આજે મોદી સરકાર 3.0નું પ્રથમ બજેટ: નાણામંત્રીનું આ સતત સાતમું બજેટ

મોદી સરકાર 3.0નું પ્રથમ પૂર્ણ બજેટ આજે સંસદમાં રજૂ થવા જઈ રહ્યું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત સાતમી વખત બજેટ રજૂ કરશે. આ આંકડાઓ પર નજર રાખશે.

નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ 23 જુલાઈ, મંગળવારે સંપૂર્ણ બજેટ રજૂ કરવા જઈ રહ્યા છે. મોદી 3.0નું આ પ્રથમ બજેટ છે અને નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણનું સતત સાતમું બજેટ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે બજેટમાં મોદી સરકાર 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતની રૂપરેખા તૈયાર કરશે. બજેટમાં છેલ્લા 10 વર્ષમાં સરકારની કામગીરી પણ દર્શાવવામાં આવશે. મોદી સરકારના ત્રીજા કાર્યકાળના પ્રથમ પૂર્ણ બજેટથી તમામ વર્ગને અપેક્ષાઓ છે, ખાસ કરીને મહિલાઓ, ખેડૂતો, વેપારી વર્ગ અને નોકરીયાત લોકો. આ ઉપરાંત, સરકાર પાસે નાણાકીય સમજદારી જાળવીને વિકસિત ભારત 2047 વિઝનને અનુરૂપ અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પહેલને પ્રોત્સાહન આપવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવશે.

નાણાપ્રધાનનિર્મલા સીતારમણ સવારે 11 વાગ્યે તેમનું બજેટ ભાષણ શરૂ. નાણામંત્રી તરીકે આ તેમનું સતત સાતમું બજેટ હશે. આ સાથે તે આ સિદ્ધિ મેળવનાર સીડી દેશમુખ પછી બીજા નાણાં મંત્રી બનશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બજેટ 2024 પહેલાએનડીએએસોમવારે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજી હતી, જેમાં ગૃહના સંચાલન અને વિપક્ષનો સામનો કરવાની રણનીતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તમામ સાંસદોને ગૃહમાં હાજર રહેવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે બજેટ રજૂ થયા બાદ બજેટના મહત્વના મુદ્દાઓ તમામ સહયોગી પક્ષો સાથે શેર કરવામાં આવશે જેથી બધા એકમત થાય.

રાજકોષીય ખાધ

આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રજૂ કરવામાં આવેલા વચગાળાના બજેટ મુજબ, રાજકોષીય ખાધ, સરકારના ખર્ચ અને આવક વચ્ચેનો તફાવત, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં 5.1 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. ગયા નાણાકીય વર્ષમાં આ આંકડો 5.8 ટકા હતો. ટેક્સ વસૂલાતમાં ઉછાળાને કારણે સંપૂર્ણ બજેટ પહેલા કરતાં વધુ સારા અંદાજો આપે તેવી અપેક્ષા છે. સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં રાજકોષીય ખાધ જીડીપીના 4.5 ટકા રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે.

મૂડીખર્ચ

ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે સરકારનો આયોજિત મૂડી ખર્ચ રૂ. 11.1 લાખ કરોડ છે, જે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં રૂ. 9.5 લાખ કરોડ હતો. સરકાર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ પર ભાર આપી રહી છે અને રાજ્યોને મૂડી ખર્ચ વધારવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે.

કર આવક

વચગાળાના બજેટમાં 2024-25 માટે કુલ કર આવક રૂ. 38.31 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ હતો, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષ કરતાં 11.46 ટકા વધુ છે. પ્રત્યક્ષ કર (વ્યક્તિગત આવકવેરા અને કોર્પોરેટ ટેક્સ)માંથી રૂ. 21.99 લાખ કરોડ અને પરોક્ષ કર (કસ્ટમ ડ્યુટી, એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને જીએસટી)માંથી રૂ. 16.22 લાખ કરોડની આવક થવાનો અંદાજ છે.

GST

નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) કલેક્શન 11.6 ટકા વધીને રૂ. 10.68 લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંતિમ બજેટમાં ટેક્સની આવકના આંકડાઓ પર નજર રાખવાની રહેશે.

દેવું

વચગાળાના બજેટ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં સરકારનું ગ્રોસ બોરોઇંગ બજેટ 14.13 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. સરકાર તેની રાજકોષીય ખાધને પહોંચી વળવા બજારમાંથી લોન લે છે. ઉધારના આંકડા પર બજારની નજર રહેશે.

વર્તમાન ભાવે જીડીપી

વચગાળાના બજેટ મુજબ વર્તમાન ભાવે ભારતનો જીડીપી (વાસ્તવિક જીડીપી અને ફુગાવાનો સરવાળો) વર્તમાન નાણાકીય વર્ષમાં 10.5 ટકા વધીને રૂ. 3,27,700 અબજ થવાનો અંદાજ છે.

ડિવિડન્ડ

વચગાળાના બજેટમાં RBI અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી રૂ. 1.02 લાખ કરોડનું ડિવિડન્ડ મળવાની અપેક્ષા છે. આમાં વધારો કરવામાં આવશે, કારણ કે આરબીઆઈ મે મહિનામાં રૂ. 2.11 લાખ કરોડની સરપ્લસ ટ્રાન્સફર કરી ચૂકી છે. ઉપરાંત, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો પાસેથી રૂ. 43,000 કરોડ મળવાની અપેક્ષા છે.

નાણા પ્રધાન અંગ્રેજીમાં બજેટ ભાષણ વાંચશે

નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ મંગળવારે લોકસભામાં બજેટ ભાષણ 2024-25 અંગ્રેજીમાં વાંચશે, પરંતુ સંસદ ટીવીના દર્શકો પાસે હિન્દીમાં બજેટ ભાષણ સાંભળવાનો વિકલ્પ હશે. લોકસભા સચિવાલયે આજે રાત્રે અહીં આ માહિતી આપી, જે મુજબ સંસદની ટીવી ચેનલ નંબર 1 પર બજેટ ભાષણનું અંગ્રેજી ભાષામાં જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવશે, જ્યારે સંસદની ટીવી ચેનલ નંબર 2 પર બજેટ ભાષણ હિન્દીમાં સાંભળી શકાશે. હિન્દીમાં બજેટ ભાષણ સાંભળવા માટે, દર્શકોએ સંસદ ટીવી ચેનલ નંબર 2 પર રિમોટ કંટ્રોલ દ્વારા સેટ-ટોપ બોક્સની ભાષા સેટિંગ્સમાં નેવિગેટ કરવું પડશે. ત્યાં હિન્દી ભાષા પસંદ કરીને બજેટ ભાષણ હિન્દીમાં સાંભળવામાં આવશે.