કાર્તિક મહેતા
કઊઉ હેડલાઇટનો શેરડો આંખમાં પડે એટલે આંખો ભયાનક રીતે અંજાઈ જાય અને તત્પુરતો અંધાપો આવી જાય એટલી હદે તેજ હોય છે, આને કારણે થતા અકસ્માતો પણ વધ્યા છે
- Advertisement -
હમણાં બેએક મહિના પહેલા કર્ણાટક ટ્રાફિક પુલિસે સપાટો બોલાવ્યો અને માત્ર એક અઠવાડિયામાં આઠ હજાર ચલાન ફાડયા !! આ ચલાન એમણે ફાડ્યા હતા એવા લોકોના કે જેઓ પોતાની ગાડીઓમાં આંખો આંજી નાખતી એલ ઈ ડી હેડલાઈટ નખાવીને બેઠા હતા.
આ પાવરફુલ હેડલાઇટનો શેરડો આંખમાં પડે એટલે આંખો ભયાનક રીતે અંજાઈ જાય અને તત્પુરતો અંધાપો આવી જાય એટલી હદે તેજ હોય છે. આને કારણે થતા અકસ્માતો પણ વધ્યા છે.
7 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ હૈદરાબાદના સાંસદ અસદુદીન ઓવૈસીએ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીને ભરી સંસદમાં પ્રશ્ર્ન પૂછેલો કે રોડ ઉપર હાઈ બીમને લીધે થતા અકસ્માતોના આંકડા કેમ વધ્યા છે અને સરકાર એની માટે શું કરે છે?
મંત્રીશ્રીએ આંકડા પ્રગટ કરેલા જેમાં રાત્રી સમયે વધતા અકસ્માતોનું પ્રમાણ સ્પષ્ટ દેખાતું હતું. સાથે એમણે રોડ ઉપર સુયોગ્ય લાઇટિંગ વ્યવસ્થાના પગલાં અંગે પણ જાણકારી આપી.
પણ પ્રશ્ર્નકર્તા સાંસદ ઓવેસી અને ઉત્તર આપનાર મંત્રી ગડકરી બેય એક વાત ચુકી ગયા કે એકદમ ચમકતી સફેદ હેડલાઈટ્સનું શું કરવું?? કેમકે, આ ચમકતી તેજ સફેદ હેડલાઇટ આજે રાત્રે ડ્રાઈવ કરતા લોકો માટે યમદૂત બની રહી છે. અને ખાસ વાત એ છે કે આ માથાનો દુખાવો કેવળ ભારત પૂરતો મર્યાદિત નથી. વિકસિત ગણાતા યુરોપ અને અમેરિકામાં પણ આ ધોળી ધબ્બ લાઈટે કાળો કેર કરેલો છે.
સતત હાઇબીમમાં વાહન ચલાવવું ગેરકાયદેસર છે. પરંતુ મોટો પ્રોબ્લેમ હાઇબીમ નથી. કેમકે હાઇબીમ અમુક રસ્તા કે જ્યા લાઇટિંગ ઓછું કે નહિવત હોય ત્યાં આશીર્વાદરૂપ નીવડે છે અને ચાલકને અકસ્માતથી બચાવે છે.
- Advertisement -
પ્રોબ્લેમ છે સફેદરંગી ઝળહળાટ એલ ઈ ડી !!
હવે તમને કોઈ કહે કે સફેદ રંગની એલ ઈ ડી હોતી જ નથી તો ?? યસ, આ વાત સાચી છે. સફેદ રંગની એલ ઈ ડી હોતી જ નથી. સફેદ રંગની કહેવાતી એલ ઈ ડી ખરેખર બ્લુ રંગની હોય છે અને આખા
ફસાદની જડ આ બ્લુ રંગ છે. ચાલો સમજીએ.
લગભગ 1972માં લીલા અને લાલ રંગની એલ ઈ ડી શોધાઈ ગયેલી. પણ આ એલ ઈ ડી નો ઉપયોગ માત્ર ઝીણા ઝીણા ટમટમિયાં તરીકે થઇ શકે એમ હતો. એનાથી લાઇટિંગ થઇ શકે એ શક્ય નહોતું કેમકે લાલ અને લીલી એલ ઈ ડીમાં એટલો પાવર નહોતો કે એ ઝળાહળા રોશની પેદા કરી શકે. જગતભરના વિજ્ઞાનીઓ બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી શોધવા માટે મચી પડેલા.
પણ કોઈને સફળતા મળતી નહોતી. બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી શોધીને વિજ્ઞાનીઓ ઈચ્છતા હતા કે લાલ લીલા અને વાદળી(બ્લુ) રંગને મિશ્ર કરીને તેઓ સફેદ પ્રકાશ પેદા કરી શકે. પણ દિલ્હી બહુ દૂર હતું.
સુજી નાકામુરો નામના એક જાપાની એન્જિનિયરે આ અઘરું બીડું ઝડપ્યું. નાકામુરો સામે અનેક પડકાર હતા કેમકે અનેક ભૌતિક શાસ્ત્રીઓ અને વિજ્ઞાનીઓ જે કરી શક્યા નહિ તે કામ એક એન્જિનિયર એવા નાકામૂરો એ કરવાની નેમ લીધી હતી. નાકામુરો જ્યા ટ્રેનીંગ માટે ગયા હતા તે અમેરિકન કંપનીના પી એચડી ડિગ્રી વાળા વિજ્ઞાનીઓ બિચારા નાકામુરોને એક મામૂલી ટેકનીશિયન ની જેમ રાખતા હતા. નાકામુરો આ વાતથી ખૂબ નારાજ હતા. એના પોતાના શબ્દોમાં કહીએ તો : “આવા બક્વાસ લોકોની નીચે કામ કરવામાં મને નામોશી લાગતી હતી, પણ હું એમને સજ્જડ જવાબ દેવા માંગતો હતો.”
નાકામુરો ખંતીલો અને ઠંડો માણસ હતો . એણે સતત પ્રયાસો વડે ગેલિયમ નાઇટ્રેટ નામના એક પદાર્થ વડે 1994માં બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી બનાવી જ કાઢી. આ શોધ કેવી જોરદાર હતી એનો અંદાજ ત્યાંથી આવે કે 2014માં નોબેલ પ્રાઈઝ પણ એનાયત થયો..
ફિઝિક્સનો નોબેલ પ્રાઈઝ કોઈ ફાલતુ એવોર્ડ તો નથી કે ગમે તેવા ને, “સેટિંગ”થી મળી જાય. નાકામુરોને આ પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ એનાયત થવાનું કારણ હતું કે નાકામુરો એ બ્લુ એલ ઈ ડી ની શોધ કરીને ના કેવળ અબજો ડોલરની લાઈટિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી ખોલી આપી હતી પણ જગતભરના વાહનો કાઢે એટલો ધુમાડો બચે એટલી વિદ્યુત શક્તિ પણ બચાવી હતી.
હવે બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી તો શોધાઈ ગઈ. આ એલ ઇ ડી ની તાકાત હતી કે તેના વડે એકદમ તીવ્ર પ્રકાશ મેળવી શકાતો. આટલો તીવ્ર પ્રકાશ મેળવવા માટે જે પાવર ખર્ચાય તે વળી સાવ ઓછો!!! અને આ એલ ઇ ડીનું આયુષ્ય તો બીજા લાઈટ સોર્સ કરતા અનેક ગણું
લાં…… બુ…!!!!!
આ બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી ઉપર ફોસ્ફરસ નું પડ ચડાવવામાં આવે તો આ બ્લુ એલ ઈ ડી માંથી એકદમ તેજસ્વી સફેદ પ્રકાશ નીકળતો હતો..
પછી શું હતું? ટીવી, હોર્ડિંગ, સ્ટ્રીટ લાઈટ, હોમ લાઈટ અને કાર સ્કૂટર ની લાઈટો માં એલ ઇ ડી નો ઉપયોગ થવા લાગ્યો. .. ફોસ્ફરસ નું પડ ચડાવેલી બ્લુ એલ ઈ ડીનું વેચાણ અબજો ખરવોમાં પહોચ્યું.
