માનવ મસ્તિષ્ક: સત્તત, અવિરત!

26 પ્રકારના અતી ઝેરી સાપના ઝેરનું મારણ ઊંટનું એક આંસુ

માનવિનું મગજ પ્રતિક્ષણ સત્તત સક્રિય અને કાર્યશીલ હોય છે. ચાહે આપણે સૂતા હોઈએ કે સાવ આરામમાં હોઈએ તો પણ મગજને ઘડીભર આરામ હોતો નથી તેને સ્મૃતિઓ જાળવી રાખવાની હોય છે, લાગણીઓ પર પ્રક્રિયા કરવાની હોય છે, હલનચલન પર નિયંત્રણ રાખવાનું હોય છે, અને હૃદય તેમજ ફેફસાંને આપણી કોઈપણ મદદ લીધા વગર ગતિશીલ રાખવાના હોય છે. આ સતતની પ્રવૃત્તિને પહોંચી વળવા મગજ પ્રત્યેક ક્ષણે મોટી માત્રામાં સેલ્યુલર ઊર્જા વાપરે છે. જ્યારે આપણે સૂઈએ છીએ અથવા બેસીએ છીએ ત્યારે પણ મગજ સિગ્નલ મોકલવાનું, કોષોનું સમારકામ કરવાનું અને દિવસભર એકત્ર કરેલી માહિતીનું આયોજન કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આ સ્થિર કાર્ય માટે શરીરના અન્ય અંગો કરતાં વધુ ઊર્જાની જરૂર પડે છે. મોટાભાગના લોકો એ જાણીને આશ્ચર્યચકિત થાય છે કે મગજ શરીરના કુલ ઊર્જા પુરવઠાના પાંચમા ભાગનો ઉપયોગ કરે છે. ન્યુરોન્સ નામના નાના કોષો પ્રત્યેક સેક્ધડે હજારો સિગ્નલો ફાયર કરે છે અને દરેક સિગ્નલને બળતણની જરૂર હોય છે. આ બળતણ ગ્લુકોઝ અને ઓક્સિજનમાંથી આવે છે જે લોહી દ્વારા મગજમાં જાય છે. જ્યારે આ પુરવઠો સ્થિર હોય છે ત્યારે મગજ સ્પષ્ટ, ધ્યાન કેન્દ્રિત અને સંતુલિત અનુભવે છે. જ્યારે તેઓ ખૂબ નીચે જાય છે ત્યારે મન ધૂંધળું, થાકેલું અને ધીમું થઈ જાય છે.

સ્વસ્થ ટેવો આ ઊર્જા પ્રવાહને ટેકો આપે છે. સંપૂર્ણ ખોરાક સાથે સંતુલિત ભોજન ખાવાથી મગજને જરૂરી પોષક તત્વો મળે છે. પૂરતું પાણી પીવાથી લોહીની ગતિ સરખી રીતે ચાલે છે. હળવી હલનચલન મગજમાં ઓક્સિજન વધારે છે અને ધ્યાન સુધારે છે. ઊંઘ એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાધનોમાંનું એક છે. આરામ દરમિયાન મગજ તેની ઊર્જા પુન:સ્થાપિત કરે છે, કચરો સાફ કરે છે અને બીજા દિવસની તૈયારી કરે છે.

આપણે જે પ્રકારે માનસિક રીતે અનુભવીએ છીએ તે ઘણીવાર પ્રતિબિંબિત કરે છે કે મગજ પાસે કેટલી ઊર્જા ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે આંતરિક સિસ્ટમ સંભાળ મેળવે છે ત્યારે મન વધુ તીવ્ર અને ભાવનાત્મક રીતે સ્થિર બને છે. મગજને કેટલી ઊર્જાની જરૂર છે તે સમજવું આપણને દયા અને સ્થિર દૈનિક પસંદગીઓ સાથે તેનું રક્ષણ કરવાની યાદ અપાવે છે. સમર્થિત મગજ જીવનના દરેક ભાગ માટે મજબૂત માર્ગદર્શક બને છે.

