જ્ઞાનવાપીના ASI સર્વેનો આજે બીજો દિવસ: જાણો કઇ રીતે મસ્જિદને સ્પર્શ કર્યા વગર થાય છે સર્વે

-GPR સર્વે અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે

જ્ઞાનવાપી કેસમાં હિન્દુ પક્ષને મોટી રાહત મળી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના આદેશ પર સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો જેમાં ASIને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ સંકુલમાં વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. મુસ્લિમ પક્ષનું કહેવું છે કે, તે ભૂતકાળના જખમોને ફરીથી ખોલશે. CJI DY ચંદ્રચુડ, જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ મનોજ મિશ્રાની ખંડપીઠે કહ્યું કે, ASI સર્વે દરમિયાન મસ્જિદને ન તો સ્પર્શ કરવામાં આવશે કે ન તો ખોદવામાં આવશે. સર્વોચ્ચ અદાલતે એએસઆઈના ડિરેક્ટરને જીપીઆર (ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડાર) સર્વેક્ષણ, ખોદકામ, ડેટિંગ પદ્ધતિ અને હાલની રચનાની આધુનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને વિગતવાર વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

જાણો સર્વેને લગતી મોટી વાતો
શુક્રવારે સર્વેનો પહેલો દિવસ હતો, જ્ઞાનવાપી કેમ્પસમાં 6 કલાક સુધી સર્વેની પ્રક્રિયા ચાલી હતી. ASIના ડાયરેક્ટરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, ASI સર્વે દરમિયાન દસ્તાવેજીકરણ, ફોટોગ્રાફી, વિગતવાર વર્ણન, GPR સર્વે કરશે. આ સમય દરમિયાન હાલના માળખાને નુકસાન થશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે સ્ટ્રક્ચર્સની વિગતવાર વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવામાં આવશે.

આ સાથે તેમણે કહ્યું કે, સર્વેક્ષણ અને અભ્યાસ કરતી વખતે કોઈ ડ્રિલિંગ કરવામાં આવશે નહીં, ન તો હાલના માળખામાંથી કોઈ ઈંટ કે પથ્થર દૂર કરવામાં આવશે. કટિંગ કરવામાં આવશે નહીં. રચનાને જરાય અસર થશે નહીં. કોઈ દિવાલ/માળખાને નુકસાન થશે નહીં. સમગ્ર સર્વે બિન-વિનાશક પદ્ધતિથી કરવામાં આવશે. આમાં જીપીઆર સર્વે અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આવા સંજોગોમાં એએસઆઈ જીઆરપી પદ્ધતિથી સરવે ખોદ્યા વિના અને ડોમને નુકસાન કર્યા વિના કેવી રીતે કરશે તે પ્રશ્ન છે.

ASIને જ્ઞાનવાપીનો GPR સર્વે કરવા સૂચના
વાસ્તવમાં જીપીઆર એટલે કે ગ્રાઉન્ડ પેનેટ્રેટિંગ રડાર એક એવી પદ્ધતિ છે, જેમાં 8 થી 10 મીટર સુધીની વસ્તુઓને સાધનો દ્વારા શોધી શકાય છે. આ અંતર્ગત કોઈપણ સ્ટ્રક્ચર હેઠળ કોંક્રિટ, મેટલ, પાઈપ, કેબલ અથવા અન્ય કોઈપણ વસ્તુને ઓળખી શકાય છે. નિષ્ણાતોના મતે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશનની મદદથી આ ટેક્નોલોજી દ્વારા સિગ્નલ પ્રાપ્ત થાય છે. આના દ્વારા જમીનની નીચે કયા પ્રકારનું અને પદાર્થ અથવા બંધારણ છે તે શોધવાનું સરળ બને છે. જીપીઆરના પ્રારંભિક પરિણામો શરૂઆતમાં આવશે પરંતુ સમગ્ર સર્વેક્ષણમાં સાતથી આઠ દિવસ લાગી શકે છે.

