પુસ્તકના વિમોચન પ્રસંગે મુકેશ અંબાણીનું સંબોધન
ડૉ. રઘુનાથ માશેલકરને 54 માનદ ડૉક્ટરેટની પદવી મળી છે: મુકેશ અંબાણી
- Advertisement -
ખાસ-ખબર ન્યૂઝ નવી દિલ્હી
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર મુકેશ અંબાણીએ 20 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ ડો. રઘુનાથ માશેલકરના સન્માનમાં એક ખાસ કાર્યક્રમને સંબોધિત કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમ ડો. માશેલકરની રેકોર્ડ 54 પીએચડી વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન આપવાની સિદ્ધિની ઉજવણી કરવા અને તેમના પુસ્તકના વિમોચન પ્રસંગે યોજાયો હતો. આ કાર્યક્રમ દેશના વિજ્ઞાન, નવીનતા અને ઔદ્યોગિક વિચારસરણીમાં ડો. માશેલકરના યોગદાન પર કેન્દ્રિત હતો. સ્ટેજ પરથી બોલતા, મુકેશ અંબાણીએ સમાજમાં ભારતીય વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને નવીનતાની ભૂમિકા અને વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી ભારતના ભવિષ્યને કેવી રીતે આકાર આપે છે તે વિશે વિસ્તૃત રીતે વાત કરી. તમે નીચે આપેલા કાર્યક્રમમાં મુકેશ અંબાણીનું સંપૂર્ણ સંબોધન વાંચી શકો છો:
આજનો દિવસ મારા માટે વ્યક્તિગત રીતે ખૂબ જ ખાસ છે. મારા જીવન પર સૌથી વધુ પ્રભાવ પાડનારા બે લોકો આજે અહીં છે. પ્રથમ, પ્રોફેસર એમ.એમ. શર્મા, જેમણે મને 20 વર્ષની ઉંમરથી પ્રભાવિત કર્યો છે. બીજા, ડો. રઘુનાથ માશેલકર, જેમને હું 1990ના દાયકામાં મળ્યો હતો. બંનેએ મારા વિચારને આકાર આપ્યો અને રિલાયન્સની ઘણી સિદ્ધિઓમાં ભૂમિકા ભજવી.
સૌ પ્રથમ, હું પ્રોફેસર શર્મા પ્રત્યે મારો ઊંડો આદર વ્યક્ત કરું છું. મહારાષ્ટ્રના શિક્ષણ મંત્રી ચંદ્રકાંત પાટિલ પણ અમારી સાથે હાજર છે. બધા વૈજ્ઞાનિકો, ઉદ્યોગ સાથીદારો અને ખાસ કરીને માશેલકર પરિવારને મારા વંદન.
આજે આપણે એક અસાધારણ ભારતીય વૈજ્ઞાનિકનું સન્માન કરીએ છીએ. ડો. માશેલકરને 54 માનદ ડોક્ટરેટની પદવીઓ મળી છે. હા, બધી 54. સામાન્ય લોકો જીવનમાં ડિગ્રી મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરે છે, પરંતુ ડો. માશેલકરે તે પદવીઓ માઇલો એકઠા કરતા વારંવાર ઉડતા માણસની જેમ મેળવી.
જ્યારે પણ હું તેમને તેમની સિદ્ધિઓ બદલ અભિનંદન આપતો, ત્યારે તેઓ હંમેશા કહેતા કે વાસ્તવિક કાર્ય હજુ શરૂ થવાનું બાકી છે. એ તેમનો વિચાર હતો. તેઓ ફળોથી ભરેલા ઝાડ જેવા હતા, હંમેશા ઝૂકતા રહેતા. નમ્રતા તેમની ઓળખ હતી.
ડો. માશેલકરની જીવનયાત્રામાં, મને આધુનિક ભારતની સફર દેખાય છે. મુંબઈની સ્ટ્રીટલાઇટ નીચે અભ્યાસ કરતા એક બાળકે આખા દેશના વૈજ્ઞાનિક મનને પ્રકાશિત કર્યું. બાળપણમાં, તેમને તેમની માતા અંજનીનો પ્રેમ અને તેમની પોતાની મહેનત હતી. આ જ કારણે તેમને વૈશ્ર્વિક સ્તરે ઓળખ મળી.
તેઓ કહે છે કે ભારતીય સમાજ એક હિમસ્તરની જેમ છે, જ્યાં મોટાભાગના લોકો સપાટી નીચે રહે છે. વૈજ્ઞાનિકો અને ઉદ્યોગસાહસિકોની જવાબદારી છે કે તેઓ આ હિમસ્તરને સપાટી પર લાવે જેથી દરેક વ્યક્તિ વધુ સારું જીવન જીવી શકે. પ્રોફેસર શર્મા, ડો. માશેલકર અને મારા પિતા ધીરુભાઈ અંબાણીએ આ દ્રષ્ટિકોણ શેર કર્યો હતો.
મારા પિતાએ ભારતીયોના જીવનની ગુણવત્તા સુધારવાના વિઝન સાથે રિલાયન્સની સ્થાપના કરી હતી. આજે, નવું ભારત યુવાન સપનાઓથી ભરેલું છે. ભારતમાં લાખો સપનાઓ પૂરા થઈ રહ્યા છે. રસ્તો લાંબો છે, પરંતુ ડો. માશેલકર કહે છે તેમ, તે શક્ય છે.
તેમણે ઈજઈંછ ને વિશ્ર્વ કક્ષાની સંશોધન પ્રણાલીમાં રૂપાંતરિત કર્યું, પેટન્ટ લડાઈમાં ભારતના પરંપરાગત જ્ઞાનનો બચાવ કર્યો અને સરકાર અને ઉદ્યોગને નવીનતા પર સલાહ આપી. તેમણે રિલાયન્સને વિજ્ઞાન અને ઊંડા ટેકનોલોજી આધારિત કંપનીમાં પરિવર્તિત કરવામાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી.
1990 ના દાયકામાં, મેં તેમને કહ્યું કે હું રિલાયન્સને એક નવીન કંપની બનાવવા માંગુ છું. પ્રોફેસર શર્માએ પછી પૂછ્યું, “તમે ક્યાં સુધી ટેકનોલોજી ખરીદતા રહેશો? તમે તમારી પોતાની ટેકનોલોજી ક્યારે બનાવશો?” અહીંથી અમારી ભાગીદારી શરૂ થઈ.
આજે, હું ગર્વથી કહી શકું છું કે રિલાયન્સના 550,000 કર્મચારીઓમાંથી, 100,000 થી વધુ ટેકનિકલ વ્યાવસાયિકો છે. રિલાયન્સ ઇનોવેશન કાઉન્સિલની શરૂઆત 2000 માં કરવામાં આવી હતી, જેમાં નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતાઓ અને વૈશ્ર્વિક વિચારકોનો સમાવેશ થતો હતો. આ હવે આપણી સંસ્કૃતિ બની ગઈ છે.
ડો. માશેલકરે અમને ઊંડાણપૂર્વકની ટેકનોલોજી સાથે અત્યંત પરવડે તેવા માર્ગ બતાવ્યો. તેમણે તેને ગાંધીવાદી એન્જિનિયરિંગ કહ્યું. તેમનો મંત્ર ઓછાથી વધુ માટે વધુ – એટલે કે ઓછા સંસાધનોથી વધુ લોકો માટે વધુ મૂલ્યનો હતો.
તેમણે કહ્યું કે ભારતે મંગળ મિશન એક ફિલ્મ કરતા પણ ઓછા ખર્ચે પૂર્ણ કર્યું. ભારતીય કંપનીઓએ આ માનસિકતા રાખવી જોઈએ. જિયો તેનું ઉદાહરણ છે. જિયોએ ભારતને ડિજિટલ મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવ્યું.
તેમણે ઊર્જાના મુદ્દા પર પણ આપણને દિશા આપી. જો ભારત તેની 80 ટકા ઊર્જા આયાત કરવાનું ચાલુ રાખશે તો તે સમૃદ્ધ થઈ શકશે નહીં. આજે, આપણે ગ્રીન અને ક્લીન ઊર્જા તરફ નક્કર પગલાં લઈ રહ્યા છીએ.
ડો. માશેલકરે આપણને શીખવ્યું કે કરુણા વિનાની ટેકનોલોજી ફક્ત એક મશીન છે, અને કરુણા સાથે, તે એક સામાજિક ચળવળ બની જાય છે. કૃત્રિમ બુદ્ધિ મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ સહાનુભૂતિ તેનાથી પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