છ મહિનાનો માથાભારે ઓક્ટોપસ
ઓક્ટોપસ ઓટ્ટો લાઇટ ગમતી ન હતી, તેથી તે કેવી રીતે બંધ કરવી તે તેણે શોધી કાઢ્યું!
માત્ર છ જ મહિનાની ઉંમરે ઓક્ટોપસ ઓટ્ટોએ એવું કંઈક કર્યું જેની ભાગ્યે જ કોઈ કલ્પના કરી શકે. કોઈ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીમાં આવી સમજ અને ક્ષમતા માની ન શકાય એવી વાત લાગે પણ તે સત્ય છે. આ ઓક્ટોપસે ઇરાદાપૂર્વકના આયોજન સાથે માછલીઘરની વિદ્યુત વ્યવસ્થાને ખોરવી નાખી. જર્મનીના કોબર્ગમાં સી સ્ટાર એક્વેરિયમનો સ્ટાફ વીજ આઉટેજને કારણે હેરાન થઈ ગયા હતા, પરંતુ આખરે તેઓએ ગુનેગારને શોધી કાઢ્યો. ઓટ્ટોએ પાણીની ટાંકીની બાજુએથી ચઢવાનું અને તેની ઉપરની 2,000-વોટની સ્પોટલાઇટ પર સીધા જ પાણી છાંટવાનું શીખી લીધું હતું. આ પાણીના કારણે લાઇટ બંધ થઈ જતી હતી અને પાવર સપ્લાય સંપૂર્ણપણે ખરવાઈ જતો હતો. કોઈએ તેને આવું કરવાનું શીખવ્યું ન હતું – જોકે તેને મુલાકાતીઓ પર પાણી છાંટવાની તાલીમ આપવામાં આવી હતી, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર નહીં!
ઓટ્ટોએ તે કેમ કર્યું? કેટલાક માને છે કે તે પ્રકાશની ગરમી અથવા તેજથી ચિડાઈ ગયો હતો. અન્યને શંકા છે કે તેને આ રમતમાં મજા પડી ગઈ હતી. પણ એક પ્રાણી માટે કોઝ એન્ડ ઇફેક્ટ સમજવી અઘરી તો ગણાય જ. તેને જિજ્ઞાસા અને બુદ્ધિનું મિશ્રણ કહી શકાય. જ્યારે સ્ટાફે તેને ચેસબોર્ડ સહિત નવા રમકડાં ઓફર કર્યા, ત્યારે તે તેને ટાંકીમાંથી લોન્ચ કરતાં પહેલાં થોડીવાર રમ્યો. ઓટ્ટોની વાર્તા સેફાલોપોડ એન્ટિટીક્સની મોહક વાર્તા કરતાં વધુ છે; તે એક શક્તિશાળી રીમાઇન્ડર છે કે બુદ્ધિ ખૂબ જ અલગ રીતે વિકસિત થઈ શકે છે. જ્યારે માણસો પ્રાઈમેટ અથવા ડોલ્ફિનમાં હોંશિયારી શોધે છે, ત્યારે ઓટ્ટો સાબિત કરે છે કે ઊંડા સમુદ્રમાં પણ તીક્ષ્ણ, જિજ્ઞાસુ મન ઉભરી શકે છે-ક્યારેક માત્ર લાઇટને ઝાંખી કરવા માટે જોઈ
રહ્યું છે.

કોમ્પ્યુટર સાઈમ્યુલેશનથી ઘણું વિશેષ અને અલગ છે બ્રહ્માંડ

વિશ્વના કેટલાક ટોચના ભૌતિકશાસ્ત્રીઓએ એક ગ્રાઉન્ડબ્રેકિંગ ગાણિતિક દલીલની રજૂઆત કરી છે જે સૂચવે છે કે આપણું બ્રહ્માંડ કમ્પ્યુટર સિમ્યુલેશન તરીકે અસ્તિત્વમાં નથી. ગોડેલના ત્રુટીયુક્ત પ્રમેયથી પ્રેરિત સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ કરીને, તેઓ દલીલ કરે છે કે વાસ્તવિકતાના સંપૂર્ણ વર્ણન માટે અસ્તિત્વના એક પાસાને બિન-એલ્ગોરિધમિક સમજણની જરૂર છે કે જેની કોઈપણ ગણતરી ક્યારેય નકલ કરી શકાય એમ નથી નથી. આધુનિક ભૌતિકશાસ્ત્ર સંકેત આપે છે કે અવકાશ અને સમયના ખ્યાલ માહિતીના ગહન સ્તરમાંથી બહાર આવે છે, જેને પ્લેટોનિક ક્ષેત્ર પણ કહેવામાં આવે છે. તેમ છતાં ટીમ સૂચવે છે કે આ પાયાના સ્તરને પણ અલ્ગોરિધમ્સ દ્વારા સંપૂર્ણપણે કેપ્ચર કરી શકાતું નથી. અમુક સત્યો, જેને ગોડેલિયન સત્યો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે અસ્તિત્વમાં છે પરંતુ કામગીરીના કોઈપણ તાર્કિક ક્રમ દ્વારા સાબિત કરી શકાતું નથી, એટલે કે કોઈપણ કોમ્પ્યુટર-આધારિત સિમ્યુલેશન સ્વાભાવિક રીતે જ બ્રહ્માંડને સમજવામાં ટુંકુ પડે છે. આ તર્કથી, સંશોધકો તારણ કાઢે છે કે બ્રહ્માંડ ગણતરીના નિયમોના અવકાશની બહાર કાર્ય કરે છે. જ્યારે સિમ્યુલેટેડ વાસ્તવિકતાનો વિચાર લાંબા સમયથી કલ્પનાઓને કબજે કરે છે, ત્યારે આ અભ્યાસ એક નવો ગાણિતિક પરિપ્રેક્ષ્ય લાવે છે, જે દાર્શનિક અનુમાનને વાસ્તવિક ભૌતિક અને તાર્કિક મર્યાદાઓની ચર્ચામાં પરિવર્તિત કરે છે.

વીંછીઓને પણ પ્રકૃતિનું એક વરદાન
કેટલાક વીંછીઓ પાસે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની અનન્ય યુક્તિ હોય છે: જ્યારે તેઓ શિકારીથી જોખમમાં મુકાઇ જાય ત્યારે તેઓ પોતાની પૂંછડી કાપી શકે છે. આ ક્ષમતા તેમને એવા પ્રાણીઓથી ઝડપથી દૂર થવામાં મદદ કરે છે જે તેમનું ભક્ષણ કરવા અધીરા થયા હોય છે.

આપણે સૂતા હોઇએ ત્યારે પણ મગજ સૂતું નથી

જો કે, આ યુક્તિ માટે તેઓએ એક મોટું બલિદાન આપવું પડે છે, જ્યારે વીંછી તેની પૂંછડી ગુમાવે છે, ત્યારે તેની પાસે તેનો ડંખ રહેતો નથી, જે તેમના માટે સંરક્ષણ અને શિકારને પકડવાનું મહત્વનું સાધન છે. પૂંછડી ગુમાવવાનો અર્થ એ પણ છે કે વીંછી તેનું ગુદા ગુમાવે છે. આ એક ગંભીર સમસ્યા છે, કારણ કે તેનો અર્થ એ છે કે વીંછી હવે પોપ કરી શકતો નથી. કચરામાંથી છુટકારો મેળવવાની ક્ષમતા વિના, વીંછી સમય જતાં સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરી શકે છે. જો કે તે શિકારીથી છટકી શકે છે, તે આ મહત્વપૂર્ણ કાર્યોને છોડીને તેના લાંબા ગાળાના અસ્તિત્વ સાથે સમાધાન કરે છે. પ્રકૃતિમાં, ઘણા જીવોને ટકી રહેવા માટે અઘરી પસંદગી કરવી પડે છે. વીંછી માટે, તેમની પૂંછડી કાપી નાખવી એ ભયથી બચવાનો છેલ્લો ઉપાય છે. જ્યારે તે તેમને તાત્કાલિક ખતરામાંથી ટકી રહેવાની સુવિધા આપે છે, તે તેમને તેમના બાકીના જીવન માટે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં છોડી દે છે. આ બતાવે છે કે જંગલીમાં જીવન કેટલું મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, જ્યાં દરેક નિર્ણયના નોંધપાત્ર પરિણામો આવી શકે છે.

