એક ઔષધ એક સુગંધ, તાંત્રિક દ્રવ્ય ઔદ્યોગિક પ્રોડક્ટ!

ભારતમાં કપૂરને કોણ નહી જાણતું હોય! ભારતનો કોઈ પણ નાગરિક, ચાહે તે ભારતના કોઈ પણ પ્રદેશનો હોય કોઈ પણ ધર્મનો હોય પણ કપૂરથી તે અજાણ હોય તે લગભગ અસંભવ જેવી વાત છે. સદીઓની સદીઓથી કપૂર ભારતના લોકજીવન સાથે જોડાયેલું છે. તેનો સ્વાદ છે તેની સુગંધ છે અને તેની સારપ પણ છે. ઔષધ નિર્માણ, પરફ્યુમરી અને ખાદ્ય પદાર્થોમાં તેનો બહોળો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. ધાર્મિક પૂજાઓ અનુષ્ઠાનોનું તે અભિન્ન અંગ છે. મેલી વિદ્યાના નિવારણ અને પવિત્ર તાકાતને આમંત્રણ આપવા અકલ્પ્ય કાળથી તેનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. કપૂરને ઉપયોગ માથાનો ખોડો દૂર કરવા, શરીરમાં દાહના શમન માટે તેમજ શરદી અને અન્ય ઘણી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના ઈલાજ તરીકે થાય છે. ભારતમાં તેનો ઉપયોગ છેક વૈદિક કાળથી કરવામાં આવતો હોવાના ઘણા પ્રમાણ છે. તેનો ઉલ્લેખ આપણા પ્રાચીન ગ્રંથોમાં પણ જોવા મળે છે. ભારતમાં સ્થાનિક રીતે કપૂર પ્રાપ્ય હોવાની સાથે બીલકુલ એટલા જ પ્રાચીન સમયથી ચીન જાપાન અને તાઇવાનમાં તેની પ્રાપ્યતા અને ઉપયોગ થતો હોવાનું ઇતિહાસકારો નોંધે છે. તે ઉપરાંત પ્રાચીન ગ્રીસ, ઇજિપ્ત અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના બીજા અનેક પ્રદેશોમાં તેની હાજરી હતી. કપૂરના વૃક્ષ 20 થી 30 મીટર જેટલાં ઊંચે પહોંચે છે, તેનાં પાન ચીકણાં અને સુગંધી હોય છે. આ વૃક્ષ ઉપર સફેદ ફૂલો અને ગોળાકાર કાળા રંગનાં ફળો થાય છે. કપૂરના લાકડાને ઉકળતા પાણીમાં નાખીને તેમાંથી તેલ છૂટું પાડવામાં આવે છે. કપૂરથી સહુ કોઈ પરિચિત હોવા છતાં તે શેમાંથી મળે, કેવી રીતે બને આ બાબતે મોટા ભાગના લોકો જાણતા નથી. ‘કપૂરનું વૃક્ષ ઘણા મોટા વિસ્તારની હવા શુદ્ધ કરે છે’, એવી ખોટી માન્યતાઓ પ્રવર્તમાન છે. કોરોના કાળમાં ઑક્સિજનનું મહત્વ સહુ કોઈને બરાબર સમજાયું હોવાથી આ વાત વિશેષ ચગી હતી.

કપૂરના પ્રકાર અને નૈસર્ગિક કપૂરના સ્ત્રોત
‘નૈસર્ગિક કપૂર’ અને ‘કૃત્રિમ કપૂર’ આ રીતે કપૂરના બે પ્રકાર હોય છે. નૈસર્ગિક કપૂર વિવિધ વનસ્ પતિઓમાથી મેળવવામાં આવે છે. નૈસર્ગિક કપૂરના ચાર પ્રકાર છે અને કૃત્રિમ કપૂર કેવળ રસાયણો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.

ભીમસેની કપૂર
ભીમસેની કપૂરને જ ‘બારુસ’ અથવા ‘બોર્નિયા કપૂર’ પણ કહેવાત છે. આ કપૂર સુમાત્રા ટાપુ પર જોવા મળતા ‘ડ્રાયોબેલેનોપ્સ ઍરોમેટિક વૃક્ષમાથી મેળવવામાં આવે છે. કપૂરના સ્ફટિક ઝાડના મધ્યભાગમાં, થડમાં, જ્યાંથી ડાળીઓ ફૂટે છે ત્યાં અને છાલની અંદર નિર્માણ થાય છે. ઇંડોનેશિયા ખાતે બોર્નિઓ દ્વિપમાંથી આ કપૂર ભારતમાં આવે છે. પ્રાચીન કાળથી આ કપૂર પ્રખ્યાત છે અને વૈદિક કાળથી ધાર્મિક કાર્યો માટે અને આયુર્વેદિક ઔષધ નિર્મિતિ માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. આયુર્વેદમાં આ કપૂરને ‘અપક્વ કપૂર’ કહે છે. તેમજ આ કપૂરના પાતળા દ્રવ્યને ‘કપૂર તેલ’ કહે છે. આ કપૂર પાણીમાં નાખવાથી ડૂબે છે. તેમજ હવામાંની વરાળ (બાષ્પ) શોષી લેતો નથી. આ કપૂર વૃક્ષોનું વાવેતર પહેલાં ભારતમાં તામિલનાડુ રાજ્યમાં કર્યું હોવાની નોંધ કેટલાક ધર્મગ્રંથોમાં જોવા મળે છે.

ચીની કપૂર
ચીની કપૂરને ‘જાપાની કપૂર’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ કપૂર ચીન, જાપાન, કોરિયા, ફાર્મોસ દેશોમાં જોવા મળતાં ‘સિનેમોમસ કેમ્ફોરા’ વૃક્ષમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ કપૂર પાણીમાં ડૂબવાને બદલે તરે છે અને હવામાંની વરાળ (બાષ્પ) શોષી લે છે. વૃક્ષનાં પાન, ડાળખાં અને ડાળીઓ પાણીમાં ઉકાળીને ઊર્ધ્વગમન પ્રક્રિયા દ્વારા આ કપૂર મેળવવામાં આવે છે. આ કપૂરના વૃક્ષોનું વાવેતર ભારતના દક્ષિણ અને પૂર્વ ભાગના રાજ્યોમાં થોડી સંખ્યામાં કરવામાં આવે છે. મહારાષ્ટ્રમાં મુખ્યત્વે પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રના સતારા, સાંગલી, કોલ્હાપુર, પુણે જિલ્લાઓમાં ચીની કપૂરના વૃક્ષોનું વાવેતર થતું હોવાનું જોવા મળે છે. ચીની કપૂરનો આયુર્વેદમાં ઉપયોગ થાય છે. તેને ‘પક્વ કપૂર’ પણ કહે છે.

પત્રી કપૂર
પત્રી કપૂરને ‘દેશી કપૂર’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ કપૂર ‘બ્લુમિયા બાલસમીફેરા’, ‘બ્લુમિયા ડેન્સીફ્લોરા’ અને ‘બ્લુમિયા લેસેરા’ આ વનસ્પતિઓમાંથી મળે છે. આ સર્વ વનસ્પતિઓ ભારતમાં જોવા મળે છે. ‘બ્લુમિયા લેસેરા’ ને આપણી ભાષામાં ‘ભાંગરુડી’ અથવા ‘ભુરાંડો’ પણ કહેવાત છે. આ વનસ્પતિ મહારાષ્ટ્રમાં સર્વત્ર જોવા મળે છે. તેની વિશેષતા એ છે કે આ વનસ્પતિનાં પાન દ્વારા કપૂર મળે છે.

‘ભારતીય કપૂર’
આ ‘લેમિએસી’ વર્ગની ક્ષૂપવર્ગીય (નાના ઝાડવા, ઝાંખરા જેવી) વનસ્પતિ દ્વારા મળે છે. આ વનસ્પતિ મુખ્યત્વે આપણાં જમ્મુ, દેહરાડૂન, કોલકાતા, ઊડિસા ઇત્યાદિ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.

કૃત્રિમ કપૂર
‘કૃત્રિમ કપૂર’ ‘ટર્પેંટાઈન’ પર પ્રક્રિયા કરીને બનાવવામાં આવે છે. આ કપૂર આયુર્વેદિક ઔષધીઓમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું નથી. પૂજા માટે ભીમસેની કપૂર અત્યંત ઉપયોગી હોય છે પણ લોકો તેની ઉપયોગિતા જાણતા ન હોવાથી તે ઓછા પ્રમાણમાં પૂજામાં વપરાય છે. આ કપૂરનો ઉપયોગ પ્રતિજૈવિકો, ફૂગનાશક અને કીટક પરાવર્તક તરીકે કરવામાં આવે છે.

