અઘોરાચાર્ય બાબા કામરાજજી અને સિદ્ધ દક્ષિણ કાલી પીઠ, હરિદ્વારનું દિવ્ય તીર્થ…

તમે આને ચમત્કાર માનો કે ન માનો તે અલગ વાત છે, પરંતુ આ તીર્થ ચોક્કસપણે અદ્વિતિય છે. આ સ્થળનો મહિમા એવો છે કે દેવતાઓ પણ અહીં આવવા માટે ઉત્સુક હોય છે.

હજારો વર્ષોથી સતત કરવામાં આવતા વિશેષ ધાર્મિક વિધિઓના પ્રભાવ અને હજારો વર્ષોથી આધ્યાત્મિક સાધનામાં રોકાયેલા માઈ બાબા અને સૂક્ષ્મ શરીરવાળા ઋષિઓના સતત રોકાણ અને જપ અને ધ્યાનમાં ડૂબકીને કારણે, આ સ્થળ સ્વર્ગ કરતાં પણ વધુ ફળદાયી બન્યું છે.

મંત્રોનો મધુર અવાજ અહીંના વાતાવરણમાં આપમેળે ગુંજી ઉઠે છે. વ્યક્તિ ગમે તેટલો પરેશાન હોય, અહીં આવીને અપાર શાંતિનો અનુભવ ચોક્કસ થાય છે.

સત્ય એ છે કે ચમત્કારો પોતે જ અહીં સ્વાગત કરે છે. હરિદ્વારમાં નીલ પર્વતની તળેટીમાં કજરી જંગલમાં નીલધારા નદીના કિનારે, દસ મહાવિદ્યાઓમાંની પ્રથમ, કજરી વનમાં ગંગા નદીના કિનારે સ્થિત, વિશ્વભરના મહાકાળીના ભક્તો મા દક્ષિણ કાલીના મંદિરમાં તેમની ઇચ્છિત આધ્યાત્મિક સાધના કરે છે. દેવી ભાગવતમમાં તેને શ્યામપીઠ, યોગીના હૃદયમાં દક્ષિણ કાલી, કાલ કલ્પતરુ અને કુલર્ણવ તંત્ર અને રુદ્રાયમ તંત્રમાં કામરાજ પીઠ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.

કાલિ હૃદય કવચમાં, ભગવાન શિવે ઉમાને શ્યામપીઠ પર ધ્યાન કરવાની સૂચના આપી હતી.

પ્રાચીન સમયમાં આ સ્થળ માયાપુર તરીકે જાણીતું હતું, જે રાજા રાધામાચ્છનું રાજ્ય હતું. નીલ પર્વતના આ પ્રદેશમાં ગાઢ વૃક્ષોને કારણે, દિવસ દરમિયાન પણ સૂર્યપ્રકાશ પહોંચી શકતો ન હતો,