ઊંટનું એક આંસુ 26 પ્રકારના અતી ઝેરી સાપોના વીશનું મારણ!
વૈજ્ઞાનિકોએ ઊંટના આંસુ બાબતે ક્યારેય કોઈએ વિચાર્યું પણ ના હોય તેવી એક અત્યંત રસપ્રદ વાત શોધી કાઢી છે. એક એવું તારણ પ્રાપ્ત થયું છે કે આ આંસુના માત્ર એક ટીપામાં એવા સખ્ખત સક્ષમ એન્ટિબોડીઝ હોય છે જે 26 જુદા જુદા ખતરનાક સાપના ઝેર સામે લડી શકે છે. આ શોધથી સાપના કરડવાની સારવારની પધ્ધતિને એક બીલકુલ નવી દિશા મળશે અને ભવિષ્યમાં ઘણા લોકોના જીવ બચાવી શકાશે. આ એન્ટિબોડીઝ એક ખાસ પ્રોટીન છે જે આપણા શરીરને ચેપ અને બીમારીઓ સામે લડવામાં મદદ કરે છે. ઊંટના આંસુમાં રહેલા એન્ટિબોડીઝ અનન્ય અને શક્તિશાળી હોય છે, જે તેમને સાપના ઝેર સામે ખૂબ અસરકારક બનાવે છે. ઝેર-વિરોધી વિજ્ઞાનમાં આ પ્રગતિનો અર્થ એ છે કે આપણે એવા લોકો માટે નવી સારવાર વિકસાવી શકીએ છીએ જેમને સાપ કરડ્યો છે, ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં સાપ કરડવાની ઘટના સામાન્ય છે. આ શોધ દર્શાવે છે કે કુદરત આપણા કેટલાક સૌથી મોટા તબીબી પડકારોનો ઉકેલ કેવી રીતે પ્રદાન કરી શકે છે. ઊંટ અને તેમના આંસુનો અભ્યાસ કરીને, સંશોધકો ઝેર વિરોધી દવાઓ બનાવવાની રીતો શોધી રહ્યા છે જે લોકોને સાપના કરડવાથી બચાવી શકે. સાપના એન્કાઉન્ટરના જોખમવાળા પ્રદેશોમાં રહેતા લોકો માટે આ એક મોટો તફાવત લાવી શકે છે, જ્યારે તેઓ આ ખતરનાક પ્રાણીઓનો સામનો કરે છે ત્યારે તેમને આશા અને સલામતી પ્રદાન કરે છે.

