1995 આસપાસ થી અમેરિકન શેર બજારમાં આઇટી કંપનીઓમાં તેજી ફાટી નીકળી. અચાનક દરેક આઇટી કંપનીના ભાવ ઊંચકાવા લાગ્યા. જેની પાછળ ડોટ કોમ લાગતું હોય તે બધી કંપનીઓના શેરના ભાવ રાજાના કુંવરની જેમ વધવા લાગ્યા..અમુક કંપનીઓના શેરના ભાવ લગભગ છ થી દસ ગણા થઈ ગયા.
આ લાલચોળ તેજીનું કારણ હતું કે અમેરિકન લોકોને આઇટી માં ભવિષ્ય દેખાવા લાગ્યું. એમને થયું કે આવતી કાલ આઇટી (ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી)ની છે અને બધું કમ્પ્યુટરાઈઝડ થવાનું છે..
- Advertisement -
આ વાત તો સાચી જ હતી કે આઇ ટી યુગ આવવાનો હતો. બેંકિંગથી લઈને હવાઈ યાત્રા બુકિંગ — બધું જ ઓનલાઇન થવાનું હતું.. આઇટી ક્રાંતિ દુનિયાને દરવાજે જોર જોરથી ટકોરા દઈ રહી હતી.
પરંતુ લગભગ ઈસ 2000 આસપાસ આ ધારણાઓ સાવ ખોટી હોય એમ માતેલા સાંઢની જેમ ભાગી રહેલી આઇટી કંપનીઓના ભાવ ધડાધડાટ હેઠે આવ્યા!! લોકોએ આ ઘટનાને આઇટી બબલ કહી. આઈટી ની આંધીનો ફુગ્ગો ફૂટી ગયો!! ઇન્ટેલ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના ભાવ એંસી ટકા જેટલા તૂટ્યા.. છેક છ હજારને આંબવા આવેલો નાસડેક ઇન્ડેક્સ અગિયારસો સુધી ગગડી ગયો!!
નાસડેક એક ઇલેક્ટ્રોનિક ઢબે ચાલતો ઇન્ડેક્સ છે જેમાં અમેરિકાની ટેક્નોલોજીકલ અને ફ્યુચરિસ્ટિક (ઉજ્જવળ ભવિષ્ય ધરાવતી) કંપનીઓ શામેલ છે.
- Advertisement -
પછી છેક 2015માં નાસડેકે છ હજાર નો આંકડો ટચ કર્યો.
આ નાસડેક પુરાણ અહિયાં કાઢવાનું કારણ છે.કારણ એ છે કે છેલ્લા અમુક વર્ષોમાં નાસડેકમાં રહેલી કંપનીઓએ રોકાણકારોને માલામાલ કર્યા છે. એ તો ઠીક પણ હમણાં પ્રથમ ક્વાર્ટર ના નાસડેક કંપનીઓના જે પરિણામો આવ્યા તે પણ એકદમ સોલ્લિડ છે જેને કારણે નાસડેકે માત્ર મહિના દહાડામાં પચીસથી પાંત્રીસ ટકા જેટલું અધધ રિટર્ન
આપ્યું છે.
જ્યારે બધા બજાર ઉંધે કાંધ પડ્યા છે, સોનું ચાંદી પણ દોડી દોડીને થાકી ગયા છે .. યુદ્ધને કારણે આખા વિશ્વના દેશોના અર્થતંત્ર પ્રભાવિત છે અને બધાના હિસાબ વિખાઈ ગ્યા છે ત્યારે આ અમેરિકન ટેકનોલોજીકલ કંપનીઓ (નાસડેક) ટોપ કરી રહી છે.. આ બધી કંપનીઓના શેરોના ભાવ પોતાની ઐતિહાસિક ટોચ ઉપર છે!!
મેગનીફિસંટ સેવન તરીકે ઓળખાતી તોતિંગ કંપનીઓ જેમાં ગૂગલ, મેટા(ફેસબુક), એનવિડિયા, માઇક્રોસોફ્ટ એમેઝન અને એપલ નો સમાવેશ થાય છે તે બધી કંપનીઓએ એકદમ મજબૂત પરિણામો જાહેર કર્યા છે જેને કારણે આ કંપનીઓના રોકાણકારો માલામાલ થઈ ગયા છે.
