પ્રધાનમંત્રી મોદીની મોરેશિયસ મુલાકાતથી બંને દેશોના સબંધ થશે મજબૂત: હિંદ મહાસાગરમાં ચીનનો પ્રભાવ ઘટશે

ભારતે મોરેશિયસમાં કર્યું છે રોકાણ

મોરેશિયસ હિંદ મહાસાગરમાં મુખ્ય સ્થાન ધરાવે છે અને ભારત માટે એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે. ભારતે મોરેશિયસમાં અનેક વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કર્યું છે. જેમાં મેટ્રો એક્સપ્રેસ, નાના લોકોલક્ષી પ્રોજેક્ટ્સ અને ગ્રાન્ટ સહાયનો સમાવેશ થાય છે. પીએમ મોદીની આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં અને હિંદ મહાસાગરમાં ચીનના પ્રભાવને ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

ચીનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી શકાશે

ભારતે મોરેશિયસના ઉત્તર અગાલેગા ટાપુ પર એક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવ્યું છે. જેના દ્વારા તે હિંદ મહાસાગરમાં ચીની લશ્કરી જહાજો અને સબમરીન પર નજર રાખી શકે છે. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં અને હિંદ મહાસાગરમાં ચીનના પ્રભાવને ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

ભારત સાથે મોરેશિયસના સંબંધો ખાસ

મોરેશિયસના રાષ્ટ્રીય દિવસનો ભારત સાથે ખાસ સંબંધ છે. 19001માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારતની મુલાકાત દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીએ મોરેશિયસમાં થોડો સમય વિતાવ્યો હતો. આ દરમિયાન તેમણે ભારતીય કામદારોને ત્રણ મહત્વપૂર્ણ સંદેશા આપ્યા. શિક્ષણનું મહત્વ, રાજકીય સશક્તિકરણ અને ભારત સાથે સંબંધો જાળવવાનું મહત્વ. ગાંધીજીની આ યાત્રાની યાદમાં મોરેશિયસ ગાંધીજીને શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે દાંડી કૂચની તારીખે તેનો રાષ્ટ્રીય દિવસ ઉજવે છે.

2015 માં ઘણા કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા હતા

2015 માં વડા પ્રધાન મોદીની મોરેશિયસ મુલાકાત દરમિયાન અગાલેગા ટાપુ પર પરિવહન સુવિધાઓ વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દરિયાઈ અને હવાઈ જોડાણ સુધારવાનો, ટાપુના રહેવાસીઓને લાભ આપવાનો અને મોરેશિયસ સંરક્ષણ દળોની ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવાનો હતો. આ કરાર ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. જે ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક રીતે જોડાયેલા છે.

અગાલેગા ટાપુનું શું મહત્વ છે?

મોરેશિયસથી 1100 કિમી ઉત્તરમાં સ્થિત અગાલેગા ટાપુ ભારતના દક્ષિણ કિનારાની નજીક હોવાને કારણે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. ફેબ્રુઆરી 2024 માં ભારત અને મોરેશિયસે ટાપુ પર હવાઈ પટ્ટી અને જેટી પ્રોજેક્ટ્સનું સંયુક્ત રીતે ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું જેનાથી તેમના દ્વિપક્ષીય સહયોગને મજબૂત બનાવવામાં આવ્યો. અગાલેગા ટાપુના માળખાગત સુવિધાઓને વધારવા અને આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારત દ્વારા નાણાકીય સહાયિત છ અન્ય પ્રોજેક્ટ્સનું પણ ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. જેનાથી અગાલેગા ટાપુમાં માળખાગત સુવિધાઓ અને સામાજિક-આર્થિક વિકાસને વધુ વેગ મળ્યો હતો.

હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્ર ભૂ-રાજકીય સ્પર્ધાનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. જેમાં વિવિધ દેશો પ્રભાવ માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યા છે. યુરોપ, ગલ્ફ દેશો, રશિયા, ઈરાન અને તુર્કી આ બધા પ્રદેશમાં પોતાની હાજરી વધારી રહ્યા છે જેના કારણે પણ ભારત માટે પડોશી દેશો સાથેના સંબંધો સુધારવાનું મહત્વપૂર્ણ બને છે.

મોરેશિયસ સાથેના સંબંધો મજબૂત કરવાથી ભારતને ઘણા ફાયદા થશે

• વ્યૂહાત્મક મહત્વ: મોરેશિયસ હિંદ મહાસાગરમાં એક મહત્વપૂર્ણ સ્થાન પર સ્થિત છે જે વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણથી ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
• આર્થિક સહયોગ: મોરેશિયસ સાથે આર્થિક સહયોગ ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ તક છે ખાસ કરીને વેપાર અને રોકાણના ક્ષેત્રમાં
• સાંસ્કૃતિક સંબંધો: મોરેશિયસમાં ભારતીય મૂળના લોકોની મોટી વસ્તી છે જે ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સંબંધોને મજબૂત બનાવે છે.
• ભારત માટે મોરેશિયસ સાથે સંબંધો મજબૂત કરવા મહત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ચીનની વધતી હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને.

દરિયાઈ સુરક્ષા માટે થઈ શકે છે કરાર

ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને મજબૂત બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ ટેકનિકલ કરાર પર હસ્તાક્ષર થવાની શક્યતા છે. આ કરાર વ્હાઇટ-શિપિંગ માહિતી શેર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જેનાથી બંને દેશો વાસ્તવિક સમયમાં ડેટાનું આદાનપ્રદાન કરી શકશે અને પ્રાદેશિક સહયોગમાં સુધારો કરી શકશે. આ કરાર મોરેશિયસના વેપાર કોરિડોરની સુરક્ષાને વધુ સરળ બનાવશે.

મોરેશિયસનો વિદેશી રોકાણમાં ફાળો

વેપારના દૃષ્ટિકોણથી ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચે મજબૂત સંબંધો છે. ભારત મોરેશિયસનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે અને નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં સિંગાપોર પછી મોરેશિયસ ભારતમાં વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)ના બીજા સૌથી મોટા સ્ત્રોત તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચે ક્ષમતા નિર્માણ સહયોગ પણ મજબૂત છે. જેમાં મોરેશિયસ ITEC (ઇન્ડિયા ટેકનિકલ એન્ડ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન) કાર્યક્રમનો સૌથી મોટો લાભાર્થી છે. 2002-03 થી ભારતે ITEC હેઠળ લગભગ 4940 મોરિશિયનોને તાલીમ આપી છે.