વેદોના ચિંતન વૈભવને જાણો

ડૉ.મનિષ આચાર્ય : મેડિકલની માયાજાળ

વિજ્ઞાન જે આજે કહે છે તે વેદોએ હજજારો વર્ષ પહેલા કેવી રીતે કહ્યું ?

બચપણથી આપણને શીખવવામાં આવે છે કે શાળામાં ડેનિશ ખગોળશાસ્ત્રી ઓલે ક્રિસ્ટેનસેન રોમરે પ્રકાશની ગતિની શોધ કરી હતી. એવું પણ કહેવાય છે કે રોમર પહેલા ગેલિલિયો અને ન્યૂટન જેવા મહાન વૈજ્ઞાનિકો ઘણા પ્રયત્નો પછી પણ પ્રકાશનો વેગ જાણી શક્યા ન હતા. જો કે, ગેલિલિયો એટલું તો સમજી શક્યો હતો કે પ્રકાશની ગતિ બ્રહ્માંડમાં સૌથી ઝડપી છે, પરંતુ તે ક્યારેય જાણી શક્યો નહીં કે પ્રકાશની ગતિ ખરેખર કેટલી છે???
આપણને એવું સમજાવવામાં આવ્યું છે કે છેલ્લે રોમરે સૌપ્રથમ ૧૬૭૬માં પ્રકાશનો વેગ નક્કી કર્યો હતો. પરંતુ, વાસ્તવિકતા ઘણી ચોંકાવનારી છે, કારણ કે, આધુનિક સમયમાં, મહર્ષિ સાયણ જેઓ વેદોના મહાન ભાષ્યકાર હતા, તેમણે ૧૪મી સદીમાં પ્રકાશની ગતિની ગણતરી કરી હતી… તેનો આધાર ઋવેદના પ્રથમ વિભાગના ૫૦મા સૂક્તનો ચોથો શ્લોક હતો.
હકીકતમાં, ઋગ્વેદના પ્રથમ મંડલના ૫૦મા સૂક્તનો ચોથો શ્લોક કહે છે.
તાર્નિર્વિસ્વદર્શતો જ્યોતિપ્ફુદસિ સૂર્યઃ મ
વિશ્વ ભાસિ રોચનમ ય -ઋગ્વેદ ૧. ૫૦.૪ અર્થાત્ હે સૂર્ય…
તમે ઝડપી ગતિશીલ અને તમામ સુંદર અને પ્રકાશ આપનાર અને વિશ્વના પ્રકાશક છો.
ઉપરોક્ત શ્લોક પર ટિપ્પણી કરતાં, મહર્ષિ સાયને નીચેનો શ્લોક રજૂ કર્યો…
તથા ચ સ્મર્યતે યોજનાં સહસ્ત્ર દ્વે દ્વે શતે દ્વે ચ યોજના એકેન નિમિષાર્થેન સમરમણ નમોસ્તુતે ય સાયણ ઋગ્વેદ ભાષ્ય ૧. ૫૦.૪
એટલે કે અડધી ક્ષણમાં ૨૨૦૨ યોજનોનો માર્ગ પાર કરનારા પ્રકાશ તને વંદન.
ઉપરોક્ત શ્લોક પરથી આપણે સમજી શકીએ છીએ કે ૨૨૦૨ યોજનાઓ પ્રકાશના અડધા પલકમાં ચાલે છે.
હવે આપણે સમયના એકમ નિમિષ અને અંતર યોજનાના એકમને આધુનિક વર્તમાન એકમોમાં રૂપાંતરિત કરી શકીએ છીએ.
પરંતુ, તે પહેલાં આપણે પ્રાચીન સમય અને અંતરના આ એકમોનું મૂલ્ય જાણીએ છીએ.
આ વિશે આપણી મનુસ્મૃતિ કહે છે… નિમશે દશા ચસ્તૌ ચ કાષ્ઠ ત્રિશતુ તાહ કાલઃ
*ત્રિશતકલા મુહુર્ત: સત અહો ||
મનુસ્મૃતિ ૧-૬૪
આમ મનુસ્મૃતિ ૧-૬૪ મુજબ
આંખ મીંચવાનો સમય ૧ નિમિષ કહેવાય છે.
૧૮ ઝબકાર = ૧ લાકડી;
૩૦ લાકડીઓ ૧ કલા.
૩૦ કાલા = ૧ મુહૂર્ત;
૩૦ મુહૂર્ત = ૧ દિવસ અને રાત (લગભગ ૨૪ કલાક)
તેથી એક દિવસમાં (૨૪ કલાક) બ્લિક્સ આવ્યાઃ ૨૪ કલાક 30x30x30x१८ = ४,८६,००० ઝબકાર
જ્યારે આધુનિક ગણતરી એકમ મુજબ ૨૪ કલાકમાં સેકન્ડ…
૨૪x૬૦x૬૦ = ૮૬,૪૦૦ સેકન્ડ
આની જેમ….
૮૬,૪૦૦ સેકન્ડ = ૪,૮૬,૦૦૦ ઝબકાર
તેથી ૧ સેકન્ડમાં ઝબકાર
સેકન્ડ ૧ ઝબકવું = ૮૬૪૦૦/૪૮૬૦૦૦ = ૦.૧૭૭૭૮
છેલ્લે…. ૧/૨ ઝબકવું ૦.૧૭૭૭૮-૨
૦.૦૮૮૮૯ સેકન્ડ
તેવી જ રીતે આયોજનની વાત કરીએ તો. શ્રીમદ ભાગવતમ ૩.૩૦.૨૪, ૫.૧.૩૩, ૫.૨૦.૪૩ વગેરે મુજબ.
૧ યોજન = ૮ માઇલ આશરે
તેથી, ૨૨૦૨ યોજન ૮ x ૨૨૦૨ = ૧૭,૬૧૬ માઇલ
હવે જો આપણે આપણા ઋવેદમાં દર્શાવેલ પ્રકાશની ગતિને આધુનિક ગણતરી પદ્ધતિમાં મૂકીએ તો… આપણને તે મળે ते भणे छे….
સૂર્યપ્રકાશ ૨૨૦૨ યોજનને ૧/૨ (અડધા) ઝબકતાં ફરે છે.એટલે કે, ૦.૦૮૮૮૯ સેકન્ડમાં ૧૭,૬૧૬ માઇલ દોડે છે.
એટલે કે, ૦.૦૮૮૮૯ સેકન્ડમાં પ્રકાશની ઝડપ = ૧૭,૬૧૬ માઇલ
તેથી, ૧ સેકન્ડમાં = ૧૭,૬૧૬ / ૦.૦૮૮૮૯ = ૧,૯૮,૧૭૭ માઇલ (૩,૧૮,૯૩૪.૯૬૬ કિમી) આશરે
આશ્ચર્યજનક રીતે, આજનું સૌથી આધુનિક વિજ્ઞાન પણ પ્રકાશની ઝડપ જણાવે છે…. ૧,૮૬,૦૦૦ માઈલ (૩,૧૮,૯૩૪.૯૬૬ કિલોમીટર) પ્રતિ સેકન્ડ માત્ર.
કહેવાનો અર્થ એ છે કે…. ખગોળશાસ્ત્રનું જ્ઞાન જે આધુનિક વિજ્ઞાને ૧૬૭૬માં શોધ્યું અને કહ્યું…
તે જ્ઞાનનો ઉલ્લેખ આપણા ઋગ્વેદમાં હજારો વર્ષ પહેલા જ છે.
તાત્પર્ય એ છે કે જે સમયે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિના આ લોકો જંગલોમાં રહેતા હતા, તે સમયે આપણા વિદ્વાન ઋષિઓ અવકાશની ઊંડાઈ અને પ્રકાશની ગતિને ખગોળશાસ્ત્ર અને વિજ્ઞાનમાં માપતા હતા…!
તો હવે આપણે એ ન ભૂલવું જોઈએ કે ઋગ્વેદને નિઃશંકપણે માનવ સભ્યતાનો સૌથી પ્રાચીન ગ્રંથ માનવામાં આવે છે.