વોડાફોન આઈડિયા કંપની બંધ થવાની કગારે? Viએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી

વર્ષ 2025-26 પછી નાણાકીય સહાય વિના બંધ થવાના જોખમમાં

ટેલિકોમ સર્વિસ ઓપરેટરે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની ચિંતા વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી AGR રાહત માંગી છે

સંકટમાં મુકાયેલી ટેલિકોમ ઓપરેટર વોડાફોન આઈડિયા લિમિટેડ (Vi) એ સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે, જેમાં તેના મોટા એડજસ્ટેડ ગ્રોસ રેવન્યુ (AGR) બાકી રકમ પર માફી અથવા રાહત માંગવામાં આવી છે, અને ચેતવણી આપી છે કે તે તાત્કાલિક નાણાકીય સહાય વિના 2025-26 પછી કામગીરી ચાલુ રાખી શકશે નહીં.

ભારતીય ટેલિકોમ ઉદ્યોગમાં AGR એક મુખ્ય માપદંડ છે જે ટેલિકોમ ઓપરેટરોએ સરકાર સાથે કેટલી આવક શેર કરવી જોઈએ તે નક્કી કરે છે. 13 મેના રોજ દાખલ કરાયેલી અરજીમાં, વોડાફોન આઈડિયાએ જણાવ્યું હતું કે માત્ર બે મહિના પહેલા બીજી સરકારી લાઈફલાઈન પ્રાપ્ત કરવા છતાં, કંપની ફરી એકવાર અસ્તિત્વના સંકટનો સામનો કરી રહી છે. માર્ચ 2026 માં ચૂકવવાના રૂ. 18,000 કરોડના AGR હપ્તા સહિત, Vi ની બાકી જવાબદારીઓ અંગે ચિંતાનો ઉલ્લેખ કરીને બેંકો દ્વારા નવી ક્રેડિટ આપવાના સતત ઇનકાર વચ્ચે તેમની અરજી આવી છે.

“નમ્રતાપૂર્વક રજૂઆત કરવામાં આવે છે કે બેંક ભંડોળ વિના, અરજદાર કંપની (વોડાફોન આઈડિયા) નાણાકીય વર્ષ 2025-26 પછી કામ કરી શકશે નહીં, કારણ કે તેની પાસે DoT ની માંગણીઓ મુજબ રૂ. 18,000 કરોડનો AGR હપ્તો ચૂકવવાની ક્ષમતા નથી,” Vi અરજીમાં જણાવાયું છે.

2019 માં સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાથી ઉદ્ભવતા લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા AGR બાકી રકમ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓને તેમની આવકનો એક ટકાવારી – નોન-કોર આવક સહિત – સરકારને ચૂકવવાની ફરજ આવી પડી છે. કુલ AGR-સંબંધિત જવાબદારીઓમાં રૂ. 58,000 કરોડથી વધુનું દેવું ધરાવતું વોડાફોન આઈડિયા, નિયમનકારી અને નાણાકીય સ્પષ્ટતા વગર ભંડોળ એકત્ર કરવામાં અથવા વ્યૂહાત્મક રોકાણકારોને આકર્ષવામાં અસમર્થતાનો ઉલ્લેખ કરી છે. તે વારંવાર રાહતની માંગ કરી રહ્યું છે.

સરકારી સહાય

ફેબ્રુઆરી 2023 માં, ભારત સરકારે વોડાફોન આઈડિયા (Vi) ના કાયદાકીય લેણાંના એક ભાગને ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કર્યો, જેનાથી તે ટેલિકોમ ઓપરેટરમાં એકમાત્ર સૌથી મોટો શેરધારક બન્યો. આ પગલું સપ્ટેમ્બર 2021 માં મંજૂર કરાયેલા વ્યાપક ટેલિકોમ રાહત પેકેજનો એક ભાગ હતો, જેનો હેતુ રોકડ સંકટનો સામનો કરી રહેલી ટેલિકોમ કંપનીઓને વિલંબિત ચુકવણીઓ, વ્યાજ મોરેટોરિયમ અને બાકી રકમ પરના વ્યાજને ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કરવાનો વિકલ્પ આપવાનો હતો.

આ વ્યવસ્થા દ્વારા, સરકારે વિલંબિત AGR (એડજસ્ટેડ ગ્રોસ રેવન્યુ) અને સ્પેક્ટ્રમ વપરાશ ચાર્જ સંબંધિત ₹16,133 કરોડ (આશરે $2 બિલિયન) મૂલ્યના વ્યાજને ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કર્યું છે. આ રૂપાંતર પછી, સરકારે વોડાફોન આઈડિયામાં 33.1% હિસ્સો હસ્તગત કર્યો. રૂપાંતર પછી, ટેલિકોમ કંપનીમાં પ્રમોટરોનો હિસ્સો ઘટીને અનુક્રમે 17 ટકા અને આદિત્ય બિરલા ગ્રુપ માટે 18 ટકા થઈ ગયો હતો. જો કે, સરકારે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કંપનીનું સંચાલન કરવાનો કોઈ ઇરાદો નથી અને તેની ભૂમિકાને “જાહેર શેરધારક” તરીકે વર્ગીકૃત કરી છે.

સરકારના પ્રયાસો છતાં – બાકી રકમના ઇક્વિટી રૂપાંતર અને આંશિક મુદત સહિત – Vi નું નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય અનિશ્ચિત રહ્યું છે. કંપનીએ છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં વધતા નુકસાનની જાણ કરી છે અને હરીફ રિલાયન્સ જિયો અને એરટેલ સામે ગ્રાહકો ગુમાવવાનું ચાલુ રહ્યું છે.

આ નવીનતમ અરજી સાથે, વોડાફોન આઈડિયાએ સર્વોચ્ચ અદાલતને અસરકારક રીતે સંકેત આપ્યો છે કે જો બાકી રકમનું પુનર્ગઠન અથવા માફી આપવામાં ન આવે તો, તેને બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે, જે સંભવિત રીતે ભારતના ટેલિકોમ લેન્ડસ્કેપને વિક્ષેપિત કરશે અને લાખો વપરાશકર્તાઓને અસર કરશે.

ઔદ્યોગિક અસરો

વોડાફોન આઈડિયાના કામકાજમાં બંધ અથવા મોટો વિક્ષેપ બજારમાં સ્પર્ધામાં ઘટાડો, નોકરી ગુમાવવા અને ધિરાણકર્તાઓના સંપર્કને કારણે બેંકિંગ ક્ષેત્ર પર ઊંડી અસર તરફ દોરી શકે છે. વિશ્લેષકો કહે છે કે આ અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય માત્ર વોડાફોન આઈડિયાના અસ્તિત્વ માટે જ નહીં પરંતુ ભારતીય ટેલિકોમ ક્ષેત્રની એકંદર સ્થિરતા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે.