આવો, આપણે સૌ સાથે મળીને ભારતની નારી શક્તિને સશક્ત કરીએ

21મી સદીની વિકાસયાત્રામાં આપણું ભારત એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ક્ષણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં આપણે આપણા લોકતંત્રને વધુ મજબૂત બનાવનારી એક મોટી પહેલના સાક્ષી બનવાના છીએ. આ એવી તક છે, જ્યારે સમાનતા, સમાવેશન અને જનભાગીદારી પ્રત્યેની આપણી રાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતા એક નવા સ્વરૂપે સામે આવશે. આ એવો સમય છે, જ્યારે આપણા દેશની સંસદે એક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી નિભાવવાની છે. તેણે એવું ડગલું આગળ વધારવાનું છે, જે આપણા લોકતંત્રને વધુ વ્યાપક અને વધુ પ્રતિનિધિત્વપૂર્ણ બનાવે. સંસદનો આ નિર્ણય મહિલાઓની રાજકીય ભાગીદારીને નવી શક્તિ આપશે અને લોકસભા તથા વિધાનસભાઓ જેવી સંસ્થાઓમાં તેમનું યોગ્ય સ્થાન સુનિશ્ર્ચિત કરશે.
આ ક્ષણ એટલા માટે પણ વિશેષ છે, કારણ કે તે એવા સમયે આવી રહી છે જ્યારે દેશનું વાતાવરણ ઉત્સવ, નવીનતા અને સકારાત્મકતાથી ભરેલું છે. આગામી દિવસોમાં ભારતના અલગ-અલગ ભાગોમાં અનેક પર્વો ઉજવવામાં આવશે. આસામના લોકો રોંગાલી બિહુ ઉજવવાના છે, અને ઓડિશામાં મહા બિશુબા પણા સંક્રાંતિનો ઉત્સવ ઉજવવામાં આવશે. પશ્ર્ચિમ બંગાળમાં પોઈલા બૈશાખની સાથે બંગાળી નવા વર્ષની શરૂઆત થશે. કેરળમાં વિષુ પૂરા ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવશે. તમિલનાડુના લોકો આતુરતાથી પુથાંડુની રાહ જોઈ રહ્યા છે, તો પંજાબ અને ઉત્તર ભારતના અન્ય ભાગોમાં લોકોને બૈસાખીના પર્વની રાહ છે. આપણા આ પાવન પર્વો દરેક વ્યક્તિમાં એક નવી આશાનો સંચાર કરનારા છે. ભારતની સાથે-સાથે વિશ્ર્વભરમાં આ તહેવારો ઉજવનારા તમામ લોકોને હું હૃદયપૂર્વક શુભકામનાઓ પાઠવું છું. હું એવી કામના કરું છું કે આ દિવ્ય અને પાવન પ્રસંગો આપણા સૌના જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લઈને આવે.
આ દરમિયાન 11 એપ્રિલથી મહાત્મા ફૂલેની 200મી જન્મજયંતિના સમારોહ પણ શરૂ થશે. 14 એપ્રિલે આપણે ભારતવાસીઓ ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકરની જન્મજયંતિ ઉજવીશું. આ બંને તિથિઓ આપણને સામાજિક ન્યાય અને માનવીય ગરિમાના એ મૂલ્યોની પણ યાદ અપાવે છે, જેમણે આધુનિક બનતા ભારતની દિશા નક્કી કરી છે.
આ પ્રેરણાદાયી પ્રસંગોની વચ્ચે, 16 એપ્રિલે સંસદની ઐતિહાસિક બેઠક યોજાશે. મહિલા આરક્ષણને લાગુ કરવા સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ વિધેયક પર ચર્ચા કર્યા બાદ તેને પસાર કરાવવા માટે વિશેષ સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું છે. તેને માત્ર એક કાયદાકીય પ્રક્રિયા કહેવી એ તેના મહત્વને ઓછું આંકવા જેવું ગણાશે. આ ભારતવર્ષની કરોડો મહિલાઓની આકાંક્ષાઓનું પ્રતિબિંબ છે.
આપણી નારીશક્તિ દેશની લગભગ અડધી વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં પોતાનું અમૂલ્ય યોગદાન આપ્યું છે. આજે દેશના દરેક સેક્ટરમાં નારીશક્તિ મિસાલ બની રહી છે. સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજીથી લઈને એન્ટરપ્રેન્યોરશિપ સુધી, રમતના મેદાનથી લઈને સશસ્ત્ર દળો સુધી અને સંગીતથી લઈને કલાના ક્ષેત્રમાં મહિલાઓ પોતાની સશક્ત ઓળખ બનાવી રહી છે. આપણી માતાઓ-બહેનો અને દીકરીઓ દેશની પ્રગતિમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
આપણા પરંપરાગત મૂલ્યો જણાવે છે કે કોઈ પણ સમાજ ત્યારે જ પ્રગતિ કરે છે, જ્યારે માતાઓ-બહેનોને આગળ વધવાની વધુમાં વધુ તકો મળે છે. આ જ વિચાર સાથે વિતેલા 11 વર્ષોમાં મહિલા સશક્તિકરણ માટે એક અનુકૂળ વાતાવરણ તૈયાર કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, તે માટે નિરંતર પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ સુધી વધતી પહોંચ, શ્રેષ્ઠ આરોગ્ય સેવાઓ, નાણાકીય સમાવેશનમાં વધારો અને પાયાની સુવિધાઓ સુધીની બહેતર પહોંચે આર્થિક અને સામાજિક જીવનમાં મહિલાઓની ભાગીદારીને મજબૂતી આપી છે.
પરંતુ એ પણ સત્ય છે કે આ તમામ પ્રયાસો છતાં રાજનીતિ અને કાયદાકીય સંસ્થાઓમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ સમાજમાં તેમની ભૂમિકાને અનુરૂપ રહ્યું નથી. આ ઉણપને હવે દૂર કરવી જોઈએ, કારણ કે જ્યારે મહિલાઓ વહીવટ ચલાવવામાં અને વહીવટી નિર્ણયોમાં ભાગ લે છે, ત્યારે તેમનો અનુભવ અને વિઝન ઘણું કામ આવે છે. તેનાથી ચર્ચા તો સમૃદ્ધ થાય જ છે, સાથે ક્વોલિટી ઓફ ગવર્નન્સમાં પણ સુધારો થાય છે. મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવી એ માત્ર પ્રતિનિધિત્વનો વિષય નથી, તે આપણા લોકતંત્રને વધુ સંવેદનશીલ, વધુ સંતુલિત અને વધુ ઉત્તરદાયી બનાવવાનો પ્રયાસ છે.
છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓમાં મહિલાઓને તેમનું યોગ્ય સ્થાન અપાવવા માટે વારંવાર પ્રયાસો થયા છે. સમિતિઓ રચવામાં આવી, વિધેયકોના મુસદ્દા રજૂ કરવામાં આવ્યા, પરંતુ તેઓ ક્યારેય પસાર થઈ શક્યા નહીં. તેમ છતાં, આ વાત પર વ્યાપક સંમતિ રહી છે કે વિધાયી સંસ્થાઓમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ વધવું જોઈએ. સપ્ટેમ્બર 2023માં સંસદે સર્વસંમતિથી નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ પસાર કર્યો હતો. આ મારા જીવનના સૌથી વિશેષ પ્રસંગોમાંનો એક રહ્યો છે. હવે જરૂર છે કે 2029ની લોકસભા ચૂંટણી અને આગામી સમયમાં રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણી મહિલા આરક્ષણની જોગવાઈઓ સાથે કરાવવામાં આવે.
મહિલાઓ માટે આરક્ષણ સુનિશ્ર્ચિત કરવાની આ તક આપણા બંધારણની મૂળ ભાવના સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી છે. આપણા બંધારણના નિર્માતાઓએ એક એવા સમાજની કલ્પના કરી હતી, જ્યાં સમાનતા માત્ર બંધારણમાં જ ન હોય, પરંતુ તેને વ્યવહારમાં પણ લાવવામાં આવે. વિધાયી સંસ્થાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સુનિશ્ર્ચિત કરવી, એ પરિકલ્પનાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક મહત્વનું ડગલું છે. આ એક એવા સમાજના નિર્માણ પ્રત્યેની આપણી પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે, જેમાં રાષ્ટ્રનું ભવિષ્ય નક્કી કરવામાં પ્રત્યેક નાગરિકની સમાન ભૂમિકા હોય.