ચીની કપૂરનું અનિષ્ટ !
ભારત ખેતીપ્રધાન દેશ છે. કપૂર વૃક્ષ માટે આવશ્યક રહેલું પોષક વાતાવરણ, તેમજ કપૂર વૃક્ષનાં ભૂમિ, હવા, પાણી અને અન્ય વૃક્ષો પર થનારાં વિશિષ્ટ દૂરગામી પરિણામોનો પણ અભ્યાસ આપણાં પૂર્વજોએ કર્યો હોવો જોઈએ.

પ્રાચીન કાળથી ફઈન્ડોનેશિયામાં કપૂરની બોલબાલા હતી

પ્રાચીન કાળમાં પર્શિયન ભાષામાં કપૂર પર ઘણી કવિતાઓ લખાઈ છે

આયુર્વેદમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ‘ભીમસેની કપૂર’ અને ‘ચીની કપૂર’ વિદેશી વૃક્ષોથી મળે છે. આ કપૂરની આજે પણ આયાત કરવામાં આવે છે; પરંતુ ભારતમાં આ વૃક્ષોનું વાવેતર ઘણા ઓછા પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે. ચીની કપૂર વૃક્ષોનું ભારતીય વૃક્ષ પરિસંસ્થા પર વિપરિત પરિણામ થતું હોવાનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. વર્તમાનમાં ચીની કપૂરનાં વૃક્ષોના રોપ અનેક રોપવાટિકામાં ઉપલબ્ધ છે. ચીની કપૂર વૃક્ષો વિશે ફેલાવવામાં આવેલી માન્યતાઓ કપૂરનાં ધાર્મિક મહત્વને કારણે ‘આપણા ઘેર પણ આ ઝાડ હોવું જોઈએ’, એવું ઘણાં લોકોને લાગે છે. તેને કારણે અત્યારે ચીની કપૂર વૃક્ષરોપોના વેચાણનો વ્યવસાય તેજીમાં ચાલુ છે; પણ વિદેશી નિલગિરી, ગ્લિરિસિડીયા, સુરુ, ઑસ્ટ્રેલિયન બાવળ, વિદેશી શમી જેવા અન્ય પણ વિદેશી વૃક્ષોના વાવેતરને કારણે નિર્માણ થયેલી અડચણો આપણે આજે પણ સહન કરી રહ્યા છીએ. ચીની કપૂર વૃક્ષનાં ફળો પક્ષીઓ ખાય છે. તેમના ચરક (વિષ્ઠા)માંથી ચીની કપૂરના વૃક્ષોના બી નો પ્રસાર વેગથી થાય છે. આ વૃક્ષોના બી ની ઉગવાની ક્ષમતા પ્રચંડ છે. તેમજ વૃક્ષ કોઈપણ આબોહવામાં ચિવ્વડતાથી, ટકી રહે છે, ફળે-ફૂલે છે. તેથી આ વૃક્ષો સમય જતાં સ્થાનિક વૃક્ષો માટે જોખમી બને છે. તેનું મુખ્ય કારણ એટલે ચીની કપૂર વૃક્ષોની પાનખર છે. પાનખર થયા પછી તે ભૂમિમાં કોહવાય છે. પાનમાં રહેલો કપૂરનો અંશ ભૂમિમાં ભળીને અન્ય વનસ્પતિઓની ઉગવાની ક્ષમતા અને જમીનનું પોત નષ્ટ કરે છે. તેથી અમેરિકા અને ઑસ્ટ્રેલિયા ખંડોના દેશોમાં આ વૃક્ષોના વાવેતર પર પૂર્ણ રીતે પ્રતિબંધ છે. કપૂરનું વૃક્ષ નષ્ટ કરીને તેને ‘ઉપદ્રવી વૃક્ષ’ તરીકે પણ ઘોષિત કરવામાં આવ્યું છે.
“કપૂર” શબ્દને વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટીએ જોતા પ્રાચીન કાળથી તેનો વ્યાપ બહુ મોટા ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં થયો હોવાનું સ્પષ્ટ થાય છે. આ રીતે તેને વિશ્વભરમાં ઘણા રસપ્રદ નામો પણ મળ્યા છે; આ નામો આપણને તેના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ પર આશ્ચર્યચકિત કરી મૂકે છે. વિવિધ ભાષાઓમાં કપૂર માટે વિવિધ શબ્દો ઉતરી આવ્યા હતા. કપૂરને સહુ પ્રથમ “મલાય”માં કપૂર બરુસ તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યું હતું. સંસ્કૃતમાં તેને કપૂરમ કહેવામાં આવતું હતું. આ બે નામો એટલા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે કે ઈતિહાસકારો માટે એ નિષ્કર્ષ કાઢવો મુશ્કેલ છે કે વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર મુજબ કપૂર માટે કયું નામ પ્રથમ પ્રયોજવામાં આવ્યું હતું. પ્રાચીન કાળ દરમિયાન ભારતમાં કપૂર જાણીતું હતું. જૂના મલયમાં તેને કપૂર બારુસ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું, જેનો અર્થ થાય છે “બારુસનો ચાક”. બારુસ એ સુમાત્રા ટાપુના પશ્ચિમ કિનારે આવેલા આજના સિબોલ્ગા શહેરની નજીક સ્થિત એક પ્રાચીન બંદરનું નામ હતું. પ્રાચીન કાળથી આ બંદર લોરેલ વૃક્ષો (સિનામોનમ કેમ્ફોરા) માંથી કાઢવામાં આવતા કપૂરનો વેપાર કરે છે, જે આ પ્રદેશમાં વિપુલ પ્રમાણમાં છે. સંગમ યુગથી, દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના દેશો અને તમિલકામ વચ્ચેનો વેપાર તે સમયે પણ હતો અને ત્યારે કપૂરનો વેપાર પણ તેમાં શામેલ હતો. પછીથી, બ્રિટિશ ભારતના સમયગાળા દરમિયાન દરિયાઈ માર્ગે સ્ટીમરો દ્વારા આ દેશોમાં કપુરનું પરિવહન થતું હતું.
બ્રિટિશ ઈન્ડિયા સ્ટીમ નેવિગેશન કંપનીના જહાજ “જજ સેક્ધદ્રા દ્વારા 1894માં મદ્રાસના વેન્ગાડાચલ્લેમ ચેટ્ટી દ્વારા મયપ્પા ચેટ્ટીને સિંગાપોરથી મદ્રાસમાં કેમ્ફોરના 39 કાર્ટૂન મોકલવામાં આવ્યા હતા. તે સ્ટીમરનું નામ એસએસ સેક્ધદ્રા હતું. બર્મા સિંગાપોર અને મલયાના દરિયાકાંઠાના પ્રદેશો વચ્ચે સફર કરી કિનારે આવેલા ભારતના રજવાડાઓ અને બંદરીય શહેર બારુસ વચ્ચે કપૂરનો મોટો વેપાર થતો હતો. તેથી, વ્યાપકપણે સ્વીકૃત થિયરી એ છે કે કપુરમ (સંસ્કૃત) શબ્દ બરુસ ગયો, જ્યાં તેનું ભાષાંતર કપૂર બારુસમ તરીકે થયું, જેનો અર્થ છે બરુસનો ચાક. આજના ઇન્ડોનેશિયામાં હજુ પણ આ કપુર બરુસ નામ જ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ભારતીય ઉપખંડમાં તેને અન્ય વિવિધ નામો પણ પ્રાપ્ત થયાં હતાં. ઉદાહરણ તરીકે, ગુજરાતી, મરાઠી અને પંજાબીમાં તે કપુરા તરીકે ઓળખાતું હતું; બંગાળીમાં કરપુરા; મલયાલમમાં કરપ્પુરા; અને તમિલમાં તેને કર્પુરમ નામ મળ્યું હતું. આ જ સમયગાળામાં ભારતીય ઉપખંડ તેમજ દક્ષિણપૂર્વ એશિયા ઉપરાંત ચીન અને જાપાનમાં પણ કપૂરનો વ્યાપક ઉપયોગ થતો હતો, જ્યાં તેને અનુક્રમે ઝાંગનાઓ અને શોનો તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. ચીનમાં તો પરંપરાગત આઈસ્ક્રીમનું તે એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક હતું!
મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપમાં કપૂર
બરુસ અને પ્રાચીન ભારતમાંથી, કપૂર વ્યુત્પત્તિ આપણને મધ્ય પૂર્વમાં લઈ જાય છે, જ્યાં અરબીમાં તે કાફુરમાં તરીકે પ્રસ્થાપિત થયું હતું. મધ્ય પૂર્વમાં કપૂરનો ઉપયોગ મોટાભાગે સુગંધ તરીકે થતો હતો, અને તેથી, અત્તર (અત્તર) ના ઇતિહાસમાં તેનું વિશિષ્ટ સ્થાન છે. આ ઉપરાંત ઈરાન ઈરાક અને અન્ય પર્શિયન પ્રદેશો સુધી કપૂરની પહોંચ હતી. પ્રાચીન કાળમાં પર્શિયન ભાષાઓમાં કપૂર પર ઘણી કવિતાઓ પણ લખાઈ છે. કુરાનમાં પણ કપૂરનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ અને વિવરણ છે.

મધ્ય પૂર્વમાંથી, કપૂર આગળ યુરોપ પહોચ્યું, લેટિનમાં તેની વ્યુત્પત્તિ કેમફોરા તરીકે થઈ. કેમફોરાથી, તે ફ્રેન્ચમાં કેમ્ફ્રે તરીકે જાણીતું બન્યું, અને પછી અંગ્રેજીમાં તે કેમ્ફોર થયું અને આજે આપણે તેને આ જ નામથી જાણીએ છીએ. કપૂર અમેરિકામાં 1875 દરમિયાન પક્ષીઓ દ્વારા બીજની હેરફેરના કારણે થયું હતું. આજે ફ્લોરિડા, ટેકસાસ અને જ્યોર્જિયાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં તેના હજજારો વૃક્ષો છે. જોકે અમેરિકાના અનેક રાજ્યોમાં તેની આયોજનપૂર્વકની ખેતી પર પ્રતિબંધ છે.
યુરોપમાં વ્યાપકપણે તેનો ઉપયોગઔષધીય ઉત્પાદન તરીકે થવાની સાથે ત્યાંની મીઠાઈઓમાં પણ એક અનિવાર્ય ઘટક તરીકે તેનો ઉપયોગ થતો હતો. કદાચ તેના ઔષધીય ઉપયોગોમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય એ હતો કે યુરોપમાં “બ્લેક ડેથ” દરમિયાન તેનો ઉપયોગ રોગચાળા સામે લડવામાં ઔષધીય ધૂમ્રપાન તરીકે થતો હતો. કપૂર યુરોપના અન્ય દેશોમાં પણ પહોચ્યું હતું અને તે બધા દેશોમાં તે જુદા જુદા નામોથી જાણીતું બન્યું હતું. ઉદાહરણ તરીકે ઇટાલીમાં કેનફોરા, જર્મનમાં કેમ્પફર અને સ્પેનિશમાં તેને આલ્કેનફોર જેવા નામ મળ્યા હતા.
પ્રાચીન ભારત અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં કપૂરમ અને કપૂર બારુસ તરીકે શરૂ કરીને કપૂરે વિશ્વભરમાં પ્રવાસ ખેડ્યો અને માર્ગમાં તેનું નામ વિવિધ ભાષાઓ દ્વારા પ્રભાવિત થતું રહ્યું. તેથી, ઈફળાવજ્ઞિ એ અંગ્રેજી શબ્દ છે, ત્યારે તેનું મૂળ સંસ્કૃતમાં છે. તેના નામની આ કપૂર વ્યુત્પત્તિ કપૂરના સમૃદ્ધ ઇતિહાસને દર્શાવે છે અને તેણે ઔષધ સંસ્કૃતિ, ભોજન અને ધર્મો સહિત વિશ્વને અનેક રીતે પ્રભાવિત કર્યું છે!