તેથી તેનું નામ કજરી વન (જેને કલાવન પણ કહેવામાં આવે છે) પડ્યું. તંત્ર શાસ્ત્રોમાં, આ સ્થળને કામાખ્યાના સમકક્ષ કામાખ્યા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
“કામાખ્યા વરદે દેવી નીલોશૈલ વાસિની.”
ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા અનુસાર, સૌથી આદરણીય બાબા કામરાજજી પછી સૌથી આદરણીય બાબા તોતાપુરીજી મહારાજ અને સૌથી આદરણીય સ્વામી રામકૃષ્ણ પરમહંસ આવ્યા.
કલકત્તાના શ્રી દક્ષિણ કાલી મંદિરના મુખ્ય સેવક અને સૌથી આદરણીય સ્વામી વિવેકાનંદના ગુરુ તોતાપુરીજી મહારાજે આ જ પીઠથી તંત્ર પ્રથા શરૂ કરી હતી.
તારાપીઠના સ્થાપક અને સમગ્ર વિશ્વમાં તંત્રના મૂળ પ્રચારક, સૌથી આદરણીય બામાખેપાએ પણ બાબા કામરાજ પાસેથી દીક્ષા લીધા પછી સ્મશાન કાલીની સ્થાપના કરી હતી.
દિલ્હીના છતરપુરમાં કાત્યાયની પીઠના સ્થાપક બાબા નાગપાલજી મહારાજ પણ આ જ સ્થળે સાધના કરતા હતા અને દતિયામાં પીતામ્બર પીઠ મા બાંગલામુખી મંદિરના સ્થાપક રાષ્ટ્રીય સ્વામી દતિયાવાલે પણ આ જ સ્થળે સાધના કરતા હતા.
આસામમાં કામાખ્યાપીઠમાં દસ મહાવિદ્યાઓની સ્થાપના કરતા પહેલા, અઘોર તંત્ર શિરોમણી બબલુ ખેપાએ પણ બાબા કામરાજજી પાસેથી દીક્ષા મેળવી હતી. નજીકમાં, યોગી યશપાલ (યશાનંદ) બાબાજીના દીક્ષિત શિષ્ય છે.
તેમણે આલ્હાને પણ દીક્ષા આપી. સતનાના મૈહરમાં આવેલી શારદાપીઠને સરસ્વતીપીઠ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આજે પણ, બ્રહ્મમુહૂર્ત દરમિયાન પૂજા માટે પરવાનગી આપનાર આલ્હા સૌપ્રથમ છે. ત્યારબાદ પુજારી અન્ય ભક્તોને દર્શન અને પૂજા કરવાની મંજૂરી આપે છે.
માતા દક્ષિણ કાલી અનાદિ કાળથી ડાબેરી પરંપરાના આ પીઠમાં નિવાસ કરે છે. માતાએ પોતે બાબા કામરાજને અહીં તેમની મૂર્તિનું મંદિર સ્વરૂપ સ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. જે પછી, દસમી સદીમાં, તંત્ર સમ્રાટ, સાચા શિવ સ્વરૂપ, બાબા કામરાજ મહારાજે 108 માનવ ખોપરીઓ પર મંદિરની સ્થાપના કરી. આ ખોપરીઓ એવા લોકોની હતી જેઓ પહેલાથી જ મૃત્યુ પામ્યા હતા અને નાઇલ નદીમાં તરતા ત્યાં આવ્યા હતા.
બાબા કામરાજ તાંત્રિક વિધિઓ દ્વારા તેમને પુનજીર્વિત કરતા, તેમને પરિસ્થિતિની જાણ કરતા અને બલિદાન આપવા માટે રાજી કરતા.
