શિક્ષણ ફી સહાય યોજના: 2892માંથી માત્ર 674 અરજી જ મંજૂર, અનેક પરિવારો સહાયથી વંચિત

જૂનાગઢમાં રત્ન કલાકારોને ઝટકો

નાની ટેક્નિકલ ભૂલ બની મોટી મુશ્કેલી: ફોર્મમાં તારીખ અધૂરી હોવાના કારણે હજારો હકદાર અરજીઓ રદ

ખાસ-ખબર ન્યૂઝ જૂનાગઢ, તા.20

ગુજરાત સરકાર દ્વારા રત્ન કલાકારોના ઉત્થાન માટે અનેકવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. આ યોજનાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ર્ય ડાયમંડ ઉદ્યોગમાં કામ કરતા કારીગરોને આર્થિક ટેકો આપવાનો અને તેમના પરિવારજનોના શિક્ષણમાં મદદરૂૂપ થવાનો છે. જોકે, જૂનાગઢ જિલ્લામાં આ યોજનાના અમલીકરણ દરમિયાન વહીવટી પ્રક્રિયા અને સામાન્ય રત્ન કલાકારોની લાચારી વચ્ચે એક મોટું અંતર જોવા મળી રહ્યું છે, જેના કારણે સેંકડો પરિવારો સહાયથી વંચિત રહી ગયા છે. ગુજરાત સરકારની રત્ન કલાકારો માટેની શિક્ષણ ફી સહાય યોજના એક અત્યંત પ્રશંસનીય પગલું છે. આ યોજના દ્વારા આર્થિક રીતે નબળા રત્ન કલાકારોના બાળકોને શિક્ષણ માટે જરૂૂરી નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ યોજનાના ભાગરૂૂપે જૂનાગઢ જિલ્લામાં કુલ અંદાજે 2892 રત્ન કલાકારોએ શિક્ષણ ફી સહાય માટે અરજીઓ કરી હતી. આ આંકડો દર્શાવે છે કે જિલ્લામાં મોટી સંખ્યામાં કારીગરો આર્થિક મુશ્ર્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે અને તેમને સરકારી સહાયની અત્યંત આવશ્ર્યકતા છે. જોકે, સમગ્ર પ્રક્રિયાના અંતે જે પરિણામ સામે આવ્યું છે, તે અત્યંત ચિંતાજનક છે. પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ, આટલી મોટી સંખ્યામાં આવેલી અરજીઓમાંથી માત્ર 674 જેટલી અરજીઓ જ મંજૂર કરવામાં આવી છે. બાકીની તમામ અરજીઓ કોઈને કોઈ તકનીકી કારણોસર રદ કરી દેવામાં આવી છે. જૂનાગઢ ડાયમંડ એસોસિએશનના પ્રમુખ/મંત્રી દ્વારા કરવામાં આવેલી લેખિત રજૂઆતમાં આ રદ થયેલી અરજીઓ પાછળના કારણોનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે. એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણી અરજીઓ હાલના તબક્કે એટલે રદ કરવામાં આવી છે કારણ કે અરજદારો દ્વારા ફોર્મમાં ’છૂટા થયાની તારીખ’ લખવાની રહી ગઈ હતી અથવા તો સંપૂર્ણ તારીખના બદલે માત્ર મહિનો કે વર્ષ જ લખવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રકારની ભૂલ વહીવટી દ્રષ્ટિએ કદાચ નાની લાગી શકે છે, પરંતુ તે હજારો પરિવારો માટે મોટી મુસીબત બની ગઈ છે. અહીં નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, જે અરજદારોની અરજીઓ રદ કરવામાં આવી છે, તેમાંથી મોટાભાગના રત્ન કલાકારો હકીકતમાં 31/03/2024 પછી જ છૂટા થયા છે, જે સરકારની ઠરાવની શરતોને પૂર્ણ કરે છે. આમ, તેઓ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે પાત્ર છે, છતાં માત્ર ફોર્મ ભરતી વખતે થયેલી નાની માનવીય ભૂલને કારણે તેમને સહાયથી વંચિત રાખવામાં આવ્યા છે.
રત્ન કલાકારોની વ્યથા વર્ણવતા એસોસિએશનના પત્રમાં ખૂબ જ મહત્વની બાબત સામે આવી છે. ડાયમંડ ઉદ્યોગમાં કામ કરતા મોટાભાગના કારીગરો કાં તો ઓછું ભણેલા છે અથવા તો નિરક્ષર છે. આવી સ્થિતિમાં, એક જટિલ સરકારી ફોર્મ ભરવું તેમના માટે પડકારજનક હોય છે. એસોસિએશને આક્ષેપ કર્યો છે કે, જ્યારે રત્ન કલાકારો આ ફોર્મ જમા કરાવવા માટે ગયા હતા, ત્યારે ત્યાં હાજર કોઈ પણ જિલ્લા ઉદ્યોગ અધિકારી દ્વારા ફોર્મની ચકાસણી કરવામાં આવી ન હતી. જો ફોર્મ જમા કરતી વખતે જ જવાબદાર અધિકારીએ ફોર્મની પ્રાથમિક તપાસ કરી હોત અને અરજદારને અધૂરી વિગતો ભરવા માટે માર્ગદર્શન આપ્યું હોત, તો આજે આટલી મોટી સંખ્યામાં અરજીઓ રદ ન થઈ હોત. અધિકારીઓની આ કથિત બેદરકારીનો ભોગ સીધો સામાન્ય કારીગર બન્યો છે. જે કારીગરોને શિક્ષણ માટે સહાયની આશા હતી, તેમની અરજીઓ માત્ર વહીવટી ખામીઓના કારણે ટેબલ પરથી જ પરત ફેંકાઈ ગઈ છે.
જૂનાગઢ ડાયમંડ એસોસિએશને આ ગંભીર મુદ્દે મુખ્યમંત્રી, જૂનાગઢના સાંસદ, ધારાસભ્ય, કલેક્ટર અને જિલ્લા ઉદ્યોગ કેન્દ્રને પત્ર લખીને તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની માંગ કરી છે. એસોસિએશનની મુખ્ય માંગણીઓમાં જે અરજીઓમાં માત્ર તારીખ લખવાની રહી ગઈ છે અથવા માત્ર મહિનો/વર્ષ લખાયેલું છે, તેવી અરજીઓ ફરીથી ખોલવામાં આવે અને માનવીય અભિગમ અપનાવામાં આવે તેવી માંગ કરી છે. અસરગ્રસ્ત રત્ન કલાકારોને પોતાની અરજીમાં રહી ગયેલી ખામીઓ (જેમ કે છૂટા થયાની સાચી તારીખ) પૂર્ણ કરવાની તક આપવામાં આવે. એકવાર ખામીઓ દૂર થઈ જાય પછી, સરકારી ઠરાવની શરતો મુજબ પાત્ર અરજદારોની અરજીઓ મંજૂર કરવામાં આવે જેથી તેમને ન્યાય મળે. એસોસિએશનનો સ્પષ્ટ મત છે કે આ તમામ કારીગરો ખરેખર જરૂૂરિયાતમંદ છે અને સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી આ કલ્યાણકારી યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે હકદાર છે. વહીવટી પ્રક્રિયાના જટિલ નિયમો તેમના અધિકારોમાં અવરોધ ન બનવા જોઈએ.

