એકસાથે 3 દેશોની ધરા ધ્રૂજી: ઇરાન, તિબ્બત સહિત બાંગ્લાદેશમાં અનુભવાયા ભૂકંપના આંચકા

ભૂકંપની અસર સમગ્ર વિસ્તારમાં વ્યાપકપણે અનુભવાઈ હતી. તિબેટમાં ઘણી વખત તૂટક તૂટક આંચકા અનુભવાયા હતા. મંગળવારે સવારે 7 વાગ્યાની આસપાસ દક્ષિણ પશ્ચિમ ચીનના શિજાંગ વિસ્તારમાં 4.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. આ પછી લગભગ 9.05 કલાકે 7.1ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો ઉપરાંત પશ્ચિમ બંગાળ અને બિહારમાં પણ ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ પોતાના ઘરની અંદરના વીડિયો શેર કર્યા હતા, જેમાં ભૂકંપના કારણે ચાહકો ધ્રૂજી રહ્યા હતા. જોકો હજી સુધી ભૂકંપના કારણે જાનમાલના નુકસાન અંગે હાલમાં કોઈ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

USGS (Unites States Geological Survey) એ જણાવ્યું કે, ભૂકંપની પ્રારંભિક તીવ્રતા 7.1 હતી અને તે પૃથ્વીની સપાટીથી લગભગ 10 કિલોમીટર નીચે આવ્યો હતો જેના કારણે તે બહુ વિનાશક સાબિત થયો ન હતો. USGS કોમ્પ્યુટર મોડલ્સનો અંદાજ છે કે, મંગળવારના ધરતીકંપ 105 મિલિયન લોકોએ અનુભવ્યા હશે, જેમાં 76,000 લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેમણે ‘મજબૂત’ થી ‘ગંભીર’ ધરતીકંપનો અનુભવ કર્યો હશે. નેપાળના એક રહેવાસીએ EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre))ને કહ્યું, ખૂબ જ મજબૂત આંચકા અનુભવાયા હતા. કડકડતી ઠંડીમાં વહેલી સવારે દરેક લોકો ઘરની બહાર નીકળી ગયા હતા. ભૂકંપના આંચકાના કારણે વૃક્ષો પર બેઠેલા પક્ષીઓ આકાશમાં ઉડવા લાગ્યા.

ચીનના અધિકારીઓને ટાંકીને સમાચાર એજન્સી રોયટર્સે તિબેટના બીજા સૌથી મોટા શહેર શિગાત્સે શહેરમાં 6.8ની તીવ્રતાનો બીજો ભૂકંપ નોંધ્યો હતો. ચીનના પબ્લિક બ્રોડકાસ્ટર CCTV અનુસાર છેલ્લા 5 વર્ષમાં શિગાત્સેના 200 કિમીની ત્રિજ્યામાં 3 કે તેથી વધુની તીવ્રતાના 29 ભૂકંપ આવ્યા છે. નેપાળ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સતત ભૂકંપ આવતા રહે છે. એપ્રિલ 2015માં કાઠમંડુના ઉત્તર-પશ્ચિમમાં 7.8 તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો જેમાં લગભગ 9,000 લોકો માર્યા ગયા અને હજારો ઘાયલ થયા. નેપાળ ભૌગોલિક રીતે એવા પ્રદેશમાં સ્થિત છે જ્યાં ભારતીય અને યુરેશિયન ટેકટોનિક પ્લેટો અથડાઈને હિમાલય બનાવે છે અને આ પ્રદેશમાં વારંવાર ભૂકંપ આવે છે.

ભૂકંપ આવે તો શું કરવું ?

• ભૂકંપના ઝટકા જેવા આવે તુરંત વાર કર્યા વગર ઓફિસ કે ઘરની બહાર નિકળી જવું.
• વીજળીના થાંભલા, ઝાડ અને ઉંચી ઈમારતથી દૂર ઉભા રહેવુ.
• ઘર કે ઓફિસ બહાર જતી વખતે લીફ્ટનો ઉપયોગ ન કરવો, સીડીનો ઉપયોગ કરવો.
• ઘર આસપાસ જો મેદાન ન હોય તો એવી જગ્યા શોધો જ્યા છૂપાઈને બેસી શકાય.
• ભૂકંપ આવે ત્યારે ખાસ કરીને ઘરમાં રહેલી ભારે વસ્તુથી દૂર રહેવું.
• ઘરમાં રહેલા ભારે સામાન અને કાચથી દૂર રહેવુ જેથી વાગવાની શક્યતા ન રહે.
• ભાગવાનો સમય ન મળે તો ટેબલ, પલંગ, ડેસ્ક જેવી મજબૂત જગ્યા નીચે ઘૂસી જવું.
• દરવાજા હોય ત્યા ન ઉભા રહેવું જેથી દરવાજો ખુલે કે પડે તો વાગે નહીં.

ભૂકંપની તીવ્રતા કેવી રીતે મપાય છે?

• 7.9 રિક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપ આવવા પર બિલ્ડીંગો ધરાશાયી થઇ જાય છે. ત્યારે 2.9 રિક્ટર સ્કેલ ભૂકંપ આવવા પર સામાન્ય ધ્રૂજારી થાય છે. જ્યારે 9ની તીવ્રતા પર તબાહી મચી જાય છે. આપણે બતાવીએ ભૂકંપની કેટલી તીવ્રતા આવાથી શું થઇ શકે અને તેની અસર કેવી થાય.
• 0થી 2 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવતા તેની અસર ઓછી થાય છે. આંચકાનો અનુભવ થતો નથી. માત્ર સીઝ્મોગ્રાફથી જ જાણી શકાય છે.
• 2થી 2.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂંકપ આવવાથી સામાન્ય આંચકો અનુભવાય છે. થોડી અસર થાય છે.
• 3થી 3.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવતાં પંખા અને ઝુમર હલવા માંડે છે. આવા આંચકાથી વસ્તુઓ વેર વિખેર થઇ જાય છે. તમારી બાજુમાંથી કોઇ ટ્રક પસાર થયો હોય તેવી અસર થાય છે.
• 4થી 4.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ એ સાવધાનનો ઇશારો આપે છે. દિવાલોમાં તિરાડો પડી શકે છે. કાચા મકાનો નીચે પડે છે. બારીઓ તૂટી શકે છે. દીવાલો પર લટકાવેલી વસ્તુઓ નીચે પડી શકે છે.
• 5થી 5.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ ખતરનાક સાબિત થાય છે. ફર્નિચર તેની જગ્યા પરથી હલવા માંડે છે. વધુ નુકશાન થાય છે. ફર્નિચર હલવાથી નાની મોટી ઇજાઓ પણ પહોંચે છે.
• 6થી 6.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ બહુજ ખતરનાક માનવામાં આવે છે. આ આંચકો આવાથી કાચી ઇમારતો વધુ પડે છે. જેથી જાનમાલને વધુ નુકશાન થાય છે. ઇમારતોના ઉપરના માળને નુકસાન થઇ શકે છે. ઇમારતોમાં તિરાડો પડી શકે છે.
• 7થી 7.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવવા પર બિલ્ડીંગો ધરાશાયી થઇ શકે છે. જમીનની અંદરના પાઇપ ફાટી જાય છે. આ ભૂકંપ આવાથી વધુ તબાહી મચાવી છે. આવો ભૂકંપ ગુજરાતમાં વર્ષ 2001માં ભૂજમાં આવ્યો હતો. અને વર્ષ 2015માં નેપાળમાં આવ્યો હતો. આ ભૂકંપે તબાહી મચાવી દીધી હતી.
• 8થી 8.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવાથી સંપૂર્ણ વિનાશ કરી દે છે. ઇમારતો સહિત પુલ પડી જાય છે.
• 9 અને તેનાથી વધુ રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવવા પર સંપૂર્ણ તબાહી સર્જાઇ શકે છે. કોઇ મેદાનમાં ઉભા હોઇએ તો તેને ધરતી લહેરાતી જોવા મળે. સમુદ્ર નજીક હો તો સુનામી આવે. ભૂકંપમાં રિક્ટર દરેક સ્કેલના મુકાબલે 10 ગણો વધુ ખતરનાક હોય છે.