#WATCH | Officials from the Archaeological Survey of India (ASI) arrive at the Gyanvapi mosque complex in Varanasi as a scientific survey of the complex continues today pic.twitter.com/dDlyahBQmo

— ANI (@ANI) August 5, 2023

GPR કેવી રીતે કામ કરે છે?
ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડાર (GPR) એક બિન-વિનાશક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પદ્ધતિ છે, જેના દ્વારા રડારનો ઉપયોગ જમીનની સપાટી નીચેની કોઈ વસ્તુનું ચિત્ર બનાવવા માટે થાય છે. આ તકનીક પુરાતત્વવિદોને ઐતિહાસિક સ્થળો શોધવામાં મદદ કરે છે. જીપીઆર ટ્રાન્સમિટિંગ એન્ટેનાનો ઉપયોગ કરીને જમીનમાં ઇલેક્ટ્રો-મેગ્નેટ ઊર્જાનું ઉત્સર્જન કરે છે. તે જમીનની અંદર જાય છે અને વિદ્યુત અભેદ્યતાના આધારે ભૂગર્ભ માળખા વિશે માહિતી આપે છે. એન્ટેના પછી જમીન પરથી પ્રાપ્ત સિગ્નલની વિવિધતા રેકોર્ડ કરે છે. GPR માઇક્રોવેવ રેન્જમાં ઇલેક્ટ્રો-મેગ્નેટ સ્પેક્ટ્રમનો ઉપયોગ કરીને સબસર્ફેસની છબીઓ પ્રદાન કરે છે.

ASIએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં એફિડેવિટ દાખલ કરી
સીજેઆઈએ કહ્યું કે, જ્યારે હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી ચાલી રહી હતી ત્યારે સુનાવણી દરમિયાન એડિશનલ ડાયરેક્ટર જનરલ એએસઆઈને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. ADG ASI એ એફિડેવિટ દાખલ કરી છે જેમાં સૂચિત સર્વેની પ્રકૃતિ જણાવવામાં આવી છે. ASI દ્વારા દાખલ કરાયેલ એફિડેવિટના પેરા 13- 20 સગવડ ખાતર કાઢવામાં આવ્યા છે. એફિડેવિટ સિવાય સાક્ષી આલોક ત્રિપાઠી (ADG ASI) વ્યક્તિગત રીતે કોર્ટમાં હાજર થયા હતા. ADG દ્વારા આપવામાં આવેલી દલીલો હાઈકોર્ટના નિર્ણયમાં નોંધવામાં આવી છે. જિલ્લા ન્યાયાધીશનો આદેશ સીપીસીના ઓર્ડર 26 ના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે. તેથી કોર્ટ વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ માટે સૂચના આપી શકે છે.

સર્વેની પ્રક્રિયા 6 કલાક સુધી ચાલી
હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ શુક્રવારે વારાણસીની જ્ઞાનવાપી મસ્જિદમાં ASI સર્વેની કાર્યવાહી લગભગ 6 કલાક સુધી ચાલી હતી. સવારે 8 વાગ્યાથી શરૂ થઈને સવારે 11:30 વાગ્યા સુધી સર્વેની કામગીરી ચાલી હતી. ત્યારબાદ શુક્રવારની નમાજના કારણે બપોરે 2.30 વાગ્યા સુધી સર્વેની કામગીરી 3 કલાક બંધ રહી હતી. આ પછી ટીમ વતી એએસઆઈએ બપોરે 2.30 વાગ્યા પછી જ્ઞાનવાપી મસ્જિદમાં સર્વે શરૂ કર્યો. આ કાર્યવાહી દરમિયાન માત્ર પેપર વર્ક જ નહી પરંતુ જ્ઞાનવાપીની પશ્ચિમી દિવાલનો ફોટો પણ પડાવવામાં આવ્યો હતો. આ દરમિયાન હિન્દુ પક્ષમાં ખુશીનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. કારણ કે માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટે જ સર્વેને લીલી ઝંડી આપી નથી, પરંતુ વારાણસીના જિલ્લા ન્યાયાધીશની કોર્ટે પણ ASI સર્વેની અવધિ 4 અઠવાડિયા સુધી વધારી દીધી છે. હવે ફરી એકવાર શનિવારે સવારે લગભગ 9 વાગ્યાથી સર્વેની કાર્યવાહી શરૂ થશે.