સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાં સેન્સરશિપ

4 દિવસમાં 2 આકરા પરિપત્રથી કેમ્પસમાં ભારે ખળભળાટ અને પ્રોફેસર-વિદ્યાર્થીઓમાં કચવાટ

આંતરિક ખટપટો અને કેમ્પસના વિવાદો બહાર આવતા રોકવા બહાર પડાયો ગેગ ઓર્ડર

પ્રેસનોટ કે માહિતી સીધી મીડિયાને આપી તો ખેર નથીઃ મંત્રીઓ કે સરકારમાં સીધી ફરિયાદ કરી તો ગણાશે શિસ્તભંગ

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાં અંદરોઅંદર ચાલી રહેલી ખેંચતાણ, આંતરિક ફરિયાદો અને માહિતી લીક થવાની ઘટનાઓને ડામવા માટે સત્તાધીશો દ્વારા તવાઈ બોલાવવામાં આવી છે. ગત મહિને યુનિવર્સિટી પ્રશાસન દ્વારા માત્ર ચાર જ દિવસના અંતરમાં બે અત્યંત કડક પરિપત્રો જારી કરવામાં આવતા હવે
એકાદ મહિના બાદ સમગ્ર મામલે કેમ્પસના શૈક્ષણિક અને બિનશૈક્ષણિક આલમમાં જોરદાર ચર્ચા અને આક્રોશ વ્યાપી ગયા છે. ગત તા. ૨૦/૦૮/૨૦૨૬ના પરિપત્ર મુજબ હવે કોઈપણ ભવન કે વિભાગ પોતાની પ્રવૃત્તિઓ, કાર્યક્રમો કે ઉપલબ્ધિઓની પ્રેસનોટ કે વિગતો મીડિયાને સીધી મોકલી શકશે નહીં. કુલસચિવ દ્વારા આદેશ કરાયો છે કે તમામ માહિતી પહેલા ભવન/વિભાગના વડા મારફત સામાન્ય વિભાગમાં જમા કરાવવી પડશે અને ત્યાંથી મંજૂરી બાદ જ આગળ મોકલાશે. શિક્ષણ વર્તુળોમાં આ નિર્ણયને એક પ્રકારે યુનિવર્સિટીની સેન્સરશિપ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે જેથી કેમ્પસની વાસ્તવિક સ્થિતિ બહાર ન આવી શકે.

આટલું ઓછું હોય તેમ, તા. ૨૪/૦૮/૨૦૨૬ના રોજ બીજો ધડાકો કરતો પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. જેમાં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે કર્મચારીઓ કે અધિકારીઓ પોતાની સેવાવિષયક ફરિયાદો કે રજૂઆતો સીધી સરકાર, માનનીય મંત્રી, અગ્રસચિવ કે કુલપતિ/કુલસચિવને મોકલે છે તે ગંભીર બાબત છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ કમિશનરના આદેશોનો હવાલો આપીને જણાવાયું છે કે ઉચ્ચ કક્ષાએ સીધી રજૂઆત કરવી એ શિસ્તભંગ ગણાશે. હવેથી કોઈપણ રજૂઆત માત્ર પ્રોપર ચેનલ એટલે કે સંબંધિત વિભાગ/ભવનના વડા મારફત જ કરવાની રહેશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી યુનિવર્સિટીની આંતરિક ગેરરીતિઓ, અન્યાય અને અંદરોઅંદરની ફરિયાદો સીધી સરકાર અને ગાંધીનગર સચિવાલય સુધી પહોંચી રહી હતી. આ ઉપરાંત વિભાગો પોતપોતાની રીતે મીડિયા સમક્ષ વિગતો જાહેર કરતા હોવાથી વહીવટી તંત્રની પોલ છતી થતી હતી. આ બદનામીથી બચવા અને અવાજ દબાવવા માટે યુનિવર્સિટી તંત્ર દ્વારા આ આકરા ગેગ ઓર્ડર જેવા નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા હોવાની ચર્ચાએ જોર પકડયું છે.

અધ્યક્ષ સામે જ ફરિયાદ હોય તો શું અધ્યક્ષને જ કરવી?
યુનિવર્સિટી પ્રશાસનના આ નવા આદેશ સામે અધ્યાપકો અને વિદ્યાર્થીઓમાં સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થયો છે કે જો ખુદ ભવનના વડા કે અધ્યક્ષ સામે જ ગેરરીતિ કે અન્યાયની ફરિયાદ હોય તો રજૂઆત કોને કરવી? પરિપત્ર મુજબ દરેક રજૂઆત પ્રોપર ચેનલ એટલે કે ભવનના વડા મારફત જ મોકલવાની રહેશે. તેનો સીધો અર્થ એ થાય કે અધ્યક્ષ વિરુદ્ધની ફરિયાદ પણ અધ્યક્ષના ટેબલ પર જ મૂકવી પડે! આવી સ્થિતિમાં કોઈપણ વડા પોતાની વિરુદ્ધની ફરિયાદ ક્યારેય કુલસચિવ કે કુલપતિ સુધી પહોંચવા દેશે ખરા? કેમ્પસ વર્તુળોમાં ચર્ચાતી વિગતો મુજબ કેટલાક ભવનોના અધ્યક્ષોમાં વહીવટી સૂઝનો સદંતર અભાવ છે. પોતાની નબળાઈઓ અને વહીવટી અણઆવડત ઢાંકવા માટે તેઓ તમામ દોષનો ટોપલો અન્ય અધ્યાપકો અને નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓ પર ઢોળી દેતા હોય છે. હવે આ પરિપત્ર આવા આપખુદ અધ્યાપકો માટે જાણે રક્ષણ કવચ બની ગયો છે. પોતાની સામે થતી ફરિયાદોને દબાવી રાખીને તેઓ ખુલ્લેઆમ જોહુકમી અને દાદાગીરી ચલાવશે તેમજ પોતાનો અવાજ ઉઠાવનાર સ્ટાફ કે વિદ્યાર્થીઓનું શોષણ કરશે તેવી ગંભીર ભીતિ સેવાઈ રહી છે. તેથી આ તુઘલકી નિર્ણય કુદરતી ન્યાયના સિધ્ધાંત મુજબ અને બંધારણમાં આપેલ અનુછેદ ૧૯ મુજબ યોગ્ય ન હોવાની તેમજ રદ્દ કરવો જોઈએ એવી પણ વાતો વહેતી થઈ છે.

એક મહિના જૂના પરિપત્રને લઈ અંદરખાને આક્રોશ?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર કેમ્પસમાં સ્થાનિક સ્તરે વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં પ્રશ્નો ઉકેલાતા નથી, જેના કારણે નાછૂટકે ઉચ્ચ સ્તરે સરકાર કે મંત્રીઓ સુધી જવું પડે છે. હવે આ રસ્તો પણ બંધ કરી દેવાતા તમામ કર્મચારીઓ ગૂંગળામણ અનુભવી રહ્યા છે. એક તરફ પરીક્ષાઓમાં છબરડા, પરિણામોમાં વિલંબ, હોલ ટિકિટના ગોટાળા અને માર્કશીટની ભૂલો જેવી બાબતોથી યુનિવર્સિટીની છાપ સતત ખરડાઈ રહી છે ત્યારે પોતાની આબરૂ બચાવવા અને ખામીઓ છુપાવવા માટે વહીવટી તંત્રએ પરિપત્ર બહાર પાડી આ પ્રકારના આકરા નિયંત્રણો લાદી દીધા છે.

વિદ્યાર્થીલક્ષી મૂળભૂત પ્રશ્નો પર ધ્યાન આપવા કુલપતિને વિદ્યાર્થી નેતા રોહિત રાજપૂતની અપીલ
સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આ બંને પરિપત્રો યુનિવર્સિટીના ભવનોના વડાઓ, પ્રોફેસરો અને કર્મચારીઓની અભિવ્યક્તિ અને સીધા રજૂઆતના અધિકારને મર્યાદિત કરનારા છે. કોઈ ભવનની શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિ, સિદ્ધિ કે જાહેર હિતની માહિતી મીડિયા સુધી પહોંચાડવા માટે પણ હવે સામાન્ય વિભાગ મારફતે જ જવું પડે તે વ્યવસ્થા યોગ્ય નથી. યુનિવર્સિટી એક શૈક્ષણિક અને લોકતાંત્રિક સંસ્થા છે, જ્યાં વિચારો અને માહિતીનો મુક્ત પ્રવાહ હોવો જોઈએ, ન કે દરેક માહિતી માટે એક જ વહીવટી માધ્યમ પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ. તે જ રીતે, કોઈ કર્મચારીને શિક્ષણ વિભાગ, રાજ્ય સરકારના મંત્રી કે સંબંધિત અધિકારી સમક્ષ પોતાની ફરિયાદ કે રજૂઆત કરવી હોય અને તે પણ માત્ર ભવનના વડા મારફતે જ કરવી પડે તેવી વ્યવસ્થા ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જો કોઈ કર્મચારીની ફરિયાદ જ ભવનના વડા વિરુદ્ધ હોય તો શું તે ફરિયાદ પણ એ જ ભવનના વડાને મોકલવાની? આ તો કેવો નિર્ણય? ફરિયાદ કરનાર વ્યક્તિને પોતાની રજૂઆત સીધી યોગ્ય સત્તાધિકારી સમક્ષ કરવાની તક હોવી જોઈએ. તેવી જ રીતે યુનિવર્સિટીની શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ અને ઉપલબ્ધિઓ અંગેની માહિતી પણ માત્ર એક વહીવટી માધ્યમ મારફતે જ આપવાની વ્યવસ્થા પારદર્શિતા કરતાં નિયંત્રણની ભાવના ઊભી કરે છે. યુનિવર્સિટી જેવી શૈક્ષણિક સંસ્થામાં મુક્ત અભિવ્યક્તિ અને નિષ્પક્ષ રજૂઆતનો માર્ગ બંધ ન થવો જોઈએ. કુલપતિને મારી અપીલ છે કે યુનિવર્સિટીના વિકાસલક્ષી અને વિદ્યાર્થીઓને અસર કરતા મૂળભૂત પ્રશ્નો તરફ વધુ ધ્યાન આપો. પરીક્ષાઓના આયોજન અને સમયપત્રકને લઈને વિદ્યાર્થીઓમાં મૂંઝવણ ન રહે, ઉત્તરવહીઓના મૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયા પારદર્શક બને તથા પરિણામો માટે વિદ્યાર્થીઓને મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી ન પડે આ બાબતો પર પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂર છે. યુનિવર્સિટીમાં જૂથવાદ અને આંતરિક ખેંચતાણના એક્ષેપો કરતાં વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય, શિક્ષણની ગુણવત્તા, પરીક્ષા વ્યવસ્થા અને પરિણામોની સમયબદ્ધતા વધુ મહત્વની છે. એકબીજાના દાવ લેવાને બદલે યુનિવર્સિટીના હિતમાં કામ કરો અને વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નો ઉકેલવા માટે સમય ફાળવો વિદ્યાર્થીઓને રાજકીય કે આંતરિક ખેંચતાણ નહીં, પરંતુ સારી શિક્ષણવ્યવસ્થા અને સમયસર પરિણામ જોઈએ છે.