કલા: ઇર્ષા બડી ઝહરીલી

નેચરલી, સંગીતપ્રધાન ફિલ્મમાં સંગીતકાર શું ઉકાળે છે એ સૌથી મહત્વનું છે અને અમિત ત્રિવેદીએ ખરેખર કમાલ ક2ી છે. આજથી પચાસ વરસ પહેલાંના માહૌલને જીવંત કરવો અને એ પણ પંડિત ઘ2ાનાના ઉસ્તાદોની ગાયકી સાથે. એ પડકાર અમિત ત્રિવેદીએ સુપેરે પાર પાડયો છે

આગળ વધી ગયેલાની ઈર્ષા અને આગળ થઈ જવાનું ઝનૂન દરેક ફિલ્ડમાં જોવા મળવાનું પણ કલા યા આર્ટના ક્ષ્ોત્રમાં કાયમ એ બોલકું લાગે. તેનું કારણ સ્પષ્ટ છે : આર્ટ સાથે સાંઠગાંઠ હોય તે વ્યક્તિ ચપટીક વધુ સેન્સિટિવ હોવાની… અનુષ્કા (વિરાટ કોહલી) શર્માએ નિર્માણ કરેલી અને ડાયરેકટ નેટફિલક્સ પર જ અપલોડ થયેલી કલા ફિલ્મનું હાર્દ કંઈક આવું જ છે પરંતુ કલા ફિલ્મનું મહત્વ બીજા કારણોસર સવિશેષ છે. આ ફિલ્મ વન એન્ડ ઓન્લી એકટર (હવે જન્નતનશીન) ઈરફાન ખાનના પુત્ર બાબીલ ખાનનું લોન્ચિંગ પેડ છે. એટલું ચોક્કસ કહેવું પડશે કે કલા ફિલ્મ જોતી વખતે જ એ ખાત્રી થઈ જાય છે કે બાબીલ ખાનમાં પિતાનો વારસો આગળ વધારવાની ક્ષ્ામતા તો છે જ. ઈન્શાલ્લાહ.

