રીના બ્રહ્મભટ્ટ
Anonymous ID અને ક્રિપ્ટો કરન્સીથી ઓળખ છુપાવી કરોડોના કાળા કારોબારથી યુવાનોનું ભવિષ્ય વેચાયું
- Advertisement -
AI કે અન્ય Dark AI web એ જાણે કે દુનિયા જ બદલી નાખી છે. તમે ગામડા માં રહો કે શહેરમાં, તમે યંગ છો કે 50 અપ છે મીન્સ તમે મિલિનીઅલ્સ છો કે પછી જનરેશન X છો તો પણ તમારે GenG ની જેમ ટેક્નોસેવી થોડા ઘણા અર્થમાં બનવું જ પડશે તો જ તમે અત્યારના સમય સાથે તાલ મિલાવી શકશો અન્યથા તમારી સાથે થતા સ્કેમ કે તમારી આસપાસ બનતી ફ્રોડની ઘટનાઓને સમજી જ નહીં શકો.આજે AI માટે ઉપર કહ્યું તેમ બધી પેઢી સજ્જ છે 70-80 સિવાયની કે જેમના માટે આ બધું સમજવું બહુ જરૂરી બની ગયું છે. કેમ કે, આ એક પેરેલલ વર્લ્ડ બની ગયું છે, એક જોરદાર ટ્રાન્સફોર્મેશનમાંથી આપણે પસાર થઇ રહ્યા છે જે ક્યાં અટકશે તે આપણને ખ્યાલ નથી.બને કે, આખી દુનિયાના મોટાભાગના કામો ત્યાં જ શિફ્ટ થઇ જાય અને આપણે પેરેલાઈઝ થઇ જઇયે. શક્યતા તો બધી જ છે.પરંતુ હાલ આપણે પેપર લીક મુદ્દે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાં બાદ પણ ગુંજતા રહેલ આ મુદ્દાને પેપર માફિયાના એંગલથી સમજવાનો પ્રયાસ કરવાના છીએ.શું થાય છે ? કેવી રીતે અને કેમ આ પકડાતું નથી જેવી બાબતો અંગે અહીં વિગતે વાત કરીશું.તે સાથે જ અહીં AI સિવાય Dark AI ની પણ વાત કરીશું કે, જ્યાં હાલ દુનિયાભરના કાળા કારોબારો બિન્દાસ્ત થાય છે.કોઈ ખલેલ સિવાય, જે જોઈએ તો,
-પેપર લીકના સોદા થાય છે, નકલી દવાઓના કાર્ટન ભરાય છે, અને છોકરીઓના ડેટા ઓનલાઈન હરાજીમાં વેચાય છે.
-અમદાવાદની સડકોથી લઈને દેશના ડિજિટલ અંધારા સુધી એક જ અવાજ સંભળાય છે – ‘માલ મળી જશે’.
-NEET નું પેપર, નકલી ડિગ્રી, સાયબર ફ્રોડ, માનવ તસ્કરી અને ડ્રગ્સનું નેટવર્ક… આ બધા અલગ નથી.
અહીં એક જ કાળા બજારના અલગ-અલગ કાઉન્ટર છે. જ્યાં સપના વેચાય છે, જિંદગી હોડમાં મૂકાય છે, અને સિસ્ટમ આંખ બંધ કરીને બેસે છે.
આજે આપણે એ જ બજારનું પહેલું પાનું અહીં જોઈશું .
અહીં “પેપર લીક થાય છે WhatsApp પર, સોદા થાય છે હજારોમાં, અને ભવિષ્ય વેચાય છે લાખોમાં…
અમદાવાદથી લઈને દિલ્હી સુધી, NEET થી લઈને PSI સુધી – દરેક મોટી પરીક્ષા પહેલા એક જ સવાલ ગુંજે છે: પેપર લીક છે?
આ કાળો કારોબાર હવે શેરીઓથી નીકળીને ડિજિટલ દુનિયાના અંધારા ખૂણાઓ સુધી પહોંચી ગયો છે. જ્યાં anonymous ID, crypto payment અને delete થઈ જતા message થી લાખો વિદ્યાર્થીઓના સપના વેચાય છે.
ત્યારે અહીં સવાલ એ નથી કે પેપર કેવી રીતે લીક થાય છે. સવાલ એ છે કે સિસ્ટમની નજર સામે આખું બજાર ચાલે કેવી રીતે છે?”
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પેપર લીક ના કિસ્સા વધી ગયા હતા. NEET, JEE, સરકારી ભરતી… તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે આની પાછળ “પેપર માફિયા” હતા અને છે અને આખો કારોબાર ડાર્ક વેબ પરથી ચાલે છે.