સેંકડો રત્ન કલાકાર પરિવારોની સરકાર સમક્ષ આર્થિક સુરક્ષાની પુકાર

જૂનાગઢના આ ડાયમંડ આર્ટિઝન્સની રજૂઆત માત્ર એક પત્ર નથી, પરંતુ સેંકડો પરિવારોની આર્થિક સુરક્ષાની પુકાર છે. સરકાર જ્યારે ’સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ’ના મંત્ર સાથે કામ કરતી હોય ત્યારે નાનામાં નાના કારીગરની મુશ્ર્કેલીઓનો ઉકેલ લાવવો એ વહીવટી તંત્રની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. જો આ અરજીઓનું સકારાત્મક નિરાકરણ નહીં આવે, તો ગરીબ રત્ન કલાકારોના બાળકોના શિક્ષણ પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ છે કે, જૂનાગઢનું સ્થાનિક તંત્ર અને રાજ્ય સરકાર આ સંવેદનશીલ મુદ્દે કેવું વલણ અપનાવે છે. શું અધિકારીઓ ભૂલ સુધારવા માટે માનવીય અભિગમ દાખવશે અને રત્ન કલાકારોને તેમની હકની સહાય અપાવશે, કે પછી આ કારીગરો સરકારી કાગળની જટિલતાઓમાં જ અટવાયેલા રહેશે? આ તમામ સવાલોના જવાબ આગામી સમયમાં મળવાની શક્યતા છે. અત્યારે તો સમગ્ર રત્ન કલાકાર સમુદાય સરકારી તંત્ર તરફ મીટ માંડીને બેઠો છે કે તેમને યોગ્ય ન્યાય મળે.