મજૂરોનું નિયંત્રણ

અમેરિકન ડ્રીમ: ડૉ. સુધીર શાહ, એડ્વોકેટ

ભૂતકાળમાં ચાઈનીઝ અને જાપાનીઝ મજૂરો ખૂબ સસ્તા દરે અમેરિકામાં કામ કરવા આવતા, આથી એમને રોકવા ઈ.સ. 1882માં ‘ધ ચાઈનીઝ એક્સક્લુઝન એક્ટ’ ઘડવો પડ્યો

અમેરિકાનો ઈમિગ્રેશનનો કાયદો પાંચ પ્રકારના જુદા જુદા એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરીઓ ધરાવે છે. પાંચમા પ્રકાર વિશે તો આપણે પાછલા બે લેખોમાં જાણકારી મેળવી. એકથી ચાર પ્રકારની કેટેગરીઓ વિશે પણ ઉપરછલ્લી માહિતી ‘ઈમિગ્રેશન મેળવવાના દસ રસ્તાઓ’ આ શીર્ષક હેઠળના લેખમાં મેળવી. જો કોઈ પણ અમેરિકન માલિકે પરદેશથી કોઈ પણ પરદેશી વ્યક્તિને ચાર એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરીઓમાંની કોઈ પણ એક પ્રેફરન્સ કેટેગરી હેઠળ પોતાને ત્યાં કામ કરવા આમંત્રવી હોય તો એ માટે જરૂરી એવું ઈમિગ્રન્ટ વિઝાનું પિટિશન દાખલ કરતાં પહેલાં એમણે ‘લેબર સર્ટિફિકેશન’ મેળવવાનું રહે છે. અમેરિકાની સરકારને એવું જણાયું કે જો કોઈ પણ અમેરિકન માલિક એને ત્યાં કામ કરવા માટે પરદેશથી કોઈ પણ વ્યક્તિને છૂટથી બોલાવી શકે તો સંભવિત છે કે અમેરિકામાં રહેતા અમેરિકન સિટિઝનો યા ગ્રીનકાર્ડધારકોને બાજુએ મૂકી દઈને અમેરિકન માલિકો પરદેશથી સસ્તા પગારે પરદેશીઓને પોતાને ત્યાં કામ કરવા બોલાવશે અને એ કારણસર અમેરિકન સિટિઝનો યા ગ્રીનકાર્ડધારકોને નોકરી નહીં મળે. ભૂતકાળમાં ચાઈનીઝો અને જાપાનીઝ મજૂરો ખૂબ સસ્તા દરે અમેરિકામાં કામ કરવા આવતા હતા. આથી એમને રોકવા માટે અમેરિકાની સરકારે ઈ.સ. 1882માં ‘ધ ચાઈનીઝ એક્સક્લુઝન એક્ટ’ ઘડવો પડ્યો હતો. જાપાનીઝ મજૂરોને અમેરિકામાં અત્યંત સસ્તા દરે નોકરી કરવા માટે પ્રવેશતા રોકવા માટે જાપાનની સરકાર જોડે ‘જેન્ટલમેન્સ એગ્રિમેન્ટ’ કરવા પડ્યા હતા. 1917માં ‘એશિયાટિક બાર ઝોન એક્ટ’ ઘડીને એશિયાના લોકોને પણ અમેરિકામાં આવતા રોકવા પડ્યા હતા.

પરદેશી મજૂરોનું આ મુજબ નિયંત્રણ કરવું પડ્યું હતું. જરૂર પડતાં પરદેશીઓને અમેરિકામાં કામ કરવા બોલાવી શકાય એ માટે અમેરિકાની સરકારે ‘ધ ઈમિગ્રેશન એન્ડ નેશનાલિટી એક્ટ, 1952’ હેઠળ ચાર જુદી જુદી એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરીઓ દાખલ કરી, પણ સાથે સાથે એવું પણ ઠરાવવામાં આવ્યું હતું કે આ ચારમાંથી કોઈ પણ કેટેગરી હેઠળ પરદેશીઓને અમેરિકામાં કામ કરવા માટે જો બોલાવવા હોય તો સૌપ્રથમ એ અમેરિકન માલિકોએ ‘લેબર સર્ટિફિકેશન’ મેળવવું જોઈએ. એક પરદેશી જે અમેરિકામાં સ્કિલ્ડ યા અનસ્કિલ્ડ કાર્ય કરવા માટે પ્રવેશવા ઈચ્છતો હોય એણે જ્યાં સુધી સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ અને એડ્વોકેટ જનરલને એવું સર્ટિફિકેટ આપ્યું ન હોય કે અમેરિકામાં જે પરદેશીને કામ કરવા માટે બોલાવવામાં આવે છે એવા કાર્યકરો નથી અથવા તો પૂરતી સંખ્યામાં નથી કે પછી તેઓ એક કામ કરવા રાજી નથી યા જ્યારે અને જે જગ્યામાં એમને કામ કરવાનું છે ત્યારે અને ત્યાં તેઓ કામ કરવા જવા ઈચ્છતા નથી.