- Advertisement -
લોકોને લાગતું હતું ડાર્ક વેબ = ફક્ત ડ્રગ્સ. પણ હકીકતમાં ત્યાં એક આખું સમાંતર અર્થતંત્ર અહીં ચાલે છે.ત્યારે અહીં પહેલા તો ડાર્ક વેબ હકીકતમાં શું છે તે થોડું જોઈએ તો,
સરળ ભાષામાં કહીએ તો ડાર્ક વેબ (Dark Web) એ ઇન્ટરનેટનો એવો ભાગ છે જે સામાન્ય બ્રાઉઝર (Chrome, Safari, Edge વગેરે) દ્વારા ખુલતો નથી. ત્યાં પહોંચવા માટે ખાસ સોફ્ટવેર, જેમ કે Tor Browser, વપરાય છે.
ઘણા લોકો ડાર્ક વેબને સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર માને છે, પરંતુ હકીકતમાં એવું નથી.આ માટે હજી કોઈ ખાસ કાયદા નથી.તેથી તેનો ઉપયોગ અને દુરુપયોગ ભરપૂર થાય છે.આ સાંકડી અંધારી ગલી જેવું છે.
સામાન્ય વેબ (Surface Web): Google જેવી સર્ચ એન્જિનમાં દેખાતી વેબસાઇટ્સ.
ડીપ વેબ (Deep Web): જે સર્ચ એન્જિનમાં દેખાતું નથી, જેમ કે તમારું ઇમેલ, બેંક એકાઉન્ટ, ખાનગી ડેટાબેઝ.
ડાર્ક વેબ (Dark Web): ડીપ વેબનો નાનો ભાગ, જ્યાં ઓળખ છુપાવીને ઍક્સેસ થાય છે.
પછી ત્યાં ગેરકાયદેસર કામ કેમ થાય છે?
મુખ્ય કારણો આ છે:
ઓળખ છુપાવવી (Anonymity): Tor જેવા નેટવર્કથી વપરાશકર્તા અને સર્વરની ઓળખ છુપાવવી સરળ બને છે.
ક્રિપ્ટોકરન્સી: Bitcoin અથવા Monero જેવી કરન્સીથી ચુકવણી કરવાથી તપાસ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વરૂપ: સર્વર એક દેશમાં, ખરીદનાર બીજા દેશમાં અને વેચનાર ત્રીજા દેશમાં હોઈ શકે છે, તેથી કાયદાકીય કાર્યવાહી જટિલ બને છે.
એન્ક્રિપ્શન: સંચાર અને ડેટા સુરક્ષિત હોવાથી તપાસમાં વધુ સમય લાગે છે.
“પેપર લીક” અને “કાળો કારોબાર” ત્યાં કેવી રીતે થાય છે?
ડાર્ક વેબ પર ક્યારેક આવા ગેરકાયદેસર કામ જોવા મળે છે:
ચોરાયેલો ડેટા વેચવો
હેક થયેલા એકાઉન્ટ્સની ખરીદી-વેચાણ
લીક થયેલા દસ્તાવેજો અથવા પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્ર હોવાનો દાવો કરીને છેતરપિંડી
નકલી દસ્તાવેજો વેચવાના દાવા
રેન્સમવેર જેવા સાયબર ગુનાઓ માટે સેવાઓ આપવાના દાવા
પરંતુ એક મહત્વની વાત એ છે કે ડાર્ક વેબ પર “લીક થયેલા પેપર” અથવા “ગુપ્ત માહિતી” તરીકે વેચાતી ઘણી વસ્તુઓ નકલી પણ હોય છે. ઘણા લોકો ત્યાં પૈસા લઈને ખોટી ફાઇલ આપે છે અથવા છેતરપિંડી કરે છે.
1. પેપર માફિયાનો કારોબાર કેવી રીતે ચાલતો હતો?
આ રેકેટમાં 4 લેવલની ચેઈન હતી:
1. સોર્સ: યુનિવર્સિટી, પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ, ભરતી બોર્ડના અંદરના લોકો પેપરની PDF બહાર પાડતા હતા.
2. ડીલર: એ પેપર ડાર્ક વેબના ખાસ ફોરમ અને એન્ક્રિપ્ટેડ ટેલિગ્રામ ગ્રુપ પર “ડીલરો” સુધી જતું હતું.
3. ડાર્ક વેબ પર હરાજી: ત્યાં બિટકોઈન માં પેમેન્ટ લઈને પેપર વેચાતું હતું. એક પેપર 5 લાખથી 20 લાખ સુધી વેચાતું હતું.
4. ગ્રાહક: પૈસાદાર વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને “100% ગેરંટી” આપીને પેપર વેચાતું હતું.
પરિણામ: મહેનતુ વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય 1 ક્લિકમાં વેચાઈ જતું હતું.
2. ડાર્ક વેબ પર ચાલતા બીજા 9 મોટા કાળા કારોબાર
બાય ધ વે,ડાર્ક વેબ ફક્ત પેપર લીક પૂરતો ન હતો. ત્યાં આ ધંધા પણ ધમધોકાર ચાલતા હતા:
A. ડ્રગ્સ અને હથિયારોની હેરાફેરી
ડાર્ક વેબનું સૌથી જૂનું બજાર. અહીંથી કોકેઈન, MDMA, ગાંજો થી લઈને પિસ્તોલ, દારૂગોળો સુધી બધું બિટકોઈનમાં વેચાતું હતું. ડિલિવરી કુરિયરથી થતી હતી.
