ચંદીગઢમાં એક ભવ્ય વિદાય સમારંભમાં, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ, ટોચના લશ્કરી નેતાઓ, નિવૃત્ત સૈનિકો અને પરિવારો પ્રતિષ્ઠિત સોવિયેત યુગના ફાઇટર જેટની 62 વર્ષની વિશિષ્ટ સેવાના અંતને ચિહ્નિત કરવા માટે એકઠા થયા હતા.
ભારતીય વાયુસેનાના આઇકોનિક MiG-21, દેશનું પ્રથમ સુપરસોનિક ફાઇટર અને ઇન્ટરસેપ્ટર એરક્રાફ્ટ, જે સૌપ્રથમ 1960માં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું અને દેશના લશ્કરી ઉડ્ડયન ઇતિહાસમાં એક ગૌરવપૂર્ણ અધ્યાયની સ્ક્રિપ્ટ પર આગળ વધ્યું હતું, આજે તેનું અંતિમ ધનુષ્ય લીધું.
- Advertisement -
રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ ફ્લાઇંગ મશીને પોતાની સેવાના અંતિમ તબક્કામાં પણ પાકિસ્તાનની શાન ગણાતા એફ-16 લડાકૂ વિમાનનો શિકાર કર્યો હતો. ચંદીગઢમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમમાં મિગ-21ને અંતિમ વિદાય આપવામાં આવી હતી.
નિવૃત્તિ સમારોહમાં રાજનાથ સિંહ હાજર
સેવામુક્ત થવાના સમારોહમાં સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ ભારતીય વાયુસેનાના મિગ-21 લડાકૂ વિમાનના કાફલાને વિદાય આપવા માટે હાજર રહ્યા હતા. તેમની સાથે સીડીએસ જનરલ અનિલ ચૌહાણ, સીઓએએસ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદી અને સીએનએસ એડમિરલ દિનેશ કે ત્રિપાઠી પણ હાજર હતા.
- Advertisement -
મિગ-21 લડાકૂ વિમાનના કાફલાને સેવામુક્ત કરતા પહેલા, વિંગ કમાન્ડર રાજીવ બત્તીશ (નિવૃત્ત) એ સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની હાજરીમાં કહ્યું હતું કે, ‘મિગ-21નો ઇતિહાસ ખૂબ લાંબો છે અને આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોનું એકઠા થવું એ સાબિત કરે છે કે આપણે સૌ આ વિમાન સાથે ભાવનાત્મક રીતે જોડાયેલા છીએ.’
વિંગ કમાન્ડરે કહ્યું કે, ‘જ્યાં સુધી ભારતનો સવાલ છે, લડાકૂ વિમાનોમાં સૌથી વધુ ઉડાન ભરવામાં આવી હોય તેવા વિમાનોમાં મિગ-21 અગ્રણી છે. તે ખૂબ જ શક્તિશાળી વિમાન હતું, જે મોટાભાગે પૂર્વી બ્લોકના દેશો દ્વારા ઉડાડવામાં આવ્યું હતું. મિગ-21 એક શાનદાર મશીન હતું અને તેનો પુરાવો એ છે કે દેશભરમાંથી અને વિદેશોમાંથી પણ આટલા બધા લોકો વિમાનને અલવિદા કહેવા અહીં આવ્યા છે.’
આજે 63 વર્ષની સેવા પૂરી થયા બાદ આ લડાકૂ વિમાનોને સેવામુક્ત કરવામાં આવ્યા. મિગ-21 વિમાનોને 1963માં ભારતીય વાયુસેનામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા અને સેવામુક્ત થતાં પહેલાં તેમણે છેલ્લી વાર ઉડાન ભરી હતી.
MIG 21 ની મુખ્ય વિશેષતાઓ
મહત્તમ ગતિ: લગભગ 2,200 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક (Mach 2.05).
ઉડાનની ઊંચાઈ: 17,500 મીટરની ઊંચાઈ સુધી ઉડાન ભરી શકતું હતું.
હથિયારો: હવા-થી-હવા અને હવા-થી-જમીન પર પ્રહાર કરતી મિસાઇલોથી સજ્જ.
ડિઝાઇન: વિમાનની ડિઝાઇન નાની છતાં શક્તિશાળી હતી, જે ઝડપી હુમલાઓ અને હવાઈ યુદ્ધ માટે આદર્શ માનવામાં આવતી હતી.
આ યુદ્ધોમાં મિગ-21 એ પોતાની તાકાત બતાવી
સાલ 1965નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ: મિગ-21 એ પ્રથમ વખત જંગમાં ભાગ લીધો. પાકિસ્તાનની વાયુસેનાના અદ્યતન અમેરિકી લડાકૂ વિમાનોને સખત ટક્કર આપી.
સાલ 1971નું યુદ્ધ: પૂર્વી પાકિસ્તાન (હાલનું બાંગ્લાદેશ)ની આઝાદીમાં મિગ-21 એ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી. તેણે પાકિસ્તાની ઠેકાણાઓ પર સચોટ હુમલા કર્યા.
સાલ 1999નું કારગિલ યુદ્ધ: રાત્રે ઉડાન ભરીને દુશ્મનના સાધારણ જીપીએસના સહારે હુમલા કર્યા.
બાલાકોટ સ્ટ્રાઇક (2019): મિગ-21 બાયસન એ પાકિસ્તાનના એફ-16 લડાકૂ વિમાનને તોડી પાડ્યું હતું. ગ્રુપ કેપ્ટન અભિનંદન વર્ધમાનએ આ પરાક્રમ કર્યું હતું.
2025નું ઓપરેશન સિંદૂર: પહલગામ આતંકી હુમલાના જવાબમાં ચલાવવામાં આવેલું ઓપરેશન સિંદૂર મિગ-21નું છેલ્લું મોટું અભિયાન હતું.
