લોન ડિફોલ્ટ અને ગઙઅના વધતા જોખમે બેંકોને મિલકતો વેચવા મજબૂર કરી: રોકાણકારો માટે સસ્તા ભાવે પ્રોપર્ટી ખરીદવાની નવી તક
ખાસ-ખબર ન્યૂઝ નવી દિલ્હી
- Advertisement -
છેલ્લા ત્રણ-ચાર વર્ષોમાં બેંક પ્રોપર્ટીની હરાજીની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે. આ વલણને રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં માત્ર એક નવી તક તરીકે જ જોવામાં આવતું નથી, પરંતુ ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમના આંતરિક પડકારોના સંકેત તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.
વધતા જતા ડિફોલ્ટ, લિક્વિડિટીના દબાણ અને નબળી ચુકવણી ક્ષમતાને કારણે બેંકોને હરાજી દ્વારા ગીરો મૂકેલી સંપત્તિ વેચીને તેમની રકમ પુન:પ્રાપ્ત કરવાની ફરજ પડી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, રહેણાંક, વ્યાપારી, ઔદ્યોગિક અને કૃષિ જમીન જેવી મિલકતોની પ્રોપર્ટી હરાજી સંબંધિત પોર્ટલ પર હરાજી કરવામાં આવે છે. 31 માર્ચ, 2025 થી 31 ઓક્ટોબર, 2025 દરમિયાન જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો, ખાનગી અને ગઇઋઈની સફળ બિડનું કુલ મૂલ્ય લગભગ રૂ.મ. 28500 કરોડ રહ્યું છે.
વૈકલ્પિક મોડેલો: બેંકની હરાજી દ્વારા મિલકત ખરીદવાની પ્રક્રિયા વૈકલ્પિક સ્થાવર મિલકત મોડેલ તરીકે ઉભરી રહી છે. સામાન્ય બજારની તુલનામાં ઓછી કિંમત, પારદર્શક બિડિંગ અને કાયદેસર રીતે સુરક્ષિત માળખું તેને રોકાણકારો અને અંતિમ યુઝર્સ માટે આકર્ષક બનાવે છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સે પ્રક્રિયાને સુલભ બનાવી છે, હવે દેશના કોઈપણ ખૂણેથી હરાજીમાં ભાગ લેવાનું શક્ય બનાવ્યું છે.
એનપીએનો ખતરો પણ છે: જો કે, આ વધતા વલણ પાછળ બેંકોની બગડતી બેલેન્સશીટ અને એનપીએનું વધતું જોખમ પણ છુપાયેલું છે. જ્યારે મોટી સંખ્યામાં લોન સમયસર ચૂકવવામાં આવતી નથી તો તેની સીધી અસર બેંકની આવક પર પડે છે. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના પુનર્ગઠિત પ્રોપર્ટી ઇ-ઓક્શન પ્લેટફોર્મ બેંકનેટે ધિરાણકર્તાઓને ફસાયેલા અસ્કયામતોની પુન:પ્રાપ્તિ વધારવામાં મદદ કરી છે.
નિષ્ણાતનો દૃષ્ટિકોણ: બેંકોની હરાજીની યાદીમાં મોટી સંખ્યામાં સંપત્તિ રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટ માટે સારો સંકેત નથી. આના બે કારણો છે, એક તો ગ્રાહકોને લક્ષ્યાંક પૂરા કરવા માટે આકર્ષક ઓફર કરીને ફ્લેટ, વિલા, દુકાનો, પ્લોટ ખરીદવા માટે મજબૂર કરવા અને બીજું હપ્તો ચૂકવવા માટે નિયમિત આવક ન હોવા છતાં મિલકત ખરીદવી.
હરાજીમાં ભાગ લેતા પહેલાં, આ વસ્તુઓ તપાસો
1. મિલકતનું શીર્ષક સ્પષ્ટ છે કે નહીં : લોન ડિફોલ્ટ સિવાયનાં કોઈપણ દાવાઓ, ભાગીદારી અથવા ઉત્તરાધિકાર વિવાદોની તપાસ કરો.
2. કોર્ટ સ્ટે અથવા કાનૂની કેસો : સિવિલ કેસો, સ્ટે ઓર્ડર, બોજા કેસો અથવા સંદર્ભો – સ્થાનિક કોર્ટના રેકોર્ડ્સ જુઓ.
3. અનામત કિંમત વિરુદ્ધ બજાર દર : વધુ ચૂકવણી ટાળવા માટે હરાજીની કિંમતની આસપાસની બજાર કિંમત સાથે સરખામણી કરો.
4. કબજાની સ્થિતિ : મિલકત ખાલી છે. અથવા કબજામાં શારીરિક કબજો મેળવવા માટે સમય અને ખર્ચ લાગી શકે છે.
5. બાકી કર અને બિલ : ધ્યાનમાં રાખો કે મ્યુનિસિપલ ટેક્સ, વીજળી અને પાણીની બાકી રકમ નવા ખરીદદારને મળી શકે છે.
6. હરાજીની શરતો : ઇએમડી, પેમેન્ટ શેડ્યૂલ, ફીચર ક્લોઝ અને કેન્સલેશનના નિયમો કાળજીપૂર્વક વાંચો.
7. ફાઇનાન્સની વ્યવસ્થા : ઘણી બેંકો હરાજી પ્રોપર્ટી લોન આપવામાં સાવચેત રહે છે, અગાઉથી સ્પષ્ટતા કરી લો.