B. ડેટા ચોરી અને વેચાણ
ભારતીયોનો સૌથી મોટો ખતરો. આધાર, પાન, બેંક એકાઉન્ટ, ક્રેડિટ કાર્ડ, મોબાઈલ નંબર નો જથ્થાબંધ ડેટા અહીં 10-20 હજારમાં વેચાતો હતો. આ ડેટાથી ફ્રોડ અને સ્કેમ થતા હતા.
C. બનાવટી ડિગ્રી અને સર્ટિફિકેટ
પૈસા આપો અને IIT, MBBS, IAS ની ઓરિજિનલ જેવી દેખાતી ડિગ્રી ઘરે મંગાવો. પેપર માફિયા સાથે આ ધંધો પણ જોડાયેલો હતો.
D. હેકિંગ સર્વિસ – “Hacker for Hire”
કોઈનો ફેસબુક, ઈન્સ્ટા, જીમેલ, વોટ્સએપ હેક કરાવવો હોય તો અહીંથી હેકર હાયર થતા હતા. રેટ 50 હજારથી શરૂ થતો હતો.
E. નકલી ચલણ અને દસ્તાવેજ
નકલી પાન કાર્ડ, ડ્રાઈવિંગ લાઈસન્સ, પાસપોર્ટ, નકલી નોટો પણ અહીં વેચાતી હતી.
F. માનવ તસ્કરી અને ગેરકાયદેસર સર્વિસ
ખૂબ જ ખતરનાક. માનવ તસ્કરી, હિટમેન હાયર કરવા જેવી સર્વિસ માટે પણ ડાર્ક વેબનો ઉપયોગ થતો હતો.
G. સાયબર વેપન અને માલવેર
રેન્સમવેર, સ્પાયવેર, બેંક હેક કરવાના ટૂલ અહીં વેચાતા હતા. કંપનીઓને બ્લેકમેઈલ કરવા માટે આનો ઉપયોગ થતો હતો.
H. ચોરીનો સામાન અને વાહન
ચોરેલી કાર, બાઈક, મોબાઈલ, લેપટોપ પણ અહીં વેચાતા હતા.
I. ગેરકાયદેસર દવાઓ અને સર્જરી
પ્રતિબંધિત દવાઓ, સ્ટેરોઈડ, અને ગેરકાયદેસર ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સુધીની ડીલ અહીં થતી હતી.
3. ડાર્ક વેબ એટલો સેફ કેમ હતો?1. અનામી: Tor બ્રાઉઝરથી IP એડ્રેસ ટ્રેસ ન થાય.
2. ક્રિપ્ટો પેમેન્ટ: બિટકોઈનથી ટ્રાન્ઝેક્શન ટ્રેક ન થતા.
3. એન્ક્રિપ્ટેડ ચેટ: વાતચીત સીધી ડીલીટ થઈ જતી.
એટલે જ લેપટોપવાળા “ટેક-સેવી ગુંડા” આખો ધંધો ચલાવતા હતા.
તો શું પોલીસ પકડી શકે છે ?
પકડી શકે છે, પરંતુ મુશ્કેલી વધારે હોય છે. દુનિયાભરની કાયદા અમલવારી એજન્સીઓ નિયમિત રીતે ડાર્ક વેબ માર્કેટપ્લેસ બંધ કરે છે, સર્વર જપ્ત કરે છે અને ગુનેગારોને ધરપકડ પણ કરે છે. ઓળખ છુપાવવાના સાધનો હોવા છતાં, લોકો ઘણી વખત પોતાની ભૂલો, નાણાકીય વ્યવહારો, અથવા ડિજિટલ પુરાવાઓના આધારે ઓળખાઈ જાય છે.
શું ડાર્ક વેબના સારા ઉપયોગ પણ છે?
હા. કેટલાક કાયદેસર ઉપયોગો પણ છે, જેમ કે:
પત્રકારો અને તેમના સ્ત્રોત વચ્ચે સુરક્ષિત સંપર્ક
દમનકારી શાસનવાળા દેશોમાં ગોપનીય રીતે માહિતી મેળવવી
ગોપનીયતા જાળવીને સંવાદ કરવો
એટલે ડાર્ક વેબ પોતે ગેરકાયદેસર નથી, પરંતુ તેની અનામિતાના કારણે ત્યાં ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પણ થઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ : પેપર લીક એ હવે “શિક્ષણનો ઉદ્યોગ” બની ગયો હતો. અને ડાર્ક વેબ એનું સૌથી મોટું બજાર હતું. સરકારે ડાર્ક વેબ, ક્રિપ્ટો અને ડેટા સિક્યુરિટી પર કડક નજર રાખવી પડશે. નહીંતર આપણી શિક્ષા અને સુરક્ષા બંને હરાજી થતી રહેશે.