પતન તરફ ધસી રહેલો સિતારોઅને ચિરાયુ ઇલેક્ટ્રોન્સ
ખગોળશાસ્ત્રીઓએ એક વાત સ્પષ્ટ કરી છે કે, પૃથ્વીથી લગભગ 640 પ્રકાશવર્ષના અંતરે આવેલો લાલ સુપરજાયન્ટ ઇયયિંહલયીતય તેના જીવનના અંતિમ તબક્કામાં આગળ વધી રહ્યો છે. જેમ જેમ તેનું કેન્દ્ર અસ્થિર થતું જાય છે તેમ તેમ, આ સીતારો નાટકીય રીતે પતનની નજીક સરકતો જાય છે. પૂનમના ચંદ્રની જેવો ચળકાટ સાથે આ ઝળહળતા તેજસ્વી તારો સુપરનોવાને આકાર આપશે અને દિવસના પ્રકાશમાં પણ દૃશ્યમાન રહેશે. તે મનુષ્યોએ ક્યારેય ન જોઈ હોય તેવી સૌથી તેજસ્વી કોસ્મિક ઘટનાઓમાંની એક બની રહેશે. જ્યારે આ વિસ્ફોટ થશે ત્યારનું દૃશ્ય અદભૂત હશે, વૈજ્ઞાનિકો પુષ્ટિ કરે છે કે તેનાથી પૃથ્વી પર કોઈ ખતરો નથી. તેના બદલે, તે વાસ્તવિક સમયમાં એક વિશાળ તારાના અંતિમ શ્વાસની સાક્ષી બનવાની સંસ્કૃતિમાં એક તક આપે છે, જે આપણા પહેલાંની કોઈ પેઢીને ક્યારેય નસીબ થઈ નથી. તો ચાલો હવે વાત કરીએ બ્રહ્માંડના એક બીજા મહા કૌતુકની. એ એમ છે કે, ઇલેક્ટ્રોન એ સમગ્ર બ્રહ્માંડના સૌથી સ્થિર કણો છે જેનું અનુમાનિત આયુષ્ય આશરે 66,000 અબજ ટ્રિલિયન વર્ષ છે. તે બ્રહ્માંડની ઉંમર કરતાં પણ વધુ છે અને તારાઓની તારાવિશ્વો અથવા તો બ્લેક હોલ કરતાં પણ લાંબો સમય જીવે છે. આ કણો ક્યારેય ક્ષીણ થતા નથી. આ ક્ષણે પણ આપણાં શરીરમાં વહેતા એ જ ઈલેક્ટ્રોન એક દિવસ એવા ગ્રહોમાંથી પસાર થઈ શકે છે જે હજુ સુધી બન્યા નથી અથવા તારાઓ જે આજથી અબજો વર્ષો પછી ચમકશે. તેમની અદ્ભુત સ્થિરતા દર્શાવે છે કે દ્રવ્યના બિલ્ડીંગ બ્લોક્સ ખરેખર કેટલા કાલાતીત અને ચિરંજીવ હોય છે.
હ્રુદય; એક અદભૂત પંપહાઉસ માનવ હૃદયમાથી સ્નાયુઓ અને ચરબી દૂર કરવામાં આવે છે તો ધમનીઓ અને શિરાઓનું બિહામણું જાળું બાકી વધે. મુઠ્ઠી જેવડું આ હૃદય એક અત્યંત જટિલ

અને રહસ્યમય આંતરિક માળખું છે. શરીરરચનાશાસ્ત્રી ગુંથર વોન હેગેન્સે હ્રુદયની રચના અને તેની કામગીરી પર વ્યાપક સંશોધનો કરી જગતને અનુપાન જ્ઞાનની ભેટ આપી છે. તેઓ હૃદયને માત્ર એક નક્કર સ્નાયુ તરીકે નહીં પણ રક્તવાહિનીઓની નાજુક પ્રણાલી તરીકે ઓળખાવે છે.
કોરોનરી ધમનીઓ હૃદયને ઓક્સિજન-સમૃદ્ધ રક્ત પહોંચાડે છે, જ્યારે શિરાઓ ઓછા ઓક્સિજન વાળા લોહીને પરત લઈ જાય છે. આ કાર્યો સામાન્ય રીતે પેશીઓના સ્તરો નીચે ચૂપચાપ થતા રહે છે. “બોડી વર્લ્ડ” પ્રદર્શનોના નિર્માતા અને પ્લાસ્ટિનેશનના પ્રણેતા વોન હેગન્સે વાસ્તવિક માનવ શરીરને અભ્યાસ દ્વારા જીવંત કરી પ્રશંસા તો મેળવી જ છે પણ તે ઉપરાંત નૈતિક ચર્ચાને પણ વેગ આપ્યો છે.

