ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સમુદ્રનું સ્તર ભયંકર રીતે વધી રહ્યું છે: વિશ્વ હવામાન સંગઠનનો ચોંકાવનારો અહેવાલ

ગુજરાત સહિત દેશભરમાં વરસાદી માહોલ વચ્ચે એક મોટી અપડેટ સામે આવી છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO)ના એક નવા અહેવાલથી ગભરાટ ફેલાઈ શકે છે. આ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સમુદ્રનું સ્તર ભયંકર રીતે વધી રહ્યું છે. આ મુજબ સમુદ્રનું સ્તર પહેલા કરતા ઘણી ઝડપથી વધવા લાગ્યું છે. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, એશિયામાં ગરમી ઝડપથી વધી રહી છે, જેના કારણે હવામાન બદલાઈ રહ્યું છે અને લોકો તેનો ભોગ બની રહ્યા છે. નોંધનીય છે કે, આ પરિસ્થિતિ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર ખૂબ જ ખરાબ અસર કરી શકે છે અને દરિયાના પાણી નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ભરાઈ શકે છે.

દર વર્ષે 4 મીમીના દરે દરિયાની સપાટી વધવા લાગી

વિશ્વ હવામાન સંગઠનના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દરિયાઈ સ્તર દર વર્ષે 3.7 થી 3.8 મિલીમીટર વધી રહ્યું હતું. પરંતુ હવે આ દર વધીને 4.00 મિલીમીટર પ્રતિ વર્ષ થઈ ગયો છે. આ વધારો દરિયાકાંઠાથી 50 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં જોવા મળી રહ્યો છે. માનવ પ્રવૃત્તિઓને કારણે ગ્લોબલ વોર્મિંગ થઈ રહ્યું છે, જેના કારણે દરિયાઈ સ્તર ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. વાસ્તવમાં અશ્મિભૂત ઇંધણ બાળવાથી ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ બહાર આવે છે. આ વાયુઓ બરફની ચાદર અને હિમનદીઓ અણધારી રીતે પીગળી રહ્યા છે. આનાથી દરિયાઈ સ્તર વધી રહ્યું છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો અને નાના ટાપુઓમાં રહેતા લોકો માટે આ એક મોટો ખતરો છે. ભારતનો દક્ષિણ ભાગ પણ આનાથી પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે.

દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર પછી સૌથી મોટો વધારો

બંગાળની ખાડીના ઉત્તરીય ભાગમાં પણ સમુદ્રનું સ્તર ઝડપથી વધી રહ્યું છે. તે ભારતના પૂર્વીય કિનારા (પશ્ચિમ બંગાળથી તમિલનાડુ સુધી) ને આવરી લે છે. પશ્ચિમી ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક ક્ષેત્ર (દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર) પછી આ પ્રદેશમાં પાણીના સ્તરમાં વધારો દર સૌથી વધુ છે. જોકે દરેક જગ્યાએ સમુદ્રનું સ્તર એકસરખું વધી રહ્યું નથી. પરંતુ પૂર્વી અને પશ્ચિમી બંને કિનારા પર હિંદ મહાસાગરનું તાપમાન વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા વધારે છે. 2024માં વૈશ્વિક સરેરાશ સમુદ્રનું સ્તર 3.4 ± 0.3 મિલીમીટર સુધી પહોંચ્યું. આ વધારો ભારતના પશ્ચિમ કિનારા પર 3.9 ± 0.4 મિલીમીટર અને પૂર્વી કિનારા પર 4.0 ± 0.4 મિલીમીટર નોંધાયો હતો.

ગરમી વધવાને કારણે પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ

WMO ના ‘સ્ટેટ ઓફ ધ ક્લાઇમેટ ઇન એશિયા 2024’ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, એશિયામાં ગરમી વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા લગભગ બમણી દરે વધી રહી છે. આ હવામાનમાં ફેરફાર કરી રહ્યું છે અને પ્રદેશને ભારે નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, 1991-2024 દરમિયાન ગરમીમાં વધારો 1961-1990ના સમયગાળા કરતા લગભગ બમણો હતો. ગરમીમાં વધારાને કારણે મધ્ય હિમાલય અને તિયાન શાન પર્વતોમાં 24 માંથી 23 હિમનદીઓનો બરફ પીગળી ગયો છે. આનાથી હિમનદી તળાવોમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓમાં પણ વધારો થયો છે.

રિપોર્ટમાં વાયનાડમાં થયેલા મોટા પાયે ભૂસ્ખલનનો પણ ઉલ્લેખ

આ રિપોર્ટમાં 2024માં ભારતમાં બનેલી એક મોટી કુદરતી આફતનો પણ ઉલ્લેખ છે. તેમાં જણાવાયું છે કે, કેરળના વાયનાડ જિલ્લામાં હવામાન પરિવર્તનને કારણે મોટા પાયે ભૂસ્ખલન થયું હતું જેમાં 350થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા. આ ઘટના 30 જુલાઈના રોજ બની હતી જ્યારે 48 કલાકમાં 500 મીમીથી વધુ વરસાદ પડ્યો હતો. આ સાથે 2024માં તીવ્ર ગરમીને કારણે ભારતના વિવિધ ભાગોમાં 450 થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ ઉપરાંત વીજળી પડવાથી લગભગ 1,300 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. 10 જુલાઈના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન અને ઝારખંડમાં વીજળી પડવાથી 72 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.