પ્રાચીન સમયમાં કપૂર માટે તાઈવાને મોટું યુદ્ધ ખેલ્યું હતું

કુરાનમાં કપૂરનો ઉલ્લેખ છે તો ઇટાલીમાં પણ કપૂરના વૃક્ષો છે

મધ્ય પૂર્વીય પ્રદેશો સાથેના વ્યાપારી સંબંધોના કારણે કપૂર ઇસ્લામિક વિશ્વમાં પ્રવેશ્યું, એક લોકપ્રિય વાર્તા આરબ સૈનિકો વિશે કહે છે, જેમણે 637 સીઇમાં પર્સિયન શહેર ક્ટેસિફોન પર વિજય મેળવ્યો, ત્યારે તેઓને ત્યાં રસોઈ અર્થે નમકની જરૂર પડી ત્યારે તેમને સમજાયું કે નમક તરીકે તેઓએ જે વસ્તુ વાપરી તે કાંઈક બીજી જ હતી. મજબૂત, કડવો સ્વાદ સાથે કપૂરના સ્ફટિકો હતા. ત્યારથી, કપૂર આરબ સંસ્કૃતિમાં વ્યાપકપણે જાણીતું બન્યું. તેનો ઉલ્લેખ કુરાન (76:5) માં સ્વર્ગમાં પીણાંમાં ઉમેરવામાં આવતા સ્વાદ તરીકે પણ કરવામાં આવ્યો છે અને તેને લાવણ્ય અને શુદ્ધતાના પ્રતીક તરીકે અરબી કવિતામાં ઘણીવાર કસ્તુરી સાથે જોડી દેવામાં આવે છે. મધ્યયુગીન સમયગાળાના લેખકો, પ્રવાસીઓ અને વિદ્વાનોએ વૃક્ષનું વિગતવાર વર્ણન આપ્યું હતું, નોંધ્યું હતું કે તે ઘણીવાર નદીઓ દ્વારા ઉગે છે, પ્રભાવશાળી ઊંચાઈએ પહોંચે છે અને મોટા ખર્ચે કાપવામાં આવે છે. નિષ્કર્ષણની પ્રક્રિયા એટલી કરપાત્ર હતી કે એકવાર તેની રેઝિન એકત્રિત કરવામાં આવે ત્યારે વૃક્ષ ઘણીવાર મૃત્યુ પામે છે. નવમી સદીના પ્રસિદ્ધ ફિલસૂફ અને રસાયણશાસ્ત્રી અલ-ક્ધિદીએ ક્રિસ્ટલ કપૂરની સૌથી જૂની જાણીતી વાનગીઓમાંની એક નોંધ કરી હતી, જેમાં અંતિમ ઉત્પાદનને સફેદ અને ખાંડ જેવા દેખાવમાં વર્ણવ્યું હતું. તે સમયના સ્ત્રોતો કપૂરની ઘણી જાતોનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં ઉચ્ચતમ ગુણવત્તા ફેન્સુર (બારુસ) નામના સ્થાનથી આવે છે, જે હવે સુમાત્રા છે. તે ચીન અને ભારતમાંથી પણ આયાત કરવામાં આવ્યું હતું. અરબીમાં તબીબી ગ્રંથોએ તેના ઉપચારાત્મક ગુણધર્મોની પ્રશંસા કરી. દસમી સદીમાં ચિકિત્સક ઇબ્ન જુલજુલે તેને ગમ અરેબિક જેવું રેઝિન ગણાવ્યું હતું જે એકવાર ઉકાળવાથી બરફ-સફેદ થઈ ગયું હતું. તેનો ઉપયોગ તાવ, યકૃતની બળતરા અને અન્ય વિવિધ બિમારીઓની સારવાર માટે કરવામાં આવતી હતી. અન્ય સ્ત્રોતો આંખના રોગો, ગળામાં દુખાવો, સોજો અને પેશાબની સમસ્યાઓની સારવારમાં કપૂરની યાદી આપે છે. કપૂર એ માત્ર અત્તર અને દવા જ નહીં, પણ એક મુખ્ય વસ્તુ પણ હતી. સમગ્ર ઇસ્લામિક વિશ્વ અને યુરોપમાં તેનો વેપાર થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, યહૂદી વેપારીઓએ ચીનમાંથી કપૂર આયાત કરવામાં ભૂમિકા ભજવી હતી. કૈરો ગેનીઝાહના એક અગિયારમી સદીના પત્રમાં એલેક્ઝાન્ડ્રિયાથી વેપારીની મુસાફરીમાં કપૂરની ખોટ નોંધવામાં આવી છે, જે તેની કિંમત અને આવા કિંમતી માલના પરિવહનમાં સામેલ જોખમો બંનેને રેખાંકિત કરે છે. ઇબ્ન મસાવેહ દ્વારા પાંચ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સુગંધિત પદાર્થોમાંના એક તરીકે ઓળખાતા, મધ્યયુગીન