રુધિરાભિસરણ તંત્રનું કેન્દ્ર જ હ્રુદય છે, તે એક વૈજ્ઞાનિક સત્ય કરતાં ઘણું વિશેષ બની રહે છે – તે અદ્રશ્ય પ્રણાલીઓની એક યાદી છે જેના પર આપણું જીવન નિર્ભર છે.
હૃદય એ એક શક્તિશાળી પંપહાઉસ છે જે પોતાના નાના એવા કદ સાથે દિવસમાં લગભગ 100,000 વખત ધબકે છે, દરરોજ 2,000 ગેલન લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હ્રુદય પાસેતેના પોતાની વિદ્યુત આવેગ હોય છે, તેથી જ્યાં સુધી તેની પાસે ઓક્સિજન હોય ત્યાં સુધી તે શરીરની બહાર હોય ત્યારે પણ થોડા સમય માટે ધબકારા ચાલુ રાખી શકે છે.હાસ્ય હૃદય માટે ઘણું સારું ઔષધ છે, કારણ કે તે તણાવ ઘટાડવામાં અને રક્ત પ્રવાહને વધારવામાં મદદ કરે છે.
પોતાને ધબકતું રાખવ માટે હ્રુદય પાસે પોતાનું વિદ્યુત જનરેટર હોય છે જે આવેગ પેદા કરે છે, જેના કારણે તે શરીરની બહાર પણ થોડા સમય માટે ધબકારા ચાલુ રાખી શકે છે.

ધબકારાનો અવાજ વાલ્વમાંથી આવે છે:
હૃદયના ધબકારાનો “ધક ધક” અવાજ દરેક ધબકારા સાથે હૃદયના વાલ્વ ખુલવા અને બંધ થવાને કારણે થાય છે.સરેરાશ, સ્ત્રીનું હૃદય એક પુરુષ કરતાં 8 થી 10 ધબકારા પ્રતિ મિનિટ વધુ ઝડપથી ધબકે છે.

અર્થ અને અર્થઘટન
રંગ રૂપ સ્વાદ સુગંધ સ્પર્શ તે બધું એ નથી જે તે ખરેખર છે! આ સઘળું એ છે જેનું આપણું મગજ જે અર્થઘટન કરે છે, જે અર્થમાં મૂલવે છે. એવું બધું આપણે ઘણી વાર જોતા હોય છીએ કે

આપણને સહુને લાલ દેખાતો રંગ કોઈને લીલો દેખાતો હોય! જોકે તેથી પણ આગળ વધીને કેટલાક લોકો વિશ્વને એવી રીતે અનુભવે છે કે જે જાણવું બહુ અજીબ લાગે છે. જાણે કે આ કોઈ જાદુ છે. આ એક એવી અપવાદ રૂપ ન્યુરોલોજીકલ બાબત છે જેમાં સંવેદનાઓ એક મેક સાથે ભળી જાય છે. જેમને આવું થતું હોય છે તેમને રંગોમાં રંગોમાં ધ્વનિની અનુભૂતિ થાય છે, સંખ્યાઓમાં તેમને કોઈ વ્યક્તિના દર્શન થાય છે. તેઓ સંગીત સાંભળે ત્યારે તેમને કાંઈક અલગ જ રૂચી પ્રગટે છે. વાસ્તવમાં મગજની અંદર થતું અસામાન્ય પ્રકારનું ક્રોસ-વાયરિંગ છે. આ સ્થિતિ જે તે વ્યક્તિ માટે એક બહુ-સંવેદનાત્મક વાસ્તવિકતાનું સર્જન કરે છે જે સામાન્ય ક્ષણોને અસાધારણ સંવેદનાઓમાં ફેરવી નાખે છે. સંવેદનાની આ ગરબડને કહેવાય છે. તે હાનિકારક નથી. મગજ કેવી રીતે માહિતીઓ પર પ્રક્રિયા કરે છે તેની એક રસપ્રદ સૃષ્ટિ વૈજ્ઞાનિકોને પ્રદાન કરે છે. ઘણા કલાકારો, સંગીતકારો અને સર્જકો કહેતા હોય છે કે તે તેમની કલ્પનાને વધારે ખોવાયેલા હોય છે, તે આવું જ કંઇક હોય છે. તે દરેક અવાજ, રંગ અને રચનાને સમૃદ્ધ અને અવિસ્મરણીય સંવેદનાત્મક અનુભવમાં પરિવર્તિત કરે છે.

