ચંદ્રયાન-4 મિશનને કેબિનેટની મંજૂરી

ચંદ્ર પરથી માટી લાવવામાં આવશે, સ્પેસ સ્ટેશન અને શુક્ર મિશન 2028માં લૉન્ચ કરાશે

ગગનયાન માટે વધુ બજેટની ફાળવણી કરાઈ

ખાસ-ખબર ન્યૂઝ નવી દિલ્હી

છેલ્લાં 10 વર્ષમાં ભારતે અવકાશ ક્ષેત્રે મહત્વની સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે. 2023માં જ ભારતે ચંદ્રયાન-3 મિશન સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યું અને ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર પહોંચનારો પ્રથમ દેશ બન્યો. તે પહેલાં પણ ચંદ્રયાનનાં બે મિશન પૂર્ણ થઈ ચૂક્યાં હતાં. હવે સરકાર ચંદ્રયાન-4ની તૈયારી કરી રહી છે. એટલું જ નહીં, ગગનયાન મિશન પણ પાઈપલાઇનમાં છે અને શુક્રના અભ્યાસ માટે પણ યાન મોકલવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. આ સિવાય સ્પેસ સ્ટેશન મોકલવા માટે પણ ISRO તૈયારી કરી રહ્યું છે.
ISROના ચેરમેન એસ સોમનાથે 18 સપ્ટેમ્બર (બુધવાર)ના રોજ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, વર્તમાનમાં ગગનયાન મિશન ચાલી રહ્યું છે અને અમે અવકાશયાત્રીઓને અમારા પ્રથમ મિશનનું શેડ્યુલ પણ આપી દીધું છે. હવે અમે આ મિશનમાં વધુ એક ધ્યેય ઉમેર્યો છે- ભારતીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન. પહેલાં આ મિશનનું એક જ લક્ષ્યાંક હતું પણ હવે કુલ 5 મિશન હશે. અમે તેનો વ્યાપ વિસ્તૃત કર્યો છે.

ગગનયાન ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારે ઈંજછઘને ચંદ્રયાન-4 માટે પણ મંજૂરી આપી દીધી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ચંદ્ર પર ઉતરીને, નમૂનાઓ એકત્રિત કરીને તે નમૂનાઓ સુરક્ષિત રીતે પૃથ્વી પર પરત લાવવાનો હશે. આ મિશન કુલ 36 મહિના સુધી ચાલશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત સરકારે મૂન મિશન માટે 2,104.06 કરોડ (અંદાજે 253 મિલિયન) ફાળવ્યા છે. ચંદ્રયાન-3 હેઠળ લેન્ડરનું સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરાવીને પ્રાથમિક અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે ચંદ્રયાન-4 ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં ડોકિંગ અને અનડોકિંગ કરશે ઉપરાંત, ચંદ્રના નમૂના સુરક્ષિત રીતે પરત પહોંચાડીને તેનું વિશ્ર્લેષણ કરશે.
ચંદ્રયાન-4 ચંદ્રયાન-3ની સફળતાના આધારે નિર્માણ થઇ રહ્યું છે. ચંદ્રયાન-3એ ચંદ્રના દક્ષિણ ભાગમાં સોફ્ટ લેન્ડીંગ કરીને ઈતિહાસ રચ્યો હતો. ચંદ્રયાન-4 ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષામાં ડોકીંગ અને અનડોકિંગ, પૃથ્વી પર ચંદ્રના નમૂનાઓ સુરક્ષિત રીતે પહોંચાડીને તેના વિશ્ર્લેષણના મહત્વનો ભાગ ભજવશે. આ સિવાય આ મિશન ભવિષ્યના મૂન મિશન માટે પણ જરૂરી ચાવીરૂપ તકનીકોના વિકાસ અને નિદર્શન પર ધ્યાન કેન્દ્રિતકરશે.
આ સિવાય કેબિનેટે ગગનયાન પ્રોજેક્ટનો વિસ્તાર વધારીને ભારતીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન (ઇઅજ-1)ના પ્રથમ મોડ્યુલના વિકાસને પણ મંજૂરી આપી દીધી છે. ગગનયાન પ્રોજેક્ટનો વિસ્તાર વધારવાની સાથે ₹11,170 કરોડના ભંડોળમાં હવે વધારો કરી કુલ ₹20,193 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.

વિનસ ઓર્બિટર મિશન (VOM)
વિનસ ઓર્બિટર મિશન (VOM) માટે ₹1,236 કરોડ (અંદાજે 149 મિલિયન)નું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. જેમાંથી 824 કરોડ રૂપિયા શુક્રયાન સ્પેસક્રાફ્ટ પર જ ખર્ચાશે. માર્ચ 2028માં શુક્રયાન લોન્ચ થાય એવી સંભાવનાઓ છે. VOMનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ શુક્રની સપાટી, ઉપસપાટી અને વાતાવરણીય પ્રક્રિયાઓ તેમજ શુક્રના વાતાવરણ પર સૂર્યના પ્રભાવ અંગે અભ્યાસ કરીને સમજણ મેળવવાનો. શુક્રયાન શુક્રની ચારે તરફ ચક્કર લગાવીને અભ્યાસ કરશે. જોકે, આ મિશનમાં હજુ સમય લાગશે.