પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એર ફોર્સ (PLAAF) માં ક્રૂડ અને અનક્રુડ સિસ્ટમ્સ વચ્ચે વધતા એકીકરણને હાઇલાઇટ કરીને, J-20 સ્ટીલ્થ ફાઇટર અને J-16D ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર એરક્રાફ્ટ સાથેના નિર્માણમાં ચીને તેના GJ-11 “ફૅન્ટેસી ડ્રેગન” સ્ટીલ્થ કોમ્બેટ ડ્રોનનું પ્રથમ સત્તાવાર ફૂટેજ બહાર પાડ્યું છે.
ચીને તાજેતરમાં તેના નવા, અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ડ્રોન, GJ-11નો એક વીડિયો રિલીઝ કરીને વૈશ્વિક સ્તરે ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એરફોર્સ (PLAAF) દ્વારા શેર કરાયેલ આ વીડિયોમાં તે ચીનના J-20 સ્ટીલ્થ ફાઇટર અને J-16D ઇલેક્ટ્રોનિક એટેક જેટ સાથે ઉડતું દેખાય છે.
સંરક્ષણ નિષ્ણાતો આને ચીનની નવી લશ્કરી નીતિમાં એક ગેમ-ચેન્જિંગ પગલું માની રહ્યા છે. ચીનનું GJ-11, જેને રહસ્યમય ડ્રેગન અથવા કાલ્પનિક ડ્રેગન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક અદ્યતન માનવરહિત લડાઇ હવાઈ વાહન (UCAV) છે. તે ગુપ્ત મિશન, જાસૂસી અને દુશ્મનના પ્રદેશમાં ઊંડાણપૂર્વક પ્રહાર કરવા સક્ષમ છે. આ ડ્રોનની ઉડાન પરંપરાગત ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ઉપરાંત માનવરહિત સ્ટીલ્થ સ્ક્વોડ્રન વિકસાવવામાં ચીનની ઝડપી પ્રગતિ દર્શાવે છે.
- Advertisement -
ડિઝાઇન અને ક્ષમતાઓ
GJ-11 બેટ જેવો આકાર ધરાવે છે. તેની ડિઝાઇનમાં રડાર ચોરી ટેકનોલોજી, હાઇ-સ્પીડ ફ્લાઇટ અને લાંબા અંતરની હુમલો પ્રણાલીનો સમાવેશ થાય છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ડ્રોનની ક્ષમતાઓ યુએસ F-35 જેટ કરતાં વધુ અદ્યતન છે. તેની અનોખી ક્ષમતા એ છે કે તે ફક્ત હુમલા જ કરી શકતું નથી પરંતુ ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધમાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
J-20 અને મશીન-માનવ કામગીરીનો નવો પ્રયોગ
ચીનની નવી લશ્કરી વ્યૂહરચના હેઠળ, J-20 ફાઇટર જેટ અને GJ-11 ડ્રોન મિશન પર સાથે કામ કરશે. J-20 નું બે-સીટ વર્ઝન આ ડ્રોનને દૂરસ્થ રીતે નિયંત્રિત કરશે, જેનાથી માણસ અને મશીન વચ્ચે સુમેળ સાધશે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ વિડિઓ ડ્રોનના ઓપરેશનલ સેવામાં પ્રવેશનો સંકેત આપે છે.
ભારતીય સરહદ નજીક સક્રિય GJ-11
અમેરિકન સંરક્ષણ વિશ્લેષણ વેબસાઇટ ધ વોર ઝોન અનુસાર, ચીનના તિબેટ ક્ષેત્રમાં શિગાત્સે એર બેઝ પર ત્રણ GJ-11 ડ્રોન જોવા મળ્યા છે. આ બેઝ ભારત-ચીન સરહદથી થોડા અંતરે સ્થિત છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન આ ડ્રોનનો ઉપયોગ સરહદની દેખરેખ અને સંભવિત હવાઈ કામગીરીની તૈયારી માટે કરી રહ્યું છે. આ ભારત માટે એક નવો સુરક્ષા ખતરો ઉભો કરી શકે છે.
2013થી અત્યાર સુધીની GJ-11ની સફર
GJ-11 નો પહેલો પ્રોટોટાઇપ 2013 માં બનાવવામાં આવ્યો હતો. છ વર્ષ પછી, 2019 બેઇજિંગ લશ્કરી પરેડમાં વધુ આધુનિક સંસ્કરણનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું. નવા સંસ્કરણમાં પાછળની ડિઝાઇન અને એક્ઝોસ્ટ સિસ્ટમ છે જે રડાર સિગ્નલોને સંપૂર્ણપણે અસ્પષ્ટ કરે છે, જેના કારણે ડ્રોન દુશ્મનની નજરથી વર્ચ્યુઅલ રીતે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
નૌકાદળના સંસ્કરણની તૈયારી
અહેવાલો અનુસાર, ચીન હવે GJ-11 નું નૌકાદળ સંસ્કરણ વિકસાવી રહ્યું છે, જે વિમાનવાહક જહાજોમાંથી ઉડાન ભરવામાં સક્ષમ હશે. જો આવું થાય, તો ચીનની નૌકાદળ શક્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે, અને આ ડ્રોનનો ઉપયોગ દરિયાઈ દેખરેખ અને હડતાલ કામગીરી બંને માટે થઈ શકે છે.
અમેરિકાની પ્રતિક્રિયા અને પ્રતિવાદની રણનીતિ
અમેરિકા તેના આગામી પેઢીના સ્ટીલ્થ ડ્રોન પ્રોજેક્ટ્સને ગુપ્ત રાખે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે GJ-11 ની ક્ષમતાઓએ અમેરિકન સંરક્ષણ એજન્સીઓને સતર્ક કરી દીધા છે. ભવિષ્યના હવાઈ યુદ્ધમાં શક્તિનું સંતુલન જાળવવા માટે અમેરિકા હાઇ-ટેક UCAV સિસ્ટમ્સના સમાન વર્ગ પર કામ પણ ઝડપી બનાવી રહ્યું છે.
