રિલાયન્સ અને રોલ્સ-રોયસની મોટી ભાગીદારીથી ભારતને મળશે સ્વદેશી ફાઇટર જેટ એન્જિન

એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) માટે એરો-એન્જિન વિકસાવવાની વ્યૂહાત્મક પહેલ

ભારતમાં એરોસ્પેસ ગેસ ટર્બાઇન કોમ્પ્લેક્સ ઊભું કરવામાં આવશે

આ જોડાણ ટેક્નોલોજીના સ્વદેશીકરણ માટે ભારતના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના વિઝનને ટેકો આપશે

ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા માટે અદ્યતન ટેક્નોલોજીમાં સાર્વભૌમ ક્ષમતા અત્યંત જરૂરી છે : અનંત અંબાણી

ભારતના સ્વદેશી યુદ્ધવિમાન કાર્યક્રમને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરાયું છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ અને વિશ્વની અગ્રણી એન્જિન નિર્માતા કંપની રોલ્સ-રોયસે એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) કાર્યક્રમ માટે સ્વદેશી યુદ્ધવિમાન એન્જિનના વિકાસ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી કરવાનો ઇરાદો જાહેર કર્યો છે. બંને કંપનીઓ ભારત માટે સાર્વભૌમ યુદ્ધ એન્જિનની ડિઝાઇન, વિકાસ, ઉત્પાદન અને ડિલિવરી માટે જરૂરી ક્ષમતાઓ ઊભી કરવાની તકો શોધશે. આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારતને અદ્યતન એરક્રાફ્ટ પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજીમાં વધુ આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે. આ માટે બંને કંપનીઓ ભારતમાં એક સમર્પિત એરોસ્પેસ ગેસ ટર્બાઇન કોમ્પ્લેક્સ ઊભું કરવાની શક્યતાઓનું મૂલ્યાંકન કરશે. આ કોમ્પ્લેક્સને પાવર અને પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજી માટે ઉત્કૃષ્ટતાના કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાનો હેતુ છે.

રિલાયન્સ અને રોલ્સ-રોયસની ભાગીદારી હેઠળ એન્જિન ક્ષેત્રે માત્ર ઉત્પાદન ક્ષમતા ઊભી કરવાનો નહીં, પરંતુ સમગ્ર એન્ડ-ટુ-એન્ડ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. તેમાં એન્જિનની ડિઝાઇન, વિકાસ, ઉત્પાદન, પરીક્ષણ, પ્રોડક્શન તેમજ જીવનપર્યંત થ્રુ-લાઇફ સપોર્ટ જેવી ક્ષમતાઓ ભારતમાં વિકસાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલથી ભારતને વિદેશી ટેક્નોલોજી અને આયાતી એન્જિન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ દેશમાં અદ્યતન એરોસ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજી માટે નવી ઔદ્યોગિક ક્ષમતાઓ વિકસવાની શક્યતા ઊભી થશે.

આ ભાગીદારીમાં રોલ્સ-રોયસની લાંબા સમયથી વિકસાવેલી એન્જિનિયરિંગ અને એરો-એન્જિન ટેક્નોલોજીની કુશળતાને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની ઉત્પાદન ક્ષમતા, ટેક્નોલોજી, મોટા પાયે અમલીકરણ અને ઔદ્યોગિક માળખા સાથે જોડવાનો પ્રયાસ છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર અનંત અંબાણીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા માટે અદ્યતન ટેક્નોલોજીમાં સાર્વભૌમ ક્ષમતા અત્યંત જરૂરી છે. રોલ્સ-રોયસની અદ્યતન પ્રોપલ્શન ક્ષેત્રની કુશળતા અને રિલાયન્સની ટેક્નોલોજી, ઉત્પાદન, સ્કેલ તથા અમલીકરણ ક્ષમતાઓને જોડીને ભારતમાં સ્વદેશી એરો-એન્જિન ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવાનો હેતુ હોવાનું તેમણે જણાવ્યું. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ પ્રયાસ દ્વારા એવી સ્થાયી રાષ્ટ્રીય ક્ષમતા ઊભી કરવાનો હેતુ છે, જે ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાની સાથે ભવિષ્યમાં અદ્યતન પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજીમાં વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મદદરૂપ બને.

