કાયદાનું પાલન કરો

ડૉ. સુધીર શાહ, એડ્વોકેટ

એ મિસ્ટર, તમે અમેરિકન નથી લાગતા, ભારતીય દેખાવ છો. તમારો પાસપોર્ટ અને અન્ય કાગળિયાં દેખાડો.’ નવસારીના નવીનકુમાર નાનાલાલ પટેલ, ‘બી-1/બી-2’ વિઝા ઉપર અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા હતા. ન્યુઆર્ક ઍરપોર્ટ ઉપરથી અમેરિકામાં પ્રવેશતાં ઈમિગ્રેશન ઓફિસરે અમેરિકામાં રહેવા માટે છ મહિનાનો સમય આપ્યો હતો એ સમય પૂરો થતાં નવીનકુમારે ‘એક્સટેન્શન ઓફ ટાઈમ’ની ખરા-ખોટા કારણો આપીને અરજી કરી અને વધુ છ મહિના, એટલે કે કુલ્લે એક વર્ષ, અમેરિકામાં બી-1/બી-2 વિઝા ઉપર રહેવાની પરવાનગી મેળવી. આ દરમિયાન એમણે એમના ભારતના બિઝનેસની અમેરિકામાં શાખા ખોલી એ કંપની રજિસ્ટર્ડ કરી, કંપનીના નામનો બેન્ક એકાઉન્ટ ખોલાવ્યો, ભારતની કંપનીમાંથી એક લાખ જેટલા ડોલર્સ ટ્રાન્સફર કરાવ્યા. એક બિઝનેસ પ્લાન બનાવડાવ્યો. બિઝનેસ કરવાની જગ્યા પણ ભાડે લીધી. પછી પોતાના લાભ માટે ‘એલ-1’ વિઝાની પિટિશન દાખલ કરાવી અને એના માટે પ્રીમિયમ પ્રોસેસિંગ ફી ભરી. એમના સદ્ભાગ્યે એ પિટિશન પંદર દિવસમાં જ એપ્રૂવ થઈ ગયું. પછી તો નવીનકુમાર અમેરિકામાં રહીને બિઝનેસ કરવા લાગ્યા. આ વાતને દોઢ વર્ષ થવા આવ્યું હતું અને એક દિવસ સાંજના ટ્રાફિક લાઈટ પાસે લાલ લાઈટ થતાં એમણે એમની ગાડીને થોભાવી હતી ત્યારે ત્યાં ઊભેલા પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટરે એમને ઉપલો સવાલ કર્યો.
‘સર, આઈ એમ અ મેનેજર. અને મારી પાસે અહીં રહેવાના અને કામ કરવાના ‘એલ-1’ સ્ટેટસ છે.’
‘ઓહ! એટલે તમે ઈલ્લિગલ ઈમિગ્રન્ટ નથી. બહુ સારું. ચાલો, તમારો પાસપોર્ટ બતાડો. તમે કહો છો એ એલ-1 વિઝા દેખાડો.’
‘ઓફિસર, સોરી. હું કંઈ પાસપોર્ટ ખિસ્સામાં લઈને નથી ફરતો. મેં તમને કહ્યું ને હું કાયદેસર એલ-1 સ્ટેટસ ઉપર અહીં રહું છું.’
‘ઓહ! એટલે તમારી પાસે એલ-1 વિઝા નથી. તમે એલ-1 સ્ટેટસ ઉપર અહીં ન્યુજર્સીમાં રહો છો.’
‘હા, ઓફિસર. ધેટ ઈઝ લિગલ.’
‘એ લિગલ છે કે ઈલ્લિગલ એ તો અમારા ઈમિગ્રેશન ઓફિસર જ નક્કી કરશે. પણ તમારું એડ્રેસ આપો.’
‘હા… હા, તમારા ઓફિસરને નક્કી કરવા દેજો કે હું લિગલી એલ-1 સ્ટેટસ ઉપર છું કે નહીં. અને એડ્રેસ તો છે ને, મેં રેસિડન્સ તેમ જ ઓફિસ ગયા મહિને જ બદલી છે એટલે મને મોઢે યાદ નથી.’