ઓવર ટૂ મૂવી. કલા એક કલાસિકલ સંગીત અને તેના ઉસ્તાદો (ઘરાનાની) કથા છે. ફિલ્મનું લોકાલ કાશ્મીર અને કલકત્તા છે. તેનો સમયકાલ અથવા કાલખંડ 1950-60 નો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. જોડિયાં બાળકોને જન્મ આપ્યા પછી ઠુમરી કવિન મંજૂશ્રીને ખબર પડે છે કે બે પૈકીનું એક બાળક તે ગૂમાવી ચૂકી છે. તેણે બાળકીને જ ઉછેરવાની આવશે… કલા નામની દીકરી (તૃપ્તિ ડીમરી) ને માતા (સ્વસ્તિકા મુખરજી) પોતાના ઘરાનાના રસુખ મુજબ સંગીતની તાલિમ આપીને ઉછેરે છે પણ કલાની ગાયકીમાં રહેલો સંપૂર્ણતાનો અભાવ માતાને સતત ખટક્તો રહે છે. ગાયન તો એવું હોવું જોઈએ, જેમાં શ્રોતા તરબોળ થઈને તલ્લિન થઈ જાય.
ગુરૂારામાં અરદાસ ગાતો અને મામૂલી પરિવારના યુવક જગન (બાબીલ ખાન) ની ગાયિકી સાંભળ્યા પછી માતા મંજૂશ્રી તેના પર ઓવારી જાય છે અને તેનું પારખું દિલ-દિમાગ સતત પુત્રીને પેલાં યુવકની સરખામણી કરી ઉતારી પાડે છે. કમ સે કમ, દીકરી કલાને તો એવું જ લાગે છે પણ…
માતાની નજરમાં પ્રતિષ્ઠા પામવા અને તેના ઓરતાં પૂરાં કરવા માટે મનોમન ગાંઠવાળી ચૂકેલી દીકરી કલામાં ડગલેને પગલે માતાના પેલા ગાયક યુવાન પ્રત્યેના લગાવ અને અહોભાવથી ઈર્ષાથી ગંઠાતી જાય છે અને… કલા એ બધું જ મેળવે છે, જે માતા મંજૂશ્રીએ બચપણમાં સહજપણે પુત્રી પાસેથી ઈચ્છયું હતું પરંતુ પામી લીધા પછીનો એક પશ્ર્ચાતાપ કલાને ખોરી રહ્યો છે. એ પશ્ર્ચાતાપ શું છે ? પેલા ગાયક યુવાને (બાબીલ ખાન) કેમ આપઘાત કરી લીધો ? માતા-પુત્રી વચ્ચે અભાવ શી રીતે જન્મ્યો ? કલાએ કઈ રીતે આટલી સફળતા – ર્ક્તિી મેળવી, એ કલા ફિલ્મનો કથાસાર છે.
ફિલ્મ બેશક, ધીમી છે અને એકદમ ડાર્ક ઝોનમાં શૂટ ક2વામાં આવી છે. તેનું બેકડ્રોપ પણ કલાસિકલ સંગીત છે એટલે વિશાળ સમુદાયને પસંદ પડશે કે કેમ, તેની શંકા છે તેમ છતાં કહેવું પડશે કે ડિ2ેકટ2 – 2ાઈટ2 અન્વિતા દત મેક2 ત2ીકે પોતાની છાપ છોડી જાય છે તો પ્રોડયુસ2 હોવાના નાતે (ફિલ્મને લાભ આપવા) એક 2ેટ્રો ગીતમાં અનુષ્કા શર્મા પણ આવી જાય છે પ2ંતુ કલા ફિલ્મનું મુખ્ય આકર્ષણ બાબીલ (ઈ2ફાન) ખાન છે. તેના એક-બે સીનને બાદ ક2તાં એ શેડો લાઈટમાં જ વધુ દેખાય છે, જેને કા2ણે ઈ2ફાન ખાનનું સ્મ2ણ વધુ તાજું થાય છે. ટાઈટલ 2ોલમાં તૃપ્તિ ડીમ2ી, તેની માતાના પાત્રમાં સ્વસ્તિકા મુખ2જી અને 2ેકોર્ડ કંપનીના માલિક કમ ડિ2ેકટ2 ત2ીકે અમિત શ્યાલના કામમાં કોઈ કચાશ નથી.
નેચરલી, સંગીતપ્રધાન ફિલ્મમાં સંગીતકાર શું ઉકાળે છે એ સૌથી મહત્વનું છે અને અમિત ત્રિવેદીએ ખ2ેખર કમાલ ક2ી છે. આજથી પચાસ વરસ પહેલાંના માહૌલને જીવંત ક2વો અને એ પણ પંડિત ઘ2ાનાના ઉસ્તાદોની ગાયકી સાથે. એ પડકાર અમિત ત્રિવેદીએ સુપે2ે પાર પાડયો છે અને કાયમ બાયસ્ડ રહીને અમિત ત્રિવેદીને ઉતા2ી પાડતાં લેખકડા જેવા કલમખો2ોને કલા એક તમાચો છે. તમે કલા ફિલ્મ જૂઓ ત્યા2ે કલા કે બાબીલ ખાનની ગાયકી વખતે િ2મોટમાં ફાસ્ટ ફો2વર્ડનું બટન દબાવ્યા વગર સાંભળજો. એ કાનનો ઉત્સવ બની 2હેશે.

