બ્રિટનમાંથી RBIએ 100 ટન સોનું પરત મંગાવ્યું

આવતા મહિનાઓમાં વધુ 100 ટન સોનુ ભારતમાં જ સ્ટોરેજ કરવા લવાશે: મહિનાઓના પ્લાનીંગના આધારે જબરદસ્ત કવાયત

આરબીઆઈના અડધાથી વધુ સોનાના ભંડાર વિદેશમાં બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ અને બેંક ઓફ ઈન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ પાસે સુરક્ષિત રીતે રાખવામાં આવ્યા છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંકએ બ્રિટનમાંથી 100 ટનથી વધુ સોનું પાછું મંગાવ્યું છે અને તેને પોતાના ભંડારમાં સ્થાનાંતરિત કર્યું છે. બિઝનેસ ટુડેના રિપોર્ટ અનુસાર આવતા મહિનામાં ફરી એટલો જ જથ્થો પીળી ધાતુ દેશમાં લાવવામાં આવી શકે છે. વર્ષ 1991માં ગીરવે મૂકેલું આ સોનું પ્રથમ વખત RBIના સ્ટોકમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.

આરબીઆઈના અડધાથી વધુ સોનાના ભંડાર વિદેશમાં બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ અને બેંક ઓફ ઈન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ પાસે સુરક્ષિત રીતે રાખવામાં આવ્યા છે. આમાંથી લગભગ ત્રીજા ભાગને સ્થાનિક રીતે રાખવામાં આવે છે. બ્રિટનથી ભારતમાં સોનું લાવવાથી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાને સ્ટોરેજ કોસ્ટ બચાવવામાં પણ મદદ મળશે, જે બેંક ઓફ ઈન્ડિયાને ચૂકવવામાં આવે છે.

સોનું 1991માં ગીરો મૂક્યું હતું
આરબીઆઈ દ્વારા જાહેર કરાયેલા વાર્ષિક ડેટા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર પાસે 31 માર્ચ, 2024 સુધીમાં તેના વિદેશી મુદ્રા ભંડારના ભાગ રૂપે 822.10 ટન સોનું હતું, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન 794.63 ટન હતું. 1991માં, ચંદ્રશેખર સરકારે બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે સોનું ગીરો મૂક્યું હતું. 4 થી 18 જુલાઈ 1991ની વચ્ચે આરબીઆઈએ $400 મિલિયન એકત્ર કરવા માટે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ અને બેંક ઓફ જાપાન સાથે 46.91 ટન સોનું ગીરવે મૂક્યું હતું.

ભારતે ઘણું સોનું ખરીદ્યું!

કેન્દ્રીય બેંકે લગભગ 15 વર્ષ પહેલા ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) પાસેથી 200 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. 2009માં યુપીએ સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન જ્યારે મનમોહનસિંહ વડાપ્રધાન હતા, ત્યારે ભારતે તેની સંપત્તિમાં વિવિધતા લાવવા માટે $6.7 બિલિયનનું 200 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રિઝર્વ બેંક દ્વારા ખરીદવામાં આવેલા સોનાના સ્ટોકમાં સતત વધારો થયો છે.

RBI શા માટે સોનું ખરીદે છે?

સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા સોનાને સ્ટોકમાં રાખવાનો હેતુ મુખ્યત્વે ફુગાવા અને વિદેશી વિનિમય જોખમો સામે સુરક્ષા તરીકે વિદેશી ચલણ અસ્કયામતોના આધારને વૈવિધ્યસભર બનાવવાનો છે. આરબીઆઈએ ડિસેમ્બર 2017થી બજારમાંથી નિયમિતપણે સોનું એકત્રિત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. દેશના કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો ડિસેમ્બર 2023ના અંતે 7.75 ટકાથી વધીને એપ્રિલ 2024ના અંત સુધીમાં લગભગ 8.7 ટકા થઈ જશે.

RBI સોનું ક્યાં રાખે છે?

દેશની અંદર મુંબઈ અને નાગપુરમાં મિન્ટ રોડ પર આવેલી RBI બિલ્ડિંગમાં આવેલી તિજોરીઓમાં સોનું રાખવામાં આવે છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના અહેવાલ મુજબ વૈશ્વિક કેન્દ્રીય બેંકો અત્યાર સુધીના તમામ સોનામાંથી લગભગ 17 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે અને 2023 ના અંત સુધીમાં ભંડાર 36,699 મેટ્રિક ટન (MT) ને વટાવી જશે.

કેન્દ્ર સરકારના સૂત્રોએ કહ્યું કે સોનાની ખરીદી અર્થતંત્રની તાકાત અને વિશ્વાસ સુચવે છે. 1991ની સરખામણીએ ભારતનું આર્થિક ચિત્ર તમામ વિરોધાભાસી છે. 100 ટન સોનુ ભારતમાં લાવવાની કવાયત પડકારરૂપ હોય છે અને મહીનાઓના પ્લાન અને વિવિધ દેશો-વિભાગોના સંકલનથી શકય બને છે.