ડૉ. સુધીર શાહ, એડ્વોકેટ
અમેરિકા ખંડ શોધાયો અને ધડાધડ યુરોપિયનો અને અંગ્રેજો, ત્યાર બાદ વિશ્ર્વના અન્ય દેશોના લોકો એ નવા શોધાયેલા દેશમાં જવા લાગ્યા. અમેરિકામાં પ્રવેશતાં લોકો યોગ્ય છે કે નહીં, એમને કેટલી સંખ્યામાં અમેરિકામાં આવવા દેવા જોઈએ, કોને પ્રવેશ આપવો ન જોઈએ, જેમને પ્રવેશ જોઈતો હોય એમનામાં શું લાયકાતો હોવી જોઈએ, આવાં બધાં કારણો એક પછી એક ખડાં થયાં અને ઈમિગ્રેશન અમેરિકા માટે એક ખૂબ જ મહત્ત્વનો પ્રશ્ર્ન બની ગયો.
- Advertisement -
ઈ.સ. 1492થી શરૂ થયેલ ઈમિગ્રેશનનો આ પ્રશ્ર્ન હજુ આજે પણ અમેરિકામાં ઊભો છે. આજની તારીખમાં તો ઈમિગ્રેશનનો પ્રશ્ર્ન અમેરિકામાં માટે એટલો ઉગ્ર અને અટપટો બની ગયો છે કે અમેરિકાની સરકારને એ ઉકેલવા માટે રોજેરોજ કંઈક ને કંઈક નવા નિયમો, નવા કાયદાઓ ઘડવા પડે છે. એ વાત સાચી છે કે અમેરિકા ઈમિગ્રન્ટોનો જ દેશ છે. ત્યાંના મૂળ વતની જેઓને ક્રિસ્ટોફર કોલંબસે ‘રેડ ઈન્ડિયન’ તરીકે ઓળખાવ્યા હતા એમની વસતિ હવે તો નહીંવત્ જેવી થઈ ગઈ છે. આજે અમેરિકામાં રહેતા 99.99 ટકા જેટલા લોકો બધા જ ઈમિગ્રન્ટો છે. ગેરકાયદેસર અમેરિકામાં પ્રવેશતા અને ગેરકાયદેસર રહેતા ઈમિગ્રન્ટોનો પ્રશ્ર્ન તો અમેરિકાને ખૂબ જ સતાવે છે. ‘તક અને છત’ના એ દેશની જ્યારે ખોજ થઈ ત્યારે સ્પેનના ક્રિસ્ટોફર કોલંબસની સાથે અમેરિકામાં પ્રવેશેલા યુરોપના ખલાસીઓને સ્વપ્ને પણ ખ્યાલ નહોતો કે એમણે જે ત્યાં સુધી અજાણ એવા દેશની ધરતી ઉપર પગ મૂક્યો છે એ દેશ માટે ઈમિગ્રેશન એક મહત્ત્વનો પ્રશ્ર્ન બની રહેશે. આ મુજબ જ જ્યારથી આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની શોધ થઈ છે અને એનો વપરાશ અમલમાં આવ્યો છે ત્યારથી અમેરિકનોનાં મનમાં એવા પણ પ્રશ્ર્ન ઊઠે છે કે શું ભવિષ્યમાં ઈમિગ્રેશન માટે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ લેવામાં આવશે?
આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ આમ જુઓ તો અત્યંત અટપટો વિષય છે અને જેઓને એનું જ્ઞાન છે એમના માટે એ અત્યંત સરળ વિષય છે. ચપટી વગાડતાંમાં જ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ એમને સોપેલું કામ કરી આપે છે.
ભારતીયોને તો આની જાણ પણ નથી, પણ વર્ષ 2022થી અમેરિકાએ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ ઈમિગ્રેશન માટે શરૂ કરી દીધો છે. હજારોની સંખ્યામાં પરદેશીઓ અમેરિકામાં રાજકીય આશરો માગે છે. આ બધા જ અસાયલમ માગનારાઓ શું ખરેખર એમના દેશમાં યાતના ભોગવે છે? શું એમનો દેશ એવો છે કે એના દેશવાસીઓને દેશ છોડીને અન્ય દેશમાં આશરો માગવાની જરૂર પડે છે? આશરો માગનારાઓ સાચું બોલે છે કે હડહડતું જુઠ્ઠું, ઊપજાવી કાઢેલું જણાવે છે? આ સઘળું નક્કી કરવા માટે અમેરિકાનું ઈમિગ્રેશન ખાતું આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની મદદ લે છે. કોઈ પરદેશી, જે અમેરિકામાં પ્રવેશવા ચાહે છે, ઈમિગ્રન્ટ વિઝા મેળવીને કાયમ માટે અથવા તો નોન-ઈમિગ્રન્ટ વિઝા મેળવીને કોઈ ખાસ કારણસર ટૂંક સમય માટે, એ પરદેશી શું બધી બાતમી સાચી જણાવે છે? એ છેતરપિંડી કરતો નથી ને? આની ખાતરી કરવા માટે પણ અમેરિકાનું ઈમિગ્રેશન ખાતું આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની મદદ લે છે.
- Advertisement -
વર્ષ 2022થી અમેરિકાના ઈમિગ્રેશન ખાતાએ એમના આવા આવા પ્રશ્ર્નોના જવાબો મેળવવા, નિરાકારણ પામવા આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
વર્ષ 2024માં અમેરિકાની કસ્ટમ્સ ઍન્ડ બોર્ડર પ્રોટેક્શન એજન્સીએ એમના 59 કેસો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની મદદથી ઉકેલ્યા હતા. એ જ વર્ષમાં ઈમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ સંસ્થાએ 23 અને યુએસ સિટિઝનશિપ ઍન્ડ ઈમિગ્રેશન સર્વિસીસે 18 કેસોનો ઉકેલ લાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની સહાય લીધી હતી. જ્યારે અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટીએ પાંચ પ્રકારના આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ એમના બધા ડિપાર્ટમેન્ટોના પ્રશ્ર્નોના ઉકેલ માટે કર્યો હતો.
જો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ દ્વારા અમેરિકાનું ઈમિગ્રેશન ખાતું પરદેશીઓ એમને ત્યાં આશરો લેવાને યોગ્ય છે કે નહીં એનો નિર્ણય લે અથવા તો તેઓ જે જણાવે છે એ વાતો ખોટી ઊપજાવી કાઢેલી યા ભૂલ ભરેલી નથીને એની જાણકારી મેળવે અને એના આધારે નિર્ણય લઈને એ વ્યક્તિને વિઝા આપવા કે નહીં? રાજકીય આશરો આપવો કે નહીં? અમેરિકામાં પ્રવેશવા દેવો કે નહીં? એ નક્કી કરે અને જો એ પરદેશી વ્યક્તિને એ નિર્ણય માન્ય ન હોય તો તેઓ કયા ગ્રાઉન્ડ ઉપર, કયા કારણસર આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સે નક્કી કરેલ એ નિર્ણયને અપીલમાં પડકારી શકે? આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયને એ ખોટો છે એવું ચેલેન્જ કઈ રીતે કરી શકાય? આ એક ખૂબ જ જટિલ પ્રશ્ર્ન છે.
સૌપ્રથમ જ્યારે કમ્પ્યુટર વપરાશમાં આવ્યાં ત્યારે લગભગ બધાએ જ એનો વિરોધ કર્યો હતો, પણ ધીરે ધીરે એની ઉપયોગિતા જાણતાં અને સમજતાં એનો વિરોધ ઓછો થવા લાગ્યો અને આખરે શમી ગયો. હવે તો એવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે કે આપણા રોજિંદા જીવનમાં કમ્પ્યુટર એક આવશ્યક અંગ બની ગયું છે. આ મુજબ જ મોબાઈલ ફોનનો પણ વિરોધ થયો હતો, પણ આજે રસ્તે ચાલતા દરેકેદરેક માણસના હાથમાં મોબાઈલ જોવા મળે છે. મોબાઈલ વગર હવે આપણને બિલકુલ ચાલતું નથી. આ મુજબ આજે ભલે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો વિરોધ થઈ રહ્યો હોય, એના ઉપયોગ વિશે શંકાઓ સેવાઈ રહી હોય, પણ ભવિષ્યમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ પણ આપણા વપરાશનું એક આવશ્યક અંગ બની રહેશે. આપણાં કાર્યો, જે પૂરાં કરતાં ખૂબ લાંબો સમય લાગે છે, એ ઝડપથી, આંખના પલકારામાં આપણે પૂરા કરી શકશું. અમેરિકાની સિલિકોન વેલીમાં તો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ માન્યામાં ન આવે એટલી હદ સુધી શરૂ થઈ ગયો છે. ત્યાં રોબોટ્સ રેસ્ટોરાંમાં તમને ચા-કોફી અને નાસ્તો પીરસે છે. ડ્રાઈવરો વગર મોટરો ચાલે છે. અને આવું તો કંઈકેટલુંય એ કમ્પ્યુટરની નગરી સિલિકોન વેલીમાં થઈ રહ્યું છે. આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ જેણે અમેરિકાના ઈમિગ્રેશનની બાબતમાં પગપેસારો કર્યો છે એ થોડા સમયમાં જ એનું આગવું અંગ બની જશે તો આપણે નવાઈ પામવું ન જોઈએ.