‘ઓહ! પણ તમે તમારું ચેન્જ ઓફ એડ્રેસ રજિસ્ટર્ડ કરાવ્યું છે?’
‘એ વળી શું? હું ઘર બદલું કે ઓફિસ, મારે એ રજિસ્ટર્ડ શું કામ કરાવવું જોઈએ?’
‘મિસ્ટર…. તમારું નામ શું છે?’
‘નવીનકુમાર નાનાલાલ પટેલ.’
‘હા, તો મિસ્ટર પટેલ, તમને કાયદાની જાણકારી નથી. તમે જો તમારું રહેઠાણ બદલો તો તમારે ઈમિગ્રેશન ખાતાને એની જાણ કરવાની રહે છે. મને લાગે છે કે તમે બી-1/બી-2 વિઝા ઉપર અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા હશો. પછી એલ-1 પિટિશન દાખલ કકર્યું હશે. સ્ટેટસ ચેન્જ કર્યું હશે. પણ તમારા દેશમાં પાછા જઈને એલ-1 વિઝા મેળવ્યા હોય એવું નથી લાગતું.’
‘યસ, યસ, ઓફિસર, તમારી વાત સાચી છે. પણ આમાં મેં કંઈ જ ખોટું કર્યું નથી. અને જુઓ, આ રેડ લાઈટ હવે ગ્રીન થઈ ગઈ છે. મને જવા દો.’
‘નો મિસ્ટર, તમે એમ છટકી જઈ ન શકો. તમારે મારી જોડે પોલીસસ્ટેશન ઉપર આવવું પડશે.’

નવીનકુમારની ન્યુજર્સીના પોલીસસ્ટેશન ઉપર લંબાણપૂર્વક ઊલટતપાસ કરવામાં આવી. ત્યાંના પોલીસ ઓફિસરે ‘આઈસ’ના ઓફિસરને બોલાવ્યા એમણે નવીનકુમારને એરેસ્ટ કર્યા. એમનો પાસપોર્ટ એમના ઘરેથી મેળવ્યો. એની ઉપર જે દસ વર્ષના મલ્ટિએન્ટ્રી બી-1/બી-2 વિઝા હતા એ કેન્સલ કર્યા. એમણે જે બી-1/બી-2માંથી એલ-1 સ્ટેટસ ચેન્જ કર્યું હતું એ પણ રદ કરવામાં આવ્યું અને એમને અમેરિકા બહાર ભારત પાછા ચાલી જવાનો હુકમ કરવામાં આવ્યો. અનેક ભારતીયો બી-1/બી-2 વિઝા ઉપર અમેરિકામાં પ્રવેશીને પછી એમને ત્યાં રહેવા માટે આપેલો સમય એક્સટેન્શન ઓફ ટાઈમની અરજી કરીને લંબાવે છે. ત્યાર બાદ અમેરિકાની યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવીને એમનું ‘બી-1/બી-2’ સ્ટેટસનું રૂપાંતર એફ-1 સ્ટુડન્ટ સ્ટેટસમાં ફેરબદલી કરાવે છે અથવા તો એમના કોઈ સગાવહાલાની કંપનીમાં ખરી-ખોટી નોકરી મેળવીને ‘એચ-1બી’ સ્ટેટસ પ્રાપ્ત કરે છે યા તો આંતરકંપની ટ્રાન્સફરી મેનેજરો, એક્ઝિક્યુટિવો અને ખાસ જાણકારીવાળી વ્યક્તિઓ માટેનું ‘એલ-1 સ્ટેટસ’ સ્ટેટસ ચેન્જની અરજી કરીને મેળવે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈમિગ્રેશનની બાબતમાં ઘણા સુધારા-વધારા દાખલ કર્યા છે. અમેરિકાનો ઈમિગ્રેશનનો કાયદો હતો એને વધુ કડક બનાવ્યો છે. એનો અમલ પણ ચુસ્તપણે કરવાનો આગ્રહ સેવ્યો છે. એમણે એવું જાહેર કર્યું છે કે જે કોઈ પણ પરદેશી અમેરિકામાં કોઈ પણ પ્રકારના નોન-ઈમિગ્રન્ટ વિઝા ઉપર દાખલ થાય કે પછી ત્યાં ગ્રીનકાર્ડ ઉપર રહેતા હોય એમણે એમના બધા જ ઈમિગ્રેશનને લગતા દસ્તાવેજો હરહંંમેશ એમની પાસે રાખવા જોઈએ, જેથી ગમે ત્યારે, ગમે ત્યાં ઈમિગે્રશન ઓફિસરો કે પોલીસ ઓફિસરો એ જોવા માગે તો તેઓ એ રજૂ કરી શકે. એમણે એવું પણ જાહેર કર્યું છે કે આ લોકો જો એમનું રહેઠાણ બદલે તો એમણે પંદર દિવસની અંદર એની જાણ પણ સત્તાવાળાઓને કરવી જોઈએ.

નવીનકુમારે અમેરિકામાં રહેવા અને બિઝનેસ કરવા માટે ઘણી બધી ચાલાકીઓ કરી હતી. સૌપ્રથમ એમણે બી-1/બી-2 વિઝા અમેરિકામાં ફક્ત ફરવા જવું છે એવું જણાવીને મેળવ્યા હતા. ફોર્મ ડીએસ-160માં અમેરિકામાં ફક્ત ત્રણ અઠવાડિયાં રહેવું છે જણાવ્યું હતું. ઈમિગ્રેશન ઓફિસરે એમને રહેવા માટે જે છ મહિના સમય આપ્યો હતો એ ખોટા કારણો આપીને બીજા છ મહિના લંબાવ્યો હતો. અમેરિકા પહોંચ્યા બાદ તેઓ એલ-1 વિઝા મેળવશે એવા પૂર્વનિયોજિત ઈરાદાથી તેઓ અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા હતા અને એ ઈરાદાઓ મુજબ એમણે અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા બાદ ભારતની કંપનીની શાખા ખોલી હતી. અને એલ-1 વિઝાનું પિટિશન દાખલ કર્યું હતું. આટઆટલું ખોટું કર્યા બાદ એમણે પ્રેસિડન્ટ ટ્રમ્પે બહાર પાડેલા નિયમોનું પણ પાલન કર્યું નહોતું. ઈમિગ્રેશનને લાગતા ડોક્યુમેન્ટ્સ સાથે રાખ્યા નહોતા. રહેઠાણ બદલ્યું હોવા છતાં એની જાણ સત્તાવાળાઓને કરી નહોતી. આ સઘળી ગેરરીતિઓ અને ગેરકાયદેસર વર્તાવોના કારણે એમને અમેરિકામાં છોડવું પડ્યું હતું. જો તમે અમેરિકામાં પ્રવેશવાની, ત્યાં ભણવાની, નોકરી કરવાની, બિઝનેસ કરવાની, કાયમ રહેવાની, ત્યાંના નાગરિક બનવાની ઈચ્છા ધરાવતા હોવ તો એ માટે અમેરિકાના ધ ઈમિગ્રેશન એન્ડ નેશનાલિટી એક્ટ, 1952 હેઠળ અનેક પ્રકારના વિઝાઓ ઘડવામાં આવ્યા છે. તમે એ બધી સુવિધાનો લાભ લો, લાયકાતો કેળવો. કાયદાને અનુસરો. જો આવું કરશો તો તમને નવીનકુમારની જેમ અમેરિકા છોડવાનો વારો નહીં આવે. અમેરિકા ખરેખર એક ખૂબ જ સારો દેશ છે. એ ઈમિગ્રન્ટોને દેશ પણ કંઈ અમસ્તો નથી કહેવાયો, પણ તમારે ત્યાં કાયદેસર પ્રવેશવું જોઈએ ને ત્યાંના કાયદાઓનું પાલન કરવું જોઈએ. અન્યથા તમારી દશા નવીનકુમાર જેવી થશે.