ભારત ટીબીના દર્દીઓને કાબૂમાં લેવામાં સફળ

ઇલાજ કરવા છતાં દુનિયામાં ઝડપથી ફેલાઇ રહ્યો છે ટીબી?

WHOએ વૈશ્ર્વિક ટીબી રિપોર્ટ જાહેર કર્યો

ખાસ-ખબર સંવાદદાતા
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશને આ વર્ષનો વૈશ્વિક ટીબી રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે. ભારત માટે સારા અને ખરાબ બંને સમાચાર છે. વર્ષે-વર્ષે ભારત ટીબીના દર્દીઓને કાબૂમાં લેવામાં સફળતા મેળવી રહ્યું છે પરંતુ ટીબીની રેસમાં ભારત હજુ પણ વિશ્વ કરતાં પાછળ છે. વિશ્વમાં ભારતમાં ટીબીના દર્દીઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે.
ગયા વર્ષે, 2022 માં વિશ્વભરમાં 75 લાખ લોકો ઝઇ (ઠઇંઘ ઝઇ રિપોર્ટ) થી પીડિત હતા. તેમાંથી 4 લાખ લોકો એવા છે જેમને ખઉછ ઝઇ એટલે કે મલ્ટી ડ્રગ રેઝિસ્ટન્ટ ટીબી થયો છે. આ દર્દીઓ પર ટીબી (ટીબીના કારણો) માટેની કોઈ દવા કામ કરતી નથી. આ સામાન્ય રીતે દવાઓના વારંવાર વિક્ષેપને કારણે થાય છે અને આ ટીબી લગભગ અસાધ્ય બની જાય છે. વર્ષ 2022માં જે લોકો ટીબીનો શિકાર બનશે તેમાં 55% પુરૂષો, 33% મહિલાઓ અને 12% બાળકો છે. જેમાંથી 13 લાખ લોકોના મોત થયા છે.
સમગ્ર વિશ્વમાં દર વર્ષે સરેરાશ 1 કરોડથી વધુ લોકો ટીબીથી પીડાય છે. દર વર્ષે સરેરાશ દર 10 હજારમાંથી 133 લોકોને ટીબી થાય છે. ભારતમાં આ આંકડો દર 10 હજારે 210 દર્દીઓ છે. ટીબીના દર્દીઓમાં સૌથી વધુ ઘટાડો ભારત, ઈન્ડોનેશિયા અને ફિલિપાઈન્સમાં નોંધાયો છે. એકંદરે, આ ત્રણ દેશોમાંથી જ કેસોમાં 60 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. પરંતુ વિશ્વભરમાં ટીબીના દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારો કરવામાં ભારત પ્રથમ સ્થાને છે (ઠઇંઘ ઝઇ રિપોર્ટ). કુલ કેસોમાંથી 27 ટકા ભારતમાંથી નોંધાઈ રહ્યા છે. વિશ્વના આઠ દેશોમાંથી કુલ કેસમાંથી બે તૃતીયાંશ કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે. આ દેશો છે
સરકારી માહિતી અનુસાર, સરકારનો ટીબી નિવારણ સારવાર કાર્યક્રમ 722 જિલ્લાઓ સુધી પહોંચ્યો છે, પરંતુ આજે પણ ભારતમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ ટીબીના દર્દીઓ છે. ડબ્લ્યુએચઓમુજબ, વિશ્વના 26% ટીબીના દર્દીઓ ભારતમાં છે. એટલે કે વિશ્વમાં ટીબીનો દર ચોથો દર્દી ભારતમાં છે. ડબ્લ્યુએચઓએ 2025 સુધીમાં ભારતમાં ટીબી નાબૂદ કરવા માટે દર વર્ષે ટીબીના દર્દીઓમાં 10 ટકાનો ઘટાડો કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ટીબીના 32% દર્દીઓ એક વર્ષમાં સાજા થયા છે, પરંતુ સામે કોરોનાને કારણે દર્દીઓની સંખ્યામાં પણ ઝડપથી વધારો થયો છે.

ભારતનું આગામી બે વર્ષમાં ટીબી મુક્ત થવાનું લક્ષ્ય

આ વર્ષથી, સરકારે ટીબીના દર્દીઓના રિપોર્ટિંગ (ઠઇંઘ ટીબી રિપોર્ટ) રેકોર્ડ કરવા માટે એક નવી સિસ્ટમ લાગુ કરી છે, જેના કારણે આ વર્ષે ઠઇંઘમાં નોંધાયેલા આંકડામાં સુધારો થયો છે. જેના કારણે ભારતનો ગ્રાફ પહેલા કરતા સારો છે પરંતુ હજુ પણ ટીબીના દર્દીઓની બાબતમાં ભારત લક્ષ્યાંકથી ઘણું પાછળ છે. વિશ્ર્વની સાથે ભારતનું લક્ષ્ય 2025 સુધીમાં એટલે કે આગામી બે વર્ષમાં ટીબી મુક્ત થવાનું છે. વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે ટીબીના દર્દીઓની હાજરીનો અર્થ એ છે કે કોઈ પણ દેશ પોતાને ટીબીથી સુરક્ષિત ન માની શકે. હાલમાં ભારતમાં આંકડાઓ દર્શાવે છે કે આ લક્ષ્ય દરેક માટે મુશ્કેલ હશે.
સરકાર પણ ટીબીના દર્દીઓ માટે પાણીની જેમ પૈસા ખર્ચી રહી છે. 2018 થી ડિસેમ્બર 2022 સુધીમાં, ની-ક્ષય પોષણ યોજના હેઠળ 71 લાખ ટીબી દર્દીઓને 2,90 કરોડ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા છે. ગયા વર્ષે 1 કરોડ 40 લાખ સ્પુટમ ટેસ્ટ અને 58 લાખ ન્યુક્લીક એસિડ એમ્પ્લીફિકેશન ટેસ્ટ (ગઅઅઝ) ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેનો ખર્ચ સરકારે ઉઠાવ્યો હતો. આ પરીક્ષણો દ્વારા 6,31,683 (4.5%)ને ટીબી હોવાની પુષ્ટિ થઈ હતી.

વિશ્ર્વના 27% ટીબીના દર્દીઓ ભારતમાં છે

27%- ભારત
10%-ઇન્ડોનેશિયા
07%-ચીન
07%-ફિલિપાઇન્સ
5.7%-પાકિસ્તાન
4.5%-નાઇજીરીયા
3.6%-બાંગ્લાદેશ
03%- કોંગા