સિંહ પર ભારી પડે સિંહણ!

જંગલનો રાજા તો સિંહ જ કહેવાય પણ આ રાજા જંગલની રાણી એવી સિંહણ સામે ઘણો વામણો! સિંહણ આમ પણ એક અદભૂત રસપ્રદ જીવ છે. તેના સર્વ સામાન્ય સ્વભાવની ખાસિયતો આશ્ચર્ય પમાડે એવી હોય છે. તેમાં પણ સિંહણનું જાતીય વલણ અત્યંત આક્રમક અને પ્રબળ હોય છે. સમાગમની મોસમ દરમિયાન સિંહણ એક દિવસમાં 40 વખત સમાગમ કરી શકે છે. પોતાની પાસે ગર્ભવતી થવાની શ્રેષ્ઠ તક છે તે નિશ્ચિત કરવા માટે તે આટલી બધી વાર સંવવનમાં ઉતરતી હોય છે. નર સિંહ માટે આવી સતત શારીરિક કવાયત મુશ્કેલ બની રહે છે, તે થાકી જાય છે પણ સિંહણ તેને છોડતી નથી. સિંહ થાકવા લાગે ત્યારે સિંહણ પાસે પોતાની હતાશા વ્યક્ત કરવાની અનોખી રીત હોય છે. નર સિંહને આગળ વધવા ઉશ્કેરવા તે એક ખાસ પ્રકારની ગર્જના કરે છે. આ “સંવાદ” તેમની સમાગમની ક્ષણોનું અભિન્ન અંગ છે. તે એ વાતનો સંકેત આપે છે કે સિંહણ પોતાને માટે ભાવિ બચ્ચા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કેટલી ઉત્સુક છે. આ જાજરમાન પ્રાણીઓની કુદરતી વૃત્તિને પ્રકાશિત કરતા નર અને માદા બન્ને માટે આ સમય અત્યંત “વ્યસ્તતા અને તીવ્ર સંવેદનાનો” હોય છે. સિંહણનું સંવનન વર્તન જંગલમાં તેમના જીવનનો મહત્વનો ભાગ છે. તે સિંહોની વસ્તીને જાળવી રાખવામાં અને તેમની પ્રજાતિના અસ્તિત્વને સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરે છે. આ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ સિંહણનીની શક્તિ અને નિશ્ચય દર્શાવે છે, જે તેમને પ્રકૃતિનું એક રસપ્રદ જીવ બનાવે છે.

આપણાં બ્રહ્માંડનો અંત આવે અને તુરંત જ તેમાંથી બે નવા બ્રહ્માંડ સર્જાઈ જાય!
એક સમયની બિગ બેંગ થિયરીને ભૂલી જાઓ; કારણ કે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા રોજર પેનરોઝે જેને પૂરું સમર્થન આપ્યું છે તેવો એક “કોન્ફોર્મલ સાયકલિક કોસ્મોલોજી (ઈઈઈ) સિદ્ધાંત હાલમાં ખુબ ચર્ચામાં છે. આ સિદ્ધાંત મુજબ બ્રહ્માંડનું વિસર્જન અને પુન: સર્જન તે અનંત કાળથી ચાલતું ચક્ર છે. આ મોડેલમાં બ્રહ્માંડ ત્યાં સુધી વિસ્તરે છે જ્યાં સુધી તમામ પદાર્થો અને ઊર્જાના ફોટોન (પ્રકાશ) માં ક્ષીણ ન થાય અને બ્રહ્માંડ એકદમ શીતળ અને ખાલી (બિગ ફ્રીઝ) ન બની જાય. આ સ્થિતિ, જેને “ફ્યુચર નલ સિન્ગ્યુલારિટી” કહેવાય છે, તે ગાણિતિક રીતે ભવિષ્યમાં નવા બ્રહ્માંડના સર્જન માટે બિગ બેંગ બની રહેશે. સંક્ષિપ્તમાં તેને સમય અને અવકાશનું અનંત ચક્રીય પુન:પ્રજ્વલન કહી શકાય. આ રૂપાંતરણ સીમલેસ હોય, કારણ કે, એકદમ પાતળા પ્રકાશથી ભરેલ તે અંતિમ સ્થિતિમાં વિશાળતા અને નાના બિંદુ

