CRR ઘટાડીને બેંકોને મોટી રાહત મળી છે. આ સાથે, બેંકોને રોકડ પ્રવાહની અછતનો સામનો કરવો પડશે નહીં. કારણ કે કેટલાક સમયથી એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે બેંકો રોકડની સમસ્યાનો સામનો કરી રહી છે,
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે બેંકોને મોટી ભેટ આપી છે. નાણાકીય નીતિની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણય વિશે માહિતી આપતા RBI ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે કહ્યું કે આ વખતે પણ રેપો રેટ યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે. મોંઘવારી પર અંકુશ લાવવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. જો કે રેપો રેટ યથાવત રાખ્યા બાદ શક્તિકાંત દાસે બીજી મોટી જાહેરાત કરી છે. તેમણે કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) 4.5 ટકાથી ઘટાડીને 4 ટકા કર્યો છે.
- Advertisement -
CRR ઘટાડીને બેંકોને મોટી રાહત મળી છે. આ સાથે, બેંકોને રોકડ પ્રવાહની અછતનો સામનો કરવો પડશે નહીં. કારણ કે કેટલાક સમયથી એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે બેંકો રોકડની સમસ્યાનો સામનો કરી રહી છે, પરંતુ RBI દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયથી બેંકોને તરલતાની સમસ્યામાંથી રાહત મળશે. અગાઉ ઓક્ટોબર 2022માં CRRમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. એટલે કે લગભગ 24 મહિના પછી ફેરફાર થયો છે. હવે CRRમાં ફેરફારથી સિસ્ટમમાં વધારાના રૂ. 1.16 લાખ કરોડ આવશે.
સીઆરઆરમાં ઘટાડો એ આરબીઆઈની સરળ નાણાં નીતિનો એક ભાગ છે અને જ્યારે તે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં તરલતા વધારવા અને ક્રેડિટને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે ત્યારે તે સીઆરઆરમાં ઘટાડો કરે છે. CRR માં ઘટાડો બેંકો માટે પણ ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેઓ હવે તેમની નિષ્ક્રિય બિન-કમાણી થાપણોને આવક-કમાણીની સંપત્તિમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
CRR શું છે?
- Advertisement -
CRR વ્યાપારી બેંકોને તેમની સોલ્વન્સી સ્થિતિ જાળવવા અને જાળવવામાં મદદ કરે છે. આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે તમામ વ્યાપારી બેંકોમાં તરલતા વ્યવસ્થા સુસંગત અને સારી રીતે જાળવવામાં આવે છે. આરબીઆઈને સીઆરઆર રેટ દ્વારા બેંકો દ્વારા બનાવવામાં આવેલ ધિરાણને નિયંત્રિત અને સંકલન કરવાની તક મળે છે, જે અર્થતંત્રમાં રોકડ અને ધિરાણના સરળ પુરવઠામાં મદદ કરે છે.
CRR કેવી રીતે કામ કરે છે?
CRRનું કામ વ્યાપારી બેંકોની કુલ થાપણોની અમુક ટકાવારી નક્કી કરવાનું છે જે સેન્ટ્રલ બેંક પાસે રોકડ અનામત તરીકે રાખવાની છે. નાણાકીય નીતિના અમલીકરણ માટેની એકંદર જવાબદારી સેન્ટ્રલ બેંકની છે, જ્યાં તે આર્થિક ઉદ્દેશ્યોના આધારે CRRનું યોગ્ય સ્તર નક્કી કરે છે.
જો સેન્ટ્રલ બેંકનો ઉદ્દેશ ફુગાવાને અંકુશમાં લેવા અને વધુ પડતા ધિરાણને ઘટાડવાનો છે, તો તે સીઆરઆરમાં વધારો કરે છે. બીજી બાજુ, જો ઉદ્દેશ્ય અર્થતંત્રની અંદર વૃદ્ધિને વેગ આપવાનો છે, તો તે CRR દર ઘટાડે છે. સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા CRR રેટ સેટ કર્યા પછી, વ્યાપારી બેંકોએ તેમની ચોખ્ખી માંગ અને સમયની જવાબદારીઓની ચોક્કસ ટકાવારી રોકડ અનામત તરીકે રાખવી જરૂરી છે, જે સેન્ટ્રલ બેંકના વિશેષ ખાતામાં રાખવામાં આવે છે.
CRR ફુગાવાને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરે છે?
CRR એ સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું મહત્વનું સાધન છે. CRR વધારીને, સેન્ટ્રલ બેંક વધારાની લિક્વિડિટી ઘટાડવાની સાથે ફુગાવાના દબાણને ઘટાડી શકે છે. બીજી બાજુ, CRR ઘટાડવાથી અર્થતંત્રમાં વધુ ભંડોળ ઇન્જેક્ટ કરી શકાય છે, જેનાથી આર્થિક વૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે, જો કે જો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં ન આવે તો, તે ક્યારેક ફુગાવાનું જોખમ વધારે છે.