લેખના પ્રારંભે જેનું વર્ણન કર્યું તે આઇ ટી બબલ બન્યો ત્યારે લોકો જેમ આઇ ટી કંપનીઓ માટે એકદમ ઉત્સાહી હતા એમ આજે એ આઇ (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) કંપનીઓ માટે ઉત્સાહી છે. લોકોને એ આઇમાં ભવિષ્ય દેખાય છે. ખરું કહીએ તો લોકોને તો ઓછું, પણ આ જે સાત કંપનીઓ અને એ ઉપરાંતની બીજી ઘણી નાસડેક કંપનીઓના કર્તા ધરતાઓ એ આઇ કંપનીઓમાં આંકડે મધ દેખાયું છે !! તેઓ આ એ આઇ કંપનીઓમાં બેફામ રોકાણ કરી રહ્યા છે..કરોડો ડોલર તેઓ એ આઇ રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ પાછળ ઓરી રહ્યા છે.
પરંતુ જો આ કંપનીઓ એ આઇ કંપનીઓને ધિરાણ કરતી હોય તો એમની પોતાની બેલેન્સ શીટ સદ્ધર કેમ બને? એ જાણવા જેવી વાત છે.
આ કંપનીઓ શું કરે છે કે એ આઇ કંપનીઓને માતબર ફંડીંગ આપે છે સાથે સાથે તેઓ આ એ આઇ કંપનીઓ પાસેથી “ભાડું” પણ પ્રાપ્ત કરે છે કેમકે એ આઇ કંપનીઓ ને તેઓ અમુક સેવાઓ (ડેટા સેન્ટર, સર્વર, હાર્ડવેર વગેરે) પૂરી પાડે છે.
આથી આ આખું ચક્કર છે. મોટી કંપનીઓ (ગૂગલ માઇક્રોસોફ્ટ અમેઝન વગેરે) એ આઇ કંપનીઓને નાણા આપે,સામે એ આઇ કંપનીઓ આ મોટી કંપનીઓ ની સર્વિસ કે હાર્ડવેર ખરીદીને એને ખટવે.
મોટી કંપનીઓ (મેગનીફિસંટ સેવન — ગૂગલ એમેઝન માઇક્રોસોફ્ટ વગેરે) ની આવકનો મોટો ભાગ આ એ આઇ કંપનીઓ (ચેટ જીપીટી વાળી ઓપન એ આઇ કે પરપ્લેક્સીટી કે એનથરોપિક) થકી આવે છે અને એને કારણે એમણે એકદમ સ્ટ્રોંગ પરિણામો આપ્યા છે.
પરિણામો તો સ્ટ્રોંગ છે પણ આ તો “ગેમ” કહેવાય ને?? પોતે જેને રૂપિયા ધીરે એની પાસેથી ભાડું લઈને, નફો દેખાડીને ભાવ ચડાવવા?
પરંતુ શેર બજાર હમેશા “ભાવ” ઉપર ચાલે છે. ગુજરાતી ભાષી શેરબજારિયાઓમાં એક કહેવત છે કે “ભાવ એ જ ભગવાન”. ભાવ એટલે પ્રાઇઝ નહિ પણ સેન્ટિમેન્ટ.
આજે એ આઇ ની સેન્ટિમેન્ટ ચાલે છે. કદાચ કાલે એમાં થોડું કરેકશન આવે એટલે કે આ કંપનીઓના ભાવ નીચા જાય.. પણ જેમ આઇટી માં થયું એમ વહેલો મોડો આઇટી નો યુગ આવ્યો ખરો.. એમ એ આઇ નો યુગ આવશે તો ખરો . એને કોઈ રોકી શકે એમ નથી.
બસ, આ “ભાવ” ને કારણે નાસડેક કંપનીઓના ભાવ બંપર વધતા જાય છે.. ભાવ કદાચ વહેલો કે મોડો હોઈ શકે, તે કદી ખોટો નથી હોતો!! ભાવ જ ભગવાન છે!