વચ્ચે કોઈ તફાવત ના રહે. વિચક્ષણ વૈજ્ઞાનિક પેનરોઝનો એવો દાવો છે કે તેઓએ બ્રમાંડ રૂપ માઇક્રોવેવ બેકગ્રાઉન્ડમાં સૂક્ષ્મ “હોકિંગ પોઈન્ટ્સ” (સીએમબી) ખોળી કાઢ્યો છે જે અગાઉના બ્રહ્માંડ (અથવા “એઓન”) ની અંતિમ ક્ષણોમાંથી બાકી રહેલ ઉષ્મા છે. આપણે જે બ્રહ્માંડમાં રહી છીએ તે એક અનંત, શાશ્વત કોસ્મિક વાર્તાનો નવીનતમ અધ્યાય છે!

રૂ જેવા પોચા પોચા ગ્રહની શોધ

ખગોળશાસ્ત્રીઓએ તાજેતરમાં એક અજીબ નવા ગ્રહની ભાળ મેળવ્યા બાદ તેને “ઝઘઈં-4507 બ,” જેવું નામ પણ આપી દીધું છે. પૃથ્વીથી લગભગ 578 પ્રકાશ-વર્ષના અંતરે સ્થિત આ એક વિચિત્ર ગ્રહ છે. શોધ કરી છે. તેને વિચિત્ર એટલે કહેવો પડે છે કે સામાન્ય રીતથી વિપરીત આ ગ્રહની ઘનતાના ઘણી ઓછી છે. આ જ કારણે તેને “કોટન કેન્ડી” તરીકેનું હુલામણું નામ પણ આપવામાં આવ્યું છે. આપવામાં આવ્યું છે. પૃથ્વીનો વ્યાસ લગભગ ત્રીસ ગણો હોવા છતાં, તેનું વજન આપણી પૃથ્વી કરતાં માત્ર 9 ગણું વધારે છે, જે તેને તેના કદના પ્રમાણમાં ઘણો હળવો બનાવે છે. આ ગ્રહની ઉંમર માત્ર 7 કરોડ વર્ષની છે અને તે એક જૂના તારાની પરિક્રમા કરે છે, જે ગ્રહોની રચનાના પ્રારંભિક તબક્કાની તે એક વિરલ ઝલક આપે છે. તેની અસામાન્ય રીતે “પફી” માળખું યુવા તારાઓની સિસ્ટમ્સમાં ગ્રહો કેવી રીતે વિકાસ પામે છે અને પોતાની ભીતર કેવી રીતે ઘનતા ઊભી કરે છે તે અંગેની આપણી જૂની થિયરીને પડકારે છે. ઝઘઈં-4507 બ વૈજ્ઞાનિકોને એ વાતની યાદ અપાવે છે કે કોસમોસ હજુ પણ અસંખ્ય આશ્ચર્ય ધરાવે છે. તેનો સ્વપ્ના જેવો દેખાવ અને રહસ્યમય બંધારણ ગ્રહની રચના અને ઉત્ક્રાંતિમાં નવી આંતરદૃષ્ટિ પ્રગટ કરવામાં મદદ કરી શકે છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે બ્રહ્માંડ આપણે ધાર્યું હતું તેના કરતાં ઘણું વધુ વૈવિધ્યપૂર્ણ છે.