હકીકતમાં કોર્ટ, આંદોલન અને આંતરિક દબાણ… વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ

આ બિલ બંધારણના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને નાગરિક અધિકારોની વિરુદ્ધ

બિહારના કિશનગંજના કોંગ્રેસ સાંસદ મોહમ્મદ જાવેદ અને AIMIMના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. લોકસભામાં 232 વિરુદ્ધ 288 મતોથી અને રાજ્યસભામાં 95 વિરુદ્ધ 128 મતોથી પસાર થયેલા આ બિલને રોકવા માટે ઓવૈસી અને કોંગ્રેસના સાંસદોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે જેમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે આ બિલ બંધારણના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને નાગરિક અધિકારોની વિરુદ્ધ છે.

બે દિવસમાં મોડી રાત સુધી 12 કલાકથી વધુ સમય સુધી સતત ચર્ચા કર્યા બાદ વકફ સુધારા બિલ સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે. જોકે આને રોકવાના પ્રયાસો હવે શરૂ થઈ શકે છે. વિવિધ મુસ્લિમ સંગઠનો સહિત વિપક્ષ સતત તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, તેમની પાસે હવે ત્રણ મુખ્ય વિકલ્પો બાકી છે. તે છે – કોર્ટનો સહારો, રસ્તાઓ પર આંદોલન અને રાજકીય રીતે દબાણ. હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું આ બિલને કોર્ટમાં પડકારીને રોકી શકાય છે કે પછી રસ્તા પર વિરોધ પ્રદર્શન કરીને સરકારને જુકવા માટે મજબૂર કરી શકાય છે? આ પ્રશ્નો ઉપરાંત, બિહાર ચૂંટણીને લઈને પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે કે શું નીતિશ કુમારની પાર્ટીના મુસ્લિમ નેતાઓનો ગુસ્સો વિપક્ષ માટે સંજીવની બનશે?

હકીકતમાં કોર્ટ, આંદોલન અને આંતરિક દબાણ… આ ત્રણ તીર બાકી છે જેનાથી વિપક્ષી પક્ષો અને મુસ્લિમ સંગઠનોએ વક્ફ બિલને સંસદમાં પસાર થવાથી રોકવાનું શરૂ કર્યું છે. આ પહેલ કોંગ્રેસ અને અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ કરી છે. બિહારના કિશનગંજના કોંગ્રેસ સાંસદ મોહમ્મદ જાવેદ અને AIMIMના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. લોકસભામાં 232 વિરુદ્ધ 288 મતોથી અને રાજ્યસભામાં 95 વિરુદ્ધ 128 મતોથી પસાર થયેલા આ બિલને રોકવા માટે ઓવૈસી અને કોંગ્રેસના સાંસદોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે જેમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે આ બિલ બંધારણના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને નાગરિક અધિકારોની વિરુદ્ધ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી કેટલી રાહત મળશે?

હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું વિપક્ષ રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષરથી કાયદો બનનારા બિલને કોર્ટમાં પસાર થતા અટકાવી શકશે? તેવી જ રીતે વિપક્ષે રામ મંદિર, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કલમ 370 ની સ્વતંત્રતા અને નાગરિકતા સુધારા કાયદા વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજીઓ દાખલ કરી, પરંતુ દર વખતે વિપક્ષને આંચકો લાગ્યો. તો પછી શું સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાનું કારણ મુસ્લિમ મત છે, જેથી એ બતાવી શકાય કે લડાઈ લડાઈ હતી? વળી પ્રશ્ન એ છે કે શું કોર્ટની સાથે સાથે આંદોલન દ્વારા વક્ફ બિલને રોકવાની તૈયારી છે? લુધિયાણામાં પુતળાનું દહન કરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. વકફ બિલ વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવ્યા. કોલકાતામાં સેંકડો લોકો વક્ફ બિલનો વિરોધ કરવા માટે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. આ પ્રદર્શનની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ ઉત્તર પ્રદેશના તમામ શહેરોમાં સંવેદનશીલ સ્થળોએ હાઇ એલર્ટ પર રહી. પરંતુ યુપીમાં ક્યાંય કોઈ મોટું પ્રદર્શન જોવા મળ્યું નહીં.

કોર્ટ અને આંદોલનની સાથે વિપક્ષનો ત્રીજો દાવ હજુ પણ નીતિશ કુમારના પક્ષ પર આંતરિક દબાણ બનાવવાની રાજનીતિ સાથે જોડાયેલો છે. કારણ એ છે કે વિપક્ષને લાગે છે કે 240 બેઠકો ધરાવતો ભાજપ પોતાના દમ પર બિલ પસાર કરી શક્યો નહીં. જો નીતિશ કુમાર અને ચંદ્રબાબુ નાયડુની પાર્ટીએ ટેકો ન આપ્યો હોત. હવે ઘણા વિપક્ષી નેતાઓ દાવો કરે છે કે 24 કલાકની અંદર કેટલાક મુસ્લિમ નેતાઓએ જેડીયુ છોડી દીધું છે અથવા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે, જેના કારણે નીતિશ કુમાર દબાણમાં આવી શકે છે. જેડીયુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે વક્ફ બિલ પર ભાજપની સાથે ઉભું રહેશે.

JDU ના આ પાંચ નેતાઓએ પાર્ટી છોડી દીધી

નીતિશ કુમારનો પક્ષ બિલના સમર્થનમાં સંસદમાં ઉભો થાય તે પહેલાં જ કેટલાક મુસ્લિમ નેતાઓએ રાજીનામા આપી દીધા. ત્યારબાદ જેડીયુના કેટલાક મુસ્લિમ નેતાઓએ બિલ પાછું ખેંચવાની માંગ ઉઠાવી, જ્યારે મુસ્લિમ ધાર્મિક નેતાઓ કહેવા લાગ્યા કે નીતિશ કુમારે દગો કર્યો છે, તેથી હવે મુસ્લિમ મતદારો તેમને પાઠ ભણાવશે. આ બધાના જવાબમાં JDU કહે છે કે પાર્ટી છોડી ગયેલા લોકોને કોઈ જાણતું નથી. એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પસમાંદા મુસ્લિમો પાર્ટી સાથે ઉભા છે. દરમિયાન એ પ્રશ્ન પણ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે કે છેલ્લા 20 વર્ષથી સમય પહેલા ગઠબંધન બદલીને સત્તામાં રહેલા નીતિશ કુમાર શું અનુમાન નહીં કરી શકે કે મુસ્લિમો વકફ બિલ પર ગુસ્સે છે કે નહીં? જેડીયુ લઘુમતી સેલના રાજ્ય સચિવ મોહમ્મદ શાહનવાઝ મલિક, રાજ્ય મહામંત્રી મોહમ્મદ. તબરેઝ સિદ્દીકી અલીગઢ, ભોજપુરના પાર્ટી સભ્ય મોહમ્મદ. દિલશાન રેન, ભૂતપૂર્વ ઉમેદવાર મોહમ્મદ કાસિમ અંસારી અને ભૂતપૂર્વ જેડીયુ યુવા રાજ્ય ઉપાધ્યક્ષ તબરેઝ હસને વક્ફ બિલ પર પાર્ટીના વલણ પર પોતાની લાઇન બદલી અને રાજીનામું આપી દીધું. હવે જેડીયુ કહે છે કે રાજીનામું આપનારાઓને કોણ જાણે છે?

શું મુસ્લિમ નેતાઓ નીતિશ કુમાર પર દબાણ લાવી શકશે?

આ રાજકારણ એ વાત પરથી સમજી શકાય છે કે ડેમેજ કંટ્રોલ માટે જેડીયુના મુસ્લિમ નેતાઓ પોતે શનિવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરવાના છે. હકીકતમાં બિહારમાં મુસ્લિમ મતોનો મોટો હિસ્સો મેળવનાર આરજેડીને લાગે છે કે આ એક તક છે. જ્યાં નીતિશના બાકી રહેલા મુસ્લિમ મત છીનવી શકાય. એટલા માટે સંઘ ગણવેશમાં નીતિશનો ફોટો બનાવીને અને તેના પર ચેતીશ કુમાર લખીને મુસ્લિમો સામે છેતરપિંડીનો રાજકીય હુમલો શરૂ કરવામાં આવ્યો. અને પછી તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે નીતિશ બીમાર છે, તેથી જ તેમણે બિલને ટેકો આપ્યો છે. અચાનક સમગ્ર વિપક્ષને લાગે છે કે નીતિશ કુમાર પર તેમના પોતાના મુસ્લિમ નેતાઓ દ્વારા દબાણ લાવીને, કાં તો તેમનો અંતરાત્મા જાગૃત થવો જોઈએ અથવા JDU ના મુસ્લિમ મત છીનવી લેવા જોઈએ, પરંતુ વિપક્ષ કદાચ નીતિશ કુમારની ગણતરીઓથી હજુ સુધી વાકેફ નથી.

નીતિશ કુમાર રાજકારણમાં દરેક પગલું ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક લે છે. શું નીતિશે મુસ્લિમ મતોની નારાજગીની ગણતરી પહેલાથી જ કરી લીધી હતી? કારણ એ હકીકત પરથી સમજી શકાય છે કે બિહારમાં મુસ્લિમોની કુલ સંખ્યા 17.7% છે, જ્યારે રાજ્યમાં પસમંદા મુસ્લિમોની સંખ્યા 12.9% છે. મુસ્લિમ વસ્તીમાં પાસમંડાની સંખ્યા 73% છે. નીતિશ કુમારને લાગે છે કે પસમાંદા સમુદાય તેમની સાથે આવશે. બીજું કારણ એ છે કે જો આપણે 2020 ની વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો પર નજર કરીએ તો બિહારમાં કુલ 47 વિધાનસભા બેઠકો છે જ્યાં 20% થી વધુ મુસ્લિમ મતો છે. જેમાં 2020 માં NDA એ 23 બેઠકો જીતી હતી, મહાગઠબંધનને મોટો મુસ્લિમ મત મળ્યો હતો પરંતુ તેમ છતાં તેની બેઠકો NDA કરતા ઓછી હતી. અહીં નીતિશની ગણતરી એવી માનવામાં આવે છે કે મુસ્લિમ મતોના વિભાજનથી એનડીએને ફાયદો થશે.