જનાર્દનથી જોર્ડનની સફર

“દુ:ખ, દર્દ, પીડા, નિસાસા, તકલીફ બધું બરોબર છે જો તેની કોઈ સાર્થકતા હોય તો”

એક મિત્ર સાથેની વાતચીતમાં આ વાત મેં કહી હતી. રોકસ્ટારમાં આ જ વાંધો છે, પીડા છે પણ ઘણી બેબુનિયાદ લાગે છે.

જેને પ્રેમ કરતા હોય તેની પર જ ચિડાઈ જવાના ચાંસિસ વધુ હોય છે. રોકસ્ટારના ગીતો, રહેમાનનું સંગીત, મોહિતનો અવાજ, કામિલના શબ્દો, ઈમ્તિયાઝનું ડીરેક્ષન, રણબીરની એક્ટિંગ આ બધાને હું દિલ ફાડીને પ્રેમ કરું છું. અત્યાર સુધી આ ફિલ્મ જોવાનો જ મેળ નતો આવ્યો પણ આ બધા ગીતોની મારા માનસ પર પડેલી અસરના લીધે આ ફિલ્મને પ્રેમ કરું છું અને કરતો રહીશ. મારા જેવા ઘણા યુવાનો માટે આ ફિલ્મ એક ઘટના હતી, તેના શબ્દો એંથમ હતા, તેનું સંગીત મેડિટેશનનો પર્યાય હતું. એટલે જ, ફિલ્મમાં જે દર્દ પીડાની વાત થાય છે તે સતહી, સપાટી પરનુ લાગે એટલે નિરાશા અનુભવાય જ.

ઈમ્તિયાઝે કહેલું કે આ ફિલ્મ પર્સનલ ફ્રીડમ પર છે પણ આ પર્સનલ ફ્રિડમ કોની જનાર્દનની કે હિરની એ કલિયર ન થયું. ખરેખર આ ફિલ્મ વ્યક્તિગત સ્વાતંત્ર્ય, કલાકારની જિંદગી, વિદ્રોહ, ખાલીપો જેવા મુદ્દાઓ પરની એક માઈલસ્ટોન, માસ્ટરપીસ બની હોત પણ આખરે એ એક થોડી ઓફબીટ જ પણ એક લવસ્ટોરી બનીને રહી ગઈ. જનાર્દન જાખડની કળા પર તેની પ્રેમકહાની હાવી થઈ ગઈ એટલે તેની વિદ્રોહ પણ વ્યક્તિગત જ બનીને રહી ગયો.

મૂળ વાત પર આવીએ તો જે દર્દ જે કે જેના કારણે જોર્ડન સાડ્ડા હક કે નાદાન પરિંદે જેવા ગીત ગાય છે એ દર્દનો પાયો જ કાચો છે. સાલ્લુ, સાડ્ડા હક ગીત વીડિયોમાં જોઈને રીતસરનો કરંટ શરીરમાં દોડી ગયેલો. મને એમ કે આ ગીત પહેલા હીરો પર મ્યુઝિક કંપનીવાળા કે સરકારે કૈક કાંડ કરી નાખ્યો હશે પણ ના ભાઈસાહેબની ફેન્સ અને પોલીસ સાથે લપ થઈ તેમાં તો વિદ્રોહ પરનુ એક આલાતરીન ગીત ગાઈ નાખ્યું. પોતાની સ્વતંત્રતા પર કોઈ તરાપ મારે તો તે સમયની એક કલાકારની છટપટાહટ જોઈએ એવી ઉપસી નહિ. શરૂઆતમાં જનાર્દનનું પાત્ર બબૂચક બતાવેલું છે જે ખરેખર ધૂની જીનીયસ હોવું જોઈતું હતું. તેના લીધે, વ્યુઅરને એમ જ લાગે કે તેની પર જે ગેમ થાય એ બરોબર જ છે. ભાઈસાહેબે પોતાની કળાને વિકસાવવા હાથે કરીને દર્દ ઉછીનું લીધું (અમારે ત્યાં કહેવાય છે તેમાં ગાં*એ ખીલા ઉપાડવા!) જે તેને બરબાદ કરતું ગયું. પીડા વ્યક્તિગત જ રહી સામૂહિક ન બની. હીરોઈનની સફર સાથે પર્સનલ ફ્રીડમની થીમ મેચ થાય પણ તેમાં નરગીસે બંડલ એક્ટિંગ કરીને કસર પૂરી કરી દીધી.

ગીતો વિશે તો કંઈ કહેવાપણું નથી એક સાડ્ડા હક સિવાય બધા ગીતો મૂવીના કોન્ટેક્સ્ટમાં ખૂબ જ અસરકારક લાગે છે. તીવ્રતાના ચડતાક્રમમાં કહું તો કતિયા કરું, કુન ફાયા કુન, ફિર સે ઉડ ચલા, નાદાન પરિન્દે, હવા હવા અને ઔર હો – આ બધા ગીતો અનુક્રમે, પ્રતીક્ષા, દુ:ખ, મુક્તિ, પરિણામ ભોગવવાની તકલીફ, આઝાદી અને પ્રેમની ઉત્કટતા વગેરે ભાવોને બહુજ અસરકારક રીતે દર્શાવે છે. નિ:શંકપણે આખો આલ્બમ માઈલસ્ટોન છે જ.

બોટમલાઈન: મૂવીમાં સામાજિક વિદ્રોહ, પીડાના ભાવ બહુ નક્કર નથી લાગતા પણ સામે બે પાત્રોનો ઉત્કટ પ્રેમ, વિરહ, મિલન, મૃત્યુ એ ખૂબ જ અસરકારક અને ઊંડા ઉપસ્યા છે. કામિલની જેમ હું પણ જે અનુભવ્યો છું એ કહેવા માટે અસમર્થ છી. જો ભી મેં કહેના ચાહું, બરબાદ કરે અલ્ફાઝ મેરે!

આ મૂવી હું ખરેખર એટલે જોવા નતો માંગતો કે આ બધા ગીતો મારા મનનો કબ્જો લઈ લેશે એવી મને બીક હતી અને ખરેખર એવું જ બન્યું છે. ત્રણ દિવસ થયા હજી પણ ફિલ્મના ગીતોના હેંગઓવરમાં છું.

તા.ક. ’ફિર સે ઉડ ચલા’ ગીતમાં એકવિધ, નીરસ જીવનને નકાર્યું છે (તે ગીત પર પણ લખ્યું છે તેની લિંક કોમેન્ટમાં) પણ મોટેભાગે પૈસા માટે એવી જ પ્રવૃત્તિ કરવી પડતી હોય છે. એવી નોકરી કરીને જ જે પૈસા મળ્યા તેમાંથી આ ફિલ્મ જોઈ. વિધિની વક્રતા કેવી!