આ ઉપરાંત એવું પણ દેખાડી આપવાનું રહે છે કે એ પરદેશી, અમેરિકન વર્કરને ખસેડીને, નોકરીમાંથી કાઢી મૂકીને, એની જગ્યા નહીં લે. અમેરિકામાં જે રોજગારીનો દર નક્કી કરવામાં આવ્યો હોય છે એને ઘટાડશે નહીં. આ નિયમના કારણે જે કોઈ અમેરિકન માલિક પોતાને ત્યાં પરદેશથી કોઈ પણ વ્યક્તિને કામ કરવા માટે બોલાવવા ઈચ્છતા હોય અને તેઓ અમેરિકામાં કાયમ રહી શકે અને કામ કરી શકે એ માટે જે ચાર જુદી જુદી એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરીઓ છે, એમાંની કોઈ પણ એક, પરદેશી વ્યક્તિની લાયકાત મુજબની, કેટેગરી હેઠળ ઈમિગ્રન્ટ વિઝાનું પિટિશન દાખલ કરવા ઈચ્છતા હોય એમણે લેબર ડિપાર્ટમેન્ટને એમનો ઈરાદો જણાવવો જોઈએ અને ઉપલી બધી વાતો પુરાવા સહિત રજૂ કરવી જોઈએ. ત્યાર બાદ જો લેબર ડિપાર્ટમેન્ટ એમને સર્ટિફિકેટ આપે તો તેઓ એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરી હેઠળ એ પરદેશી માટે ઈમિગ્રન્ટ વિઝાનું પિટિશન દાખલ કરી શકે છે. આ કારણસર અમેરિકન માલિકોએ છાપાઓમાં જાહેરખબરો આપવાની રહે છે. ટ્રેડ જનરલ કે પછી જુદી જુદી રીતે જાહેરાતો કરવાની રહે છે. જેમાં એમણે જણાવવું રહે છે કે અમને અમુક કાર્ય માટે, અમુક જગ્યાએ, અમુક લાયકાતો ધરાવતી વ્યક્તિની જરૂરિયાત છે. એમનો કામનો સમય આટલો રહેશે. એમને આટલી આટલી સુવિધા આપવામાં આવશે.

આટલી રજા આપવામાં આવશે. આટલો પગાર આપવામાં આવશે. આવી જાહેરાત કર્યા બાદ જે અમેરિકનો એ નોકરીમાં અરજી કરે એમનો ઈન્ટરવ્યૂ લઈને પછી લેબર ડિપાર્ટમેન્ટને એની જાણ કરવાની રહેશે અને જણાવવાનું રહેશે કે એ અમેરિકન વ્યક્તિ એમને જોઈતી બધી લાયકાત નથી ધરાવતી અથવા તો એમની જે બધી ટર્મ્સ એન્ડ કન્ડિશન્સ છે એ પાળી શકે એમ નથી કે પાળવા નથી માગતી. આથી એમને પરદેશથી કોઈ વ્યક્તિને બોલાવવાની પરવાનગી આપવામાં આવે. આવી પરવાનગી મળે ત્યાર બાદ તેઓ એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરી હેઠળ પિટિશન દાખલ કરીને પરદેશીને પોતાને ત્યાં કામ કરવા આમંત્રી શકે. આ પિટિશનો પણ વાર્ષિક ક્વોટાની સંખ્યામર્યાદાથી સીમિત હોય છે અને એ સંખ્યા વિશ્ર્વના બધા જ દેશો વચ્ચે વહેંચી આપવામાં આવે છે આથી દરેક દેશને ફાળે એમાંના સાત ટકા આવે છે. આ ચાર જુદા જુદા પ્રકારની પ્રેફરન્સ કેટેગરીઓમાંથી પહેલીમાં પ્રમાણમાં ઓછા, બીજી અને ત્રીજીમાં થોડા વધારે અને ચોથીમાં સૌથી વધારે પિટિશનો દાખલ કરવામાં આવે છે. આવા પિટિશનો હેઠળ ઈમિગ્રન્ટ વિઝા મેળવવા માટે ખૂબ લાંબો સમય વાટ જોવી પડે છે. નોન-ઈમિગ્રન્ટ પ્રકારના ‘એચ-1બી’ વિઝા માટે લેબર સર્ટિફિકેશન જરૂરિયાત નથી રહેતી, કારણ કે તેઓ ફક્ત છ વર્ષ સુધી જ અમેરિકામાં રહી અને કામ કરી શકે છે, જ્યારે એમ્પ્લોયમેન્ટ બેઝ્ડ પ્રેફરન્સ કેટેગરી હેઠળ એમને ઈમિગ્રન્ટ વિઝા આપવામાં આવે છે. તેઓ અમેરિકામાં કાયમ રહી શકે છે. આમ છતાં ‘એચ-1બી’ વિઝા માટે પણ લેબર ડિપાર્ટમેન્ટને જાણ કરવાની તો રહે જ છે. તમે જો કોઈ અમેરિકન સ્વપ્નું સેવતા હોવ અને અમેરિકામાં સ્થળાંતર કરવાનો વિચાર કરતાં હોવ તો અમેરિકાનું ગ્રીનકાર્ડ આ સિવાય પણ બીજી કઈ કઈ રીતે મેળવી શકાય છે એની જાણકારી હવે પછીના લેખોમાં આપવામાં આવશે.