જેઓ જીવનમાં પાછા ફર્યા પછી, માતા દેવીના ચરણોમાં પોતાને અર્પણ કરતા તેમની સંમતિ પછી તેમનું બલિદાન આપવામાં આવતું હતું, ત્યારબાદ તેમના શરીરનો અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવતો હતો.
ચંડીઘાટમાં 33 એકર જમીન પર સ્થિત, આ સિદ્ધપીઠ (સિદ્ધપીઠ) એક પવિત્ર સ્થળ છે જ્યાં, 71મા પીઠાધીશ્વર, શ્રી મહંત કૈલાશાનંદ બ્રહ્મચારી (જેઓ હવે નિરંજની અખાડાના મહામંડલેશ્વર બન્યા છે, જે અગાઉ પંચ અગ્નિ અખાડામાં સેવા આપી ચૂક્યા છે)ના માર્ગદર્શન હેઠળ, એક સતત અન્નક્ષેત્ર (અન્ન વિતરણ કેન્દ્ર), એક ગૌશાળા, એક વૃદ્ધાશ્રમ, એક ધર્માદા હોસ્પિટલ, એક વેદ વિદ્યાલય અને સંત સેવા, તેમજ નિયમિત ધાર્મિક વિધિઓ અને પૂજા-અર્ચનાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
દેશભરના ભક્તો ચાર નવરાત્રિઓ (ગુપ્ત અને પ્રગટ) દરમિયાન ઇચ્છિત ધ્યેયની સિદ્ધિ માટે ખાસ ધાર્મિક વિધિઓનું આયોજન કરે છે. બાબા કામરાજનો જન્મદિવસ જ્યેષ્ઠ શુક્લ સપ્તમીના રોજ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે, અને શ્રાવણ મહિના દરમિયાન દરરોજ મહારુદ્રાભિષેક કરવામાં આવે છે.
માતાની કૃપાથી ધન્ય થઈને, કાશ્મીરના રાજા હરિ સિંહ, હરિયાણા, પંજાબ અને બંગાળના રાજવી પરિવારો, તેમજ લખનૌના નવાબ અને અકબરના પરિવારે, ડાબેરી માર્ગના આ વિશ્વ-પ્રસિદ્ધ સ્થાનનું નવીનીકરણ કર્યું.
તે સમયે, મંદિર તેના વર્તમાન સ્થાનથી સેંકડો ફૂટ નીચે હતું. આ ભક્તોએ મંદિરનો પુન:સ્થાપન કરવા અને માતાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે સમયાંતરે ગર્ભગૃહ સહિત તેને ઊભું કર્યું.
આ સિદ્ધપીઠની વિશિષ્ટતા એ છે કે આજે પણ, માતાના આશીર્વાદ પામેલા ભક્તો જ રાત્રિના ધાર્મિક વિધિઓમાં ભાગ લઈ શકે છે. માતા કાલી દ્વારા પ્રેરિત પાનખર અને વસંત નવરાત્રિ દરમિયાન, વિશ્વ કલ્યાણની ઇચ્છા સાથે સતત સહસ્ત્ર ચંડી વિધિ, યજ્ઞ અને મહામૃત્યુંજય વિધિ કરવામાં આવે છે.
આ વિશ્વનું પ્રથમ સિદ્ધપીઠ છે જ્યાં કોઈ પણ યજમાન પાસેથી દાન માંગવામાં આવતું નથી, અને ભક્તોને માતા પાસેથી કંઈપણ માંગવાની જરૂર નથી. ફક્ત માતાના દરબારમાં હાજરી આપવાથી કલ્યાણ થાય છે. ધાર્મિક વિધિઓ ફક્ત ચોક્કસ કાર્યોની સિદ્ધિ માટે જ કરવામાં આવે છે.

આ મંદિર સત્યયુગ કાળના પ્રાચીન બ્રહ્મકુંડ પાસે આવેલું છે, કારણ કે પુરાણોમાં ઉલ્લેખ છે કે બ્રહ્મકુંડ ગંગાના વાદળી પ્રવાહમાં છે, પરંતુ અજ્ઞાનતાને કારણે લોકો હર કી પૌડીને બ્રહ્મકુંડ માને છે. આ બ્રહ્મકુંડને મચ્છલા કુંડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આલ્હાની પત્ની મચ્છલા આ તળાવમાં નિયમિતપણે સ્નાન કરતી હતી, તેથી જ તેને મચ્છલા કુંડ પણ કહેવામાં આવે છે અને આ તળાવમાં હજુ પણ પુષ્કળ જળ સંસાધનો છે, અંગ્રેજો પણ આ તળાવને સમજી શક્યા ન હતા, તેથી તેઓએ એક બંધ બનાવ્યો અને ગંગા નહેર કાઢી જ્યાં હાલનું બ્રહ્મકુંડ હર કી પૌડીના નામથી પ્રખ્યાત છે.
બાબા કામરાજ મહારાજે આ બ્રહ્મકુંડમાં સ્નાન કરાવીને અલ્હાને અમરત્વનું વરદાન આપ્યું હતું. સમુદ્ર મંથનમાંથી અમૃતનું એક ટીપું પડવાથી અહીં બ્રહ્મકુંડની રચના થઈ હતી. સમુદ્ર મંથનથી ઉત્પન્ન થયેલા હળાહળ ઝેરની ગરમીને નિષ્ક્રિય કરવા માટે ભગવાન શિવે ગંગાના મુખ્ય પ્રવાહમાં સ્નાન કર્યું હતું. હળાહળ ઝેરની અસરથી ગંગાનો આ જ પ્રવાહ વાદળી થઈ ગયો. ગંગાનો આ જ પ્રવાહ નીલધારા કહેવાય છે, જેનું પાણી હજુ પણ વાદળી રંગનું છે.
આ નીલધારાના કિનારે બેઠેલી માતા દક્ષિણ કાલી પોતાના ભક્તોને આશીર્વાદ આપે છે.
શ્રી દક્ષિણ કાલી મંદિરના શોધક બાબા કામરાજ મહારાજ, જે અમર ગુરુ તરીકે પ્રખ્યાત થયા, 1219માં જ્યેષ્ઠના અંધારા પખવાડિયાના સાતમા દિવસે મંદિરમાંથી ગાયબ થઈ ગયા, તેમણે મંદિરનું સંચાલન તેમના શિષ્ય બાબા કાલિકાનંદજી મહારાજને સોંપ્યું અને યાત્રા માટે પ્રયાણ કર્યું. તેઓ આઠમા દીર્ઘાયુષ્ય પામેલા દેવતા છે અને મંદિર પરિસરમાં માતા સાથે હાજર રહે છે. ભક્તો સમયાંતરે તેમના દર્શન કરે છે. આ મંદિર સંકુલમાં એક સફેદ કોબ્રા, એક કાળો કોબ્રા અને એક અજગર કાયમી રીતે રહે છે, જે શ્રાવણ મહિના દરમિયાન સમગ્ર મંદિર સંકુલમાં ભક્તો સાથે રહે છે અને તેમને સ્પર્શ કર્યા પછી પણ કરડતા નથી.
બાબા કામરાજ પછી, ભગવતીના મહાન ભક્તો જેમ કે બાબા કલિકાનંદજી મહારાજ, બાબા દેવકીનંદજી મહારાજ, બાબા રામચરિતાનંદજી મહારાજ, બાબા કાપાલી કેશવાનંદજી મહારાજ, અઘોર સમ્રાટ બાબા રામતીર્થાનંદજી મહારાજ, બાબા સ્વરૂપાનંદજી મહારાજ, બાબા રામરથાનંદજી મહારાજ, બાબા પ્રેમાનંદજી મહારાજ વગેરે, બ્રહ્મચારી અને બ્રહ્મચારીથી 1964 સુધી. બાબા પ્રેમાનંદજી મહારાજના શિષ્ય, શિવના મૂર્ત સ્વરૂપ, ગુરુદેવ શ્રી મહંત બાપુ ગોપાલાનંદજી બ્રહ્મચારીજી મહારાજ, આ પીઠના પીઠાધીશ્વર હતા. તેમણે તેમના ગુરુ ભાઈ બાપુ ગોપાલાનંદ બ્રહ્મચારીજી મહારાજના શિષ્ય શ્રી મહંત કૈલાશાનંદ બ્રહ્મચારીની પસંદગી કરી, જેઓ 2006થી 71મા પીઠાધીશ્વર તરીકે માતા દેવીની સેવા કરી રહ્યા છે.
આધુનિક ભવ્યતામાં, મંદિરનું જંગલ જેવું સ્વરૂપ લગભગ અદૃશ્ય થઈ ગયું છે. મુક્તપણે વિહરતા પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ હવે ત્યાં જોવા મળતા નથી. મંદિરને દિવ્યતા આપનારા ઘણા દુર્લભ વૃક્ષો પણ હવે અહીં નથી. લોકો નીલઘાટ પર અમૃતના છલકાવથી બનેલા બ્રહ્મકુંડને ભૂલી ગયા છે. તંત્ર શક્તિપીઠના આ પવિત્ર અને દિવ્ય સ્થાનમાં, જ્યાં નિ:સ્વાર્થ તંત્ર સાધકોનો મેળો રહેતો હતો, તેમની સંખ્યા હવે ખૂબ જ ઓછી થઈ ગઈ છે. હાલમાં આ મંદિર અગ્નિ અખાડા સાથે સંકળાયેલું છે. આ અખાડાના પ્રમુખ 138 વર્ષીય અનુભવી સાધક, સ્વયં શિવના અવતાર, અચૂક શાંતિના નિષ્ણાત, શ્રી 108 શ્રી મહંત ગોપાલાનંદ બ્રહ્મચારીજી મહારાજ છે.