એક સરકાર, એક પક્ષ કે એક વ્યક્તિનો વિષય નથી

આ સમય સામૂહિક સંકલ્પનો છે. આ કોઈ એક સરકાર, એક પક્ષ કે એક વ્યક્તિનો વિષય નથી. આ સમગ્ર રાષ્ટ્રનો વિષય છે. આપણે મળીને આ પગલાના મહત્વને સમજવાનું છે અને મળીને જ તેને સાકાર કરવાનું છે. આ જ આપણી નારી શક્તિ પ્રત્યેની આપણી જવાબદારી પણ છે, તેથી મહિલા આરક્ષણ બિલને પસાર કરાવવા માટે સંમતિ ખૂબ જ જરૂરી છે. તેને મોટા રાષ્ટ્રીય હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જોવું જોઈએ. આવા પ્રસંગો આપણને યાદ અપાવે છે કે કેટલાક નિર્ણયો પોતાના સમય કરતા મોટા હોય છે. તેઓ આવનારી પેઢીઓની દિશા નક્કી કરે છે. આ આપણને યાદ અપાવે છે કે લોકતંત્રની સાચી તાકાત સમયની સાથે પોતાને વધુ ન્યાયપૂર્ણ અને વધુ સમાવેશી બનાવવાની ક્ષમતામાં હોય છે.
સંસદનું આ ઐતિહાસિક સત્ર નજીક આવી ગયું છે. હું તમામ પક્ષોના સાંસદોને આપણી નારીશક્તિ માટેના આ મહત્વપૂર્ણ પગલાને સમર્થન આપવા વિનંતી કરું છું. આપણે જવાબદારી અને દ્રઢ સંકલ્પ સાથે આ દાયિત્વ પૂરું કરીએ. આવો, આપણે આપણા લોકતંત્રની સર્વોચ્ચ પરંપરાઓને અનુરૂપ આમાં આપણી ભાગીદારી સુનિશ્ર્ચિત કરીએ.