રથયાત્રા 2025 / રથયાત્રામાં ભક્તોને માલપુઆ અને મગનો જ પ્રસાદ શા માટે આપવામાં છે ?

ઓડિશાના પુરીમાં ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા નિમિતે ભગવાનને ખાસ માલપુઆનો પ્રસાદ ધરાવવામાં આવે છે

ઓડિશાના જગન્નાથ પુરી મંદિરથી દર વર્ષે અષાઢ શુક્લ પક્ષની બીજની તિથિએ રથયાત્રા કાઢવામાં આવે છે. આ રથયાત્રાની તૈયારીઓ જોરશોરથી કરવામાં આવે છે. દેશ-વિદેશના લોકો આ યાત્રામાં ભાગ લેવા માટે અહીં આવે છે. આ શુભ પ્રસંગે ભગવાનને ખાસ પ્રકારનો પ્રસાદ ધરાવવામાં આવે છે, જેને મહાભોગ કહેવામાં આવે છે. ભગવાન જગન્નાથને માલપુઆ ધરાવવામાં આવે છે, ત્યારબાદ જ યાત્રા શરૂ થાય છે.

ભગવાન જગન્નાથને ધરાવાય છે માલપુઆનો પ્રસાદ

ભગવાન જગન્નાથ દર વર્ષે તેમની બહેન સુભદ્રા અને ભાઈ બલભદ્ર સાથે રથ પર સવાર થઈને તેમના માસીના ઘરે જાય છે. દાયકાઓ જૂની પરંપરા અનુસાર, ખલાસી સમુદાયના સભ્યો ભગવાન જગન્નાથ, તેમના ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાનો રથ ખેંચે છે. ભગવાન જગન્નાથને માલપુઆ ખૂબ જ પ્રિય છે, તેથી યાત્રાના દિવસે તેમને ખાસ માલપુઆનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે.

માલપુઆનો ભોગ શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?

ભગવાન જગન્નાથને માલપુઆ ખૂબ જ પ્રિય છે, અને આ પરંપરા દાયકાઓ જૂની છે. રથયાત્રાના દિવસે, જ્યારે ભગવાન તેમના ભાઈ અને બહેન સાથે રથ પર સવાર થઈને નગર ભ્રમણ પર જાય છે, ત્યારે તેમને ખાસ માલપુઆનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે.

ક્યાંથી આવે છે ભગવાન જગન્નાથનો પ્રસાદ?

ભગવાન જગન્નાથ માટેના આ માલપુઆનો પ્રસાદ છત્તીસગઢના જાંજગીર-ચંપા જિલ્લામાંથી લાવીને ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રસાદ મેળવવા માટે ભક્તો કલાકો સુધી લાઈનમાં ઉભા રહે છે. આ માલપુઆ ફક્ત યાત્રાના દિવસે જ બનાવવામાં આવે છે અને ભગવાનને અર્પણ કર્યા પછી, તે ભક્તોમાં વહેંચવામાં આવે છે.

માલપુઆના પ્રસાદનું ધાર્મિક મહત્ત્વ

માલપુઆ એ ભગવાન પ્રત્યેના પ્રેમ અને ભક્તિનું પ્રતીક છે. હિન્દુ ધર્મમાં, માલપુઆને સમૃદ્ધિ અને શુભતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, કોઈપણ શુભ કાર્ય કે તહેવાર પર માલપુઆ બનાવવા શુભ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે માલપુઆનો પ્રસાદ ભગવાનના મનને પ્રસન્ન કરે છે અને તેમની રથયાત્રા શુભ રહે છે. આ યાત્રા એક લાંબી અને મહત્ત્વપૂર્ણ યાત્રા છે, અને આ દરમિયાન, વ્યક્તિએ ભગવાનને તેમનું મનપસંદ ભોજન ધરાવવું જોઈએ. માલપુઆ જેવી પરંપરાગત અને ઘરે બનાવેલી મીઠાઈઓનો પ્રસાદ ધરાવવાથી સંબંધોમાં મીઠાશ આવે છે. ભગવાન જગન્નાથ રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક તહેવાર નથી, પરંતુ પરંપરા, પ્રેમ અને ભક્તિનું જીવંત ઉદાહરણ છે. માલપુઆનો પ્રસાદ આ યાત્રાનો એક અભિન્ન ભાગ છે, જે ભક્તોની ભક્તિ અને ભગવાન પ્રત્યેના તેમના ઊંડા પ્રેમને દર્શાવે છે. ભક્તો આ પ્રસાદ મેળવવા માટે કલાકો સુધી ભીડમાં ઉભા રહે છે. ભક્તો માટે આ માત્ર મિઠાઈ નહીં, પરંતુ ભગવાનનો આશીર્વાદ છે.

આ કારણે વહેંચાય છે ખાસ મગનો પ્રસાદ, આવી છે માન્યતા

અમદાવાદમાં જયારે અષાઢી બીજે ભગવાન જગન્નાથજી નગરચર્યાએ નીકળે છે તેમાં મગનો પ્રસાદ મુખ્ય હોય છે. માનવામાં આવે છે કે ભગવાન મોસાળથી પરત આવે છે ત્યારે તેમને આંખો આવી જતી હોય છે. અને તેમને આંખે પાટા બાંધવામાં આવે છે. ભગવાનને મગનો પ્રસાદ ખવડાવવામાં આવે છે. જેથી તેમની આંખોને ઠંડક મળે છે. મગ હરીયાળીનો કલર છે તેથી તેને સુકનનો પ્રસાદ માનવામાં આવે છે. લોકો રથની સાથે ચાલતા હોય તે વખતે સ્ફુર્તિ અને શરીરમાં તાકાત રહે તે માટે મગનો પ્રસાદ આપવામાં આવે છે.

મગના પ્રસાદનું મહત્ત્વ

ત્રણેય ભાઈ-બહેન મોસાળમાં હતા આ સમયે તેઓએ મામાના ઘરે ખૂબ કેરી અને જાંબુ ખાઈ લીધા હતા. આ પછી તેના કારણે ભગવાન જગન્નાથને આંખો આવી અને તેના કારણે તેમને પાટા બાંધીને ઘરે લાવવામાં આવે છે. આ સમયે ભગવાનને મગ ખવડાવવામાં આવે છે. જેથી તેમની આંખોને થોડી ઠંડક મળી રહે. આ સાથે અન્ય વાત એવી પણ જોડાયેલી છે કે મગ શરીરને તાકાત આપનારું ધાન માનવામાં આવે છે. રથયાત્રા પગપાળા કરવાની રહે છે અને લાંબો રૂટ પણ હોય છે. આ સમયે પગપાળા ભક્તો થાકી જતા હોય છે. રથ ખેંચનારા ખલાસીઓ અને સાથે પદયાત્રીઓ માટે મગનો પ્રસાદ શકિતવર્ધક માનવામાં આવે છે. મગના પ્રસાદથી ભક્તો થાક ઓછો અનુભવે છે. વર્ષોથી મગની સાથે સૂકા મેવાની ખીચડી પણ પ્રસાદમાં આપવામાં આવે છે. ભગવાનને બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ખીચડીનો પ્રસાદ ધરાવાય છે અને પછી ફણગાવેલા મગ, કાકડી અને જાંબુનો પ્રસાદ વહેચવામાં આવે છે. આ સિવાય આ ખાસ દિવસે માલપુઆ, ગાંઠિયા તથા બુંદીનો પ્રસાદ પ્રભુને પ્રિય હોવાથી તે પણ ધરાવવામાં આવે છે.