રોલ્સ-રોયસના સીઈઓ તુફાન એર્ગિનબિલિચે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સાથેની ભાગીદારીની તકને આવકારી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે રોલ્સ-રોયસની અદ્યતન એન્જિનિયરિંગ અને લગભગ એક સદીથી વધુના એન્જિન કૌશલ્યને ભારતીય ઉદ્યોગની સ્વદેશી ક્ષમતાઓ સાથે જોડવાથી ભારતમાં મજબૂત અને આત્મનિર્ભર એરોસ્પેસ ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ શકે છે. તેમણે ભારતમાં રોલ્સ-રોયસની હાલની ભાગીદારી અને ક્ષમતાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરતાં આ સહયોગને ભારતની એરોસ્પેસ ક્ષમતાના વિસ્તરણ તરફના મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે રજૂ કર્યો. ભારતના અદ્યતન મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ એટલે કે AMCA કાર્યક્રમ માટે સ્વદેશી એન્જિન ક્ષમતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. યુદ્ધવિમાનનું એન્જિન તેની કામગીરી, ગતિ, રેન્જ, વિશ્વસનીયતા અને વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાનો મુખ્ય આધાર હોય છે. આવા એન્જિનનું ભારતમાં જ ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન થવાથી દેશની રક્ષણાત્મક સ્વાયત્તતાને વધુ મજબૂતી મળી શકે છે. આ ભાગીદારી ભારતના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના વિઝન સાથે પણ જોડાયેલી છે. દેશની અંદર જ અદ્યતન પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજીનું સંશોધન, ઉત્પાદન અને જાળવણી કરવાની ક્ષમતા ઊભી થાય તો ભારતીય સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે લાંબા ગાળે મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક લાભ મળી શકે છે.

સંરક્ષણથી નાગરિક એરોસ્પેસ સુધી સહયોગની શક્યતા
રિલાયન્સ-રોલ્સ-રોયસનું આ જોડાણ માત્ર AMCAના યુદ્ધ એન્જિન પૂરતું મર્યાદિત રહેવાની શક્યતા નથી. બંને પક્ષોએ સંરક્ષણ ક્ષેત્ર ઉપરાંત નાગરિક એરોસ્પેસ અને નવી પાવર તથા પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સમાં પણ વ્યાપક સહયોગની તકો શોધવાની વાત કરી છે. આથી ભારતમાં એરોસ્પેસ ક્ષેત્રે સંશોધન, એન્જિનિયરિંગ, ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન સાથે સંકળાયેલી નવી ક્ષમતાઓ ઊભી થવાની સંભાવના છે. સ્વદેશી એન્જિન ઇકોસિસ્ટમ વિકસે તો દેશની ખાનગી કંપનીઓ, ટેક્નોલોજી સંસ્થાઓ અને સપ્લાયરો માટે પણ નવી તકો સર્જાઈ શકે છે.

આત્મનિર્ભર સંરક્ષણ ક્ષેત્ર તરફ વધુ એક મોટું પગલું
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને રોલ્સ-રોયસ વચ્ચેની આ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ભારતના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ખાનગી ઉદ્યોગ અને વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી ક્ષમતાઓના સંયોજનનું મહત્વ દર્શાવે છે. AMCA માટે સ્વદેશી એન્જિનની દિશામાં આ પહેલ સફળ થાય તો ભારતની અદ્યતન પ્રોપલ્શન ક્ષમતાને નવી ઊંચાઈ મળી શકે છે. સ્વદેશી ડિઝાઇનથી લઈને ઉત્પાદન અને થ્રુ-લાઇફ સપોર્ટ સુધીની ક્ષમતા દેશમાં જ ઊભી કરવાનો પ્રયાસ ભારતને ભવિષ્યમાં અદ્યતન એરક્રાફ્ટ એન્જિન ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.