FREEDY: આ એક ડાર્ક મર્ડર મિસ્ટરી કમ લવ-રિવેન્જ ડ્રામા છે

પ્રથમ નજરના પ્રેમના ગૂણગાન ગવાયાં છે એટલો જ પ્રેમમાં પ2ાસ્ત થયા પછી ખાધેલી પછડાટના હોં દેેકા2ા આપણી સામે જ થયા છે પણ એ તરત નોંધાતા નથી યા સ્મરણ શક્તિમાં લાંબુ જીવતાં નથી. લવ વાયા સેક્સ એન્ડ ધોખા એ આમ જૂઓ તો એક સિક્કાની બે બાજુ જેવા છે. જેટલો શક્તિશાળી પ્રેમ એટલું જ સશક્ત ખુન્નસ પણ એ દર વખતે ઉજાગ2 નથી થતું. થાય છે ત્યા2ે અચંબિત ક2ી દે છે. એ પછડાટ, તિરસ્કાર, ધોખાધડી ઈન્સાનને હેવાનમાં બદલી દે છે અને તેનું તાજું ઉદાહરણ ડિ2ેકટર શશાંક ઘોષ (પ્લાન એ, પ્લાન બી, ખુબસુ2ત) ની ડાય2ેકટ નેટફલિક્સ પર સ્ટ્રીમ થયેલી ફિલ્મ ફ્રેડી છે.
આ એક ડાર્ક મર્ડર મિસ્ટ2ી કમ લવ-િરવેન્જ ડ્રામા છે અને એ મુંબઈના પારસી પિરવેશમાં બની છે. યાદ રહે કે મુઠ્ઠીભર પણ મોકળાશ બાબતે માતબર ગણાતી આ કોમ્યુનિટીએ આ ફિલ્મ બાબતે કાચો ઊંહકા2ો પણ નથી ર્ક્યો. આમ જૂઓ તો ફ્રેડી ફિલ્મ મુંબઈમાં ડેન્ટીસ્ટ ત2ીકે પ્રેકટીશ કરતાં અને (પ્રયત્નો છતાં) અપિરણીત રહી ગયેલાં દબુછાપ ડૉ. ફ્રેડી જીનવાલાના લોલિપોપમાંથી લડાયક બની જવાના ટ્રાન્સફોર્મેશનની છે. તેની આંટી તેને પારસી સ્ટાઈલમાં કહે જ છે : ગધેડો છે તું.
એક પ્રસંગે ફ્રેડી કુંવા2ી યુવતી સમજીને કાઈનાઝ ઈ2ાની નામની પિરણીતાને મળે છે અને શકી તેમજ આક2ા મિજાજના પતિથી ત્રસ્ત કાઈનાઝના પ્રેમમાં પડી જાય છે. પ્રેમની પ્રથમ (વણલખી) માનસિક્તા એ છે કે એ પ્રિયપાત્રને ખુશી અને સુકૂન દેવા ધક્કો મા2ે અને છેત2ાયાંની આડ-અસર એ છે કે પ્રિયપાત્રના સુખચેન છિનવી લેવાનું ખૂન્નસ ચડે. ડેન્ટીસ્ટ ફ્રેડી જીનવાલામાં આ બન્ને સ્વરૂપના ઓછાયાં ઉત2ે છે. કાઈનાઝને અત્યાચા2થી બચાવવા ફ્રેડી ખુદ તેના પતિનો કાંટો કાઢી નાખે છે પણ પછી તેને અહેસાસ થાય છે કે ગરજ સ2ી ગયા બાદ કાઈનાઝ તેને લૂછીને ફેંકી દે છે અને પછી…
આપણો મલ્હાર ઠાકર જે દિ અલગ ભૂમિકા ક2ીને પોતાની અભિનય ક્ષ્ામતાને પૂરવાર ક2ે ત્યારની વાત ત્યા2ે પણ આર્યને (તમાશા પછી ફ2ી એક્વાર) પૂરવાર ર્ક્યું છે કે તે ખ2ેખર વૈવિધ્યપૂર્ણ અભિનય ક2ી શકે છે. સંકોચાયેલાં પા2સી યુવાન ત2ીકે તેણે યાદગાર પરફોર્મન્સ આપ્યું છે તો આલાયા એફ (ફર્નિચ2વાલા) માં પણ શોષિત પત્ની અને બેવફા પ્રિયતમાનું પાત્ર બ2ાબર ઝિલાયું છે… અન્ય પાત્રો ઠીકઠાક છે પણ શરૂઆતમાં ધીમી અને પ્રેમકથા જેવી લાગતી ફ્રેડી ફિલ્મ અડધા કલાક પછી જ ત્રીજા ગિયરમાં આવી જાય છે. બિન્દાસ એન્જોય કરવા જેવું મૂવી છે.