ગુજરાતમાં 41.20 લાખથી વધુ જૂનાં વાહનો ભંગારઃ રોડ ટેક્સ રાહતની સ્કીમ છતાં પોલિસી ફલોપ

અમદાવાદમાં 20.58 લાખ અને રાજકોટમાં 7.36 લાખ વાહનો 15 વર્ષ જૂનાં; પર્યાવરણ સામે મોટો ખતરો

ઓછું વળતર, નવી ગાડીઓની ઊંચી કિંમતો અને સ્ક્રેપિંગ સેન્ટર્સના અભાવે વાહનમાલિકો ઉદાસીન

રાજ્ય સરકારે પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને જૂનાં વાહનોના નિકાલ અર્થે વાહન સસ્ક્રેપ પોલિસી હેઠળ આકર્ષક રોડ ટેક્સ રાહતની જાહેરાત કરી હોવા છતાં યોજના સદંતર નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહી છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ગુજરાતમાં હાલમાં ૧૫ વર્ષથી વધુ જૂનાં અને ખખડધજ વાહનોની કુલ સંખ્યા ૪૧.૨૦ લાખથી પણ વધુ નોંધાઈ છે. આ જૂનાં વાહનો મુસાફરોની સલામતી સામે જોખમ ઊભું કરવાની સાથોસાથ પર્યાવરણ માટે પણ ગંભીર પડકાર બની રહ્યાં છે. રાજ્યના મહાનગરોમાં ૧૫ વર્ષ જૂનાં વાહનોનો રાફડો ફાટ્યો છે. જેમાં સૌથી વધુ અમદાવાદ જિલ્લામાં ૨૦.૫૮ લાખથી વધુ વાહનો ભંગાર હાલતમાં દોડી રહ્યાં છે. જ્યારે રાજકોટમાં આશરે ૭.૩૬ લાખ, સુરતમાં ૨ લાખ અને વડોદરામાં ૧.૩૫ લાખથી વધુ જૂનાં વાહનો નોંધાયેલાં છે. સમગ્ર રાજ્યના આ ૪૧ લાખથી વધુ વાહનોમાં ૬.૩૪ લાખથી વધુ ખાનગી કાર, ૧.૭૬ લાખ જેટલી ટ્રક, ૧.૧૧ લાખ ટ્રેક્ટર અને ૧.૩૪ લાખ પેસેન્જર રિક્ષાઓનો સમાવેશ થાય છે.નવી માર્ગદર્શિકા અંતર્ગત સરકાર ૧૫ વર્ષ જૂની એસ.ટી. બસો, સરકારી વાહનો અને મહાનગરપાલિકાઓના વાહનોને ક્રમશઃ સ્ક્રેપ કરી રહી છે. ખાનગી વાહનો માટે પણ ૧૫ વર્ષ બાદ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટના નિયમો કડક બનાવવામાં આવ્યા છે તેમજ રી-રજિસ્ટ્રેશનની ફીમાં તોતિંગ વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આમ છતાં વાહનમાલિકો જૂનાં વાહનો ભંગારમાં આપવા આગળ આવી રહ્યા નથી. આ સ્કીમ નિષ્ફળ જવા પાછળનાં મુખ્ય કારણોમાં જૂના વાહનોનું અપૂરતું આર્થિક વળતર મુખ્ય છે. જૂની ગાડી સ્ક્રેપ કરવા સામે મળતી ટેક્સ રાહત કે ડિસ્કાઉન્ટ નવી મોંઘી ગાડીની સરખામણીએ નહિવત સાબિત થાય છે. વળી, અધિકૃત વ્હીકલ સ્ક્રેપિંગ સેન્ટર્સનો અભાવ અને જટિલ કાગળિયાંની પ્રક્રિયાને કારણે લોકો સરકારી સેન્ટરોને બદલે લોકલ ભંગાર બજારને પ્રાથમિકતા આપે છે, જ્યાં રોકડ રકમ વધુ અને તાત્કાલિક મળી જાય છે. આ ઉપરાંત, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતીકામ માટે વપરાતાં ટ્રેક્ટરો સાથેનું ભાવનાત્મક જોડાણ પણ સ્ક્રેપ પોલિસીની નિષ્ફળતાનું એક મોટું પરિબળ છે.