કોરોના પછી બીજી ઘાતક બીમારીએ 70 દેશોમાં આતંક, બચવા માટે એડવાઈઝરી જાહેર

લોકો હજુ સુધી કોવિડ-19ને ભૂલી શક્યા નથી અને હવે બીજી બીમારીએ ખતરાની ઘંટડી વગાડી છે. મંકી પોક્સ વિશ્વના 70 થી વધુ દેશોમાં ફેલાવા લાગ્યો છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) એ એમપોક્સના વધતા જોખમને લઈને આ વાયરસને વિશ્વ આરોગ્ય કટોકટી જાહેર કરી છે. Mpox, જેને મંકીપોક્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે કોંગો સહિત 13 આફ્રિકન દેશોમાં ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. આ બીમારીને કારણે અત્યાર સુધીમાં 524 લોકોના મોત થયા છે. WHO ના ડાયરેક્ટર-જનરલ ટેડ્રોસ અધાનમ ઘેબ્રેયસસ Mpoxના વધેલા કેસ બાદ પર IHR કટોકટી સમિતિની બેઠક કરી. તેમણે જણાવ્યું કે ત્રણ વર્ષમાં આ બીજી વખત છે જ્યારે Mpox કટોકટીની સ્થિતિ પર પહોંચી ગયો છે. તેમણે કહ્યું કે WHO આફ્રિકામાં એમપોક્સના પ્રકોપ પર કામ કરી રહ્યું છે.

2 વર્ષમાં આ બીજી વખત છે જ્યારે Mpoxને વૈશ્વિક કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી છે. કોઈપણ રોગ માટે કટોકટી ત્યારે જ જાહેર કરવામાં આવે છે જ્યારે તે અસામાન્ય રીતે ફેલાતો હોય. અગાઉ, આફ્રિકા સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શને એમપોક્સ ચેપને લઈને ખંડમાં આરોગ્ય કટોકટી જાહેર કરી હતી. તેણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે તે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરી શકે છે, જેના પછી WHOએ બુધવારે બેઠક બાદ આની જાહેરાત કરી હતી.

27 હજાર કેસ નોંધાયા, 1100 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા

બે વર્ષ પહેલા પણ વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશને એમપોક્સને ઇમરજન્સી જાહેર કરી હતી. જ્યારે આ રોગ વૈશ્વિક સ્તરે ફેલાવા લાગ્યો, ત્યારે તે પુરુષો સાથે સેક્સ કરનારા પુરુષોમાં વધુ ફેલાઈ રહ્યો હતો. Mpox દાયકાઓથી આફ્રિકાના ભાગોમાં છે. પ્રથમ કેસ 1970 માં કોંગોમાં નોંધાયો હતો અને ત્યારથી ફાટી નીકળ્યો છે. કોંગોમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી ખરાબ પ્રકોપ જાન્યુઆરી 2023માં થયો હતો. અત્યાર સુધીમાં 27,000 કેસ નોંધાયા છે અને 1,100 થી વધુ મૃત્યુ થયા છે, જેમાંથી મોટાભાગના બાળકો છે. આ રોગ ફલૂ જેવા લક્ષણો અને પરુ ભરેલા ચાંદાનું કારણ બને છે અને તે સામાન્ય રીતે હળવા હોય છે, પરંતુ જીવલેણ હોઈ શકે છે.

કામ કરવા તૈયાર છે WHO

વૈશ્વિક આરોગ્ય કટોકટી એ આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્ય કાયદા હેઠળ એલાર્મનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે. ડબ્લ્યુએચઓના ડાયરેક્ટર જનરલે જણાવ્યું કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા આગામી દિવસો અને અઠવાડિયામાં વૈશ્વિક પ્રતિસાદનું સંકલન કરવા પ્રતિબદ્ધ છે, દરેક અસરગ્રસ્ત દેશ સાથે મળીને કામ કરવા, સંક્રમણને રોકવા, ચેપગ્રસ્ત લોકોની સારવાર કરવા અને જીવન બચાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

શું છે મંકી પોક્સના લક્ષણો?

આ વાયરસના સંક્રમણ પછી, પ્રારંભિક લક્ષણ તાવ છે. આ પછી, માથાનો દુખાવો, સોજો, કમરનો દુખાવો અને સ્નાયુઓમાં દુખાવો જેવા લક્ષણો પણ દેખાઈ શકે છે. તાવ ઓછો થયા પછી, શરીર પર ફોલ્લીઓ દેખાય છે, જે ઘણીવાર ચહેરાથી શરૂ થાય છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે. આ ફોલ્લીઓમાં ખંજવાળ આવી શકે છે, દુખાવો થઈ શકે છે. સંક્રમણ સામાન્ય રીતે જાતે જ ઠીક થઈ જાય અને 14 થી 21 દિવસની વચ્ચે રહે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, ઘા આખા શરીર પર થઈ જાય છે, જે મોં, આંખો અને ગુપ્તાંગો પર થાય છે.

મંકી પોક્સ કેવી રીતે ફેલાય છે?

મંકી પોક્સ સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે. આમાં જાતીય સંભોગ અને ત્વચાથી ત્વચાનો સંપર્ક અને સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે નજીકથી વાત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ વાયરસ તૂટેલી ત્વચા દ્વારા આંખો, શ્વસનતંત્ર, નાક અથવા મોંમાંથી શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે. મંકી પોક્સ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓ જેમ કે પથારી, કપડાં અને ટુવાલને સ્પર્શ કરવાથી પણ ફેલાય છે. વાંદરાઓ, ઉંદરો અને ખિસકોલી જેવા વાયરસથી સંક્રમિત પ્રાણીઓના સંપર્કમાં આવવાથી પણ આવું થઈ શકે છે. વર્ષ 2022 માં, મંકી પોક્સ વાયરસ જાતીય સંપર્ક દ્વારા વધુ ફેલાયો હતો. આ વખતે ડીઆર કોંગોમાં મંકી પોક્સ વાયરસનો ફેલાવો મોટે ભાગે જાતીય સંપર્કને કારણે છે, પરંતુ તે અન્ય સમુદાયોમાં પણ જોવા મળ્યો છે.

સંક્રમણનું જોખમ કોને વધારે છે?

મોટાભાગના કેસ એવા લોકોમાં જોવા મળે છે જેઓ સેક્સ્યુઅલી એક્ટિવ હોય અથવા ગે હોય. જે લોકો એક કરતાં વધુ પાર્ટનર્સ રાખે છે અથવા નવા પાર્ટનર્સ રાખે છે તેમનામાં આ બીમારીનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે. પરંતુ જો કોઈ એવી વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવે છે જેમાં લક્ષણો છે તેને પણ ચેપ લાગી શકે છે. તેથી તે આરોગ્ય કર્મચારીઓ અને પરિવારના સભ્યોમાં પણ ફેલાઈ શકે છે.

મંકી પોક્સથી તમારી જાતને કેવી રીતે બચાવવી

આ બીમારીથી બચવા માટે એડવાઈઝરી પણ જારી કરવામાં આવી છે. મંકી પોક્સથી સંક્રમિત કોઈપણ વ્યક્તિની નજીક ન જવાનું કહેવામાં આવ્યું અને જો નજીકમાં વાયરસ ફેલાતો હોય તો સાબુથી હાથ ધોવાનું રાખો. જ્યાં સુધી ગાંઠો ઠીક ન થાય ત્યાં સુધી સંક્રમિત વ્યક્તિને આઇસોલેટ કરી દેવી જોઈએ. WHO કહે છે કે રિકવરી પછી 12 અઠવાડિયા સુધી સેક્સ દરમિયાન કોન્ડોમનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સૌથી સારો ઉપાય છે રસીકરણ કરાવવું. આ બીમારી માટે એક વેક્સિન છે.

બદલાતા વેરિએન્ટ્સ પણ ચિંતાજનક

આ વાયરસ તેના વેરિએન્ટ્સ પણ બદલી રહ્યો છે. તેની શરૂઆત કોંગોમાં ક્લેડ-1થી થઈ હતી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ક્લેડ આઈબી રેગ્યુલર નામનું નવું વેરિઅન્ટ પણ સરળતાથી ફેલાઈ રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર માહિતી આપતા, WHOના વડાએ કહ્યું છે કે ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોના પૂર્વીય ભાગોમાં Mpoxના નવા વેરિએન્ટ્સનો ઉદભવ અને ફેલાવો ચિંતાજનક છે. પડોશી દેશોમાં પણ તેના કેસ નોંધાયા છે, જેના કારણે ચિંતા વધી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તે કોવિડ જેવું છે, પરંતુ કોરોના નથી.

શું છે મંકી પોક્સની સારવાર

મંકી પોક્સના ફેલાવાને સંક્રમણ પર નિયંત્રણ લગાવીને જ કરી શકાય છે. અને સૌથી સારી બાબત એ છે કે વેક્સિન લગાવવામાં આવે. આ બીમારી માટે એક વેક્સિન હોય છે, પરંતુ તે ફક્ત તે લોકો માટે ઉપલબ્ધ છે જેઓ કાં તો ખતરામાં છે અથવા સંક્રમિત વ્યક્તિની નજીક છે. WHO એ તાજેતરમાં દવા ઉત્પાદકોને કહ્યું છે કે વેક્સિનના કટોકટીના ઉપયોગ માટે આગળ આવે, અને જે દેશોમાં જરૂર છે પરંતુ તેને ઔપચારિક રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી નથી, ત્યાં પણ આ વેક્સિનને લઈ જાય.