પણ આ બ્રાઈટ વ્હાઈટ લાઈટ સાસુ વહુ ની સિરિયલો વાળી સાસુમા જેવું ગ્રે કેરેક્ટર ધરાવે છે..તે જેટલી સારી છે એટલી જ નઠારી પણ છે…. બ્લુ રંગની એલ ઈ ડી માંથી નીકળતો પ્રકાશ એકદમ સફેદ નથી હોતો પણ બ્લુ રંગના ભેગ વાળો સફેદ હોય છે. આ બ્લુ રંગનો ભેગ નિર્દોષ નથી હોતો. મોબાઈલ, ટીવીથી લઈને સ્કૂટરની હેડલાઇટમાં પહોચી ગયેલી બ્લુ એલ ઈ ડીનો પ્રકાશ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે એવું એક નહિ પણ અનેક અનેક સંશોધન કહે છે. આંખ સંબંધી રોગો, અનિંદ્રા અને વૃદ્ધાવસ્થા સહિતની અનેક સમસ્યાઓ આ બ્લુ રંગનો તીવ્ર પ્રકાશ પેદા કરવા માટે જવાબદાર ગણાય છે. (આના અંગે અનેક રિસર્ચ પેપર ઉપલબ્ધ છે)
નાકામુરો એ કરેલી બ્લુ રંગી એલ ઈ ડી ની શોધ જેટલી આશીર્વાદ રૂપ નીવડી એટલી જ જોખમી પણ સાબિત થઈ રહી છે. ખૂબ પાવર ખમી શકે એવા ગેલિયમ નાઇટ્રેટ ની બનેલ આ એલ ઇ ડી ખૂબ પાવરફુલ લાઈટના શેરડા છોડે છે અને જેની ઉપર આ શેરડો પડે એની આંખને નુકસાન કરે છે.
એકદમ તીવ્ર પ્રકાશ છોડતી એલ ઈ ડી હેડલાઈટ લોકો શોખથી પણ નખાવે છે (કેમકે સસ્તી હોવાથી અનેક લોકો એને ચીનથી સસ્તી એલ ઈ ડી મંગાવીને અહીંયા એસેમ્બ્લ કરે છે). આ હેડલાઈટ સામે વાળા વાહનચાલકોની દ્રષ્ટિને ભયાનક રીતે અવરોધે છે.
કર્ણાટકની ટ્રાફિક પોલીસે આ કારણસર મોટર વેહિકલ એક્ટ ની કલમ 177 અંતર્ગત “અન્યો ને અવરોધ કરવાના અપરાધ હેઠળ” આ હાઇ બીમ એલ ઈ ડી હેડલાઇટ વાળાઓ ઉપર કાર્યવાહી કરી છે.
આ અંગે જાગૃતિ જરૂરી છે પણ નિયમન પણ એનાથી વધારે જરૂરી છે. ભવિષ્યમાં મેટ્રિક્સ પ્રકારની એલ ઈ ડી લાઈટ દ્વારા આ તીવ્ર લાઈટ ની સમસ્યા દૂર થઈ શકે એમ છે પણ અત્યારે આ મેટ્રિક્સ એલ ઈ ડી હજુ પ્રીમિયમ કાર્સ માં જ ઉપલબ્ધ છે અને વળી મોંઘી છે.
જાહેર હિતની અરજી દ્વારા યમદૂત સમાન તીવ્ર પ્રકાશ વાળી હેડલાઇટ પર ગાળિયો ફેંકી શકાય એમ છે..
શ્ર્વાસના રોગો પેદા કરતા અને જમીનની ફળદ્રુપતા ને નુકસાન કરતા કાનોકોરપસ નામનાં વૃક્ષને ભારતમાંથી દૂર કરવામાં સોશિયલ મીડિયાએ બહુ મોટો રોલ ભજવેલો એમ આ આંખ આંજી દેતા યમદૂત ને નાથવામાં આપણે સહુ સફળ થઇએ એવી પ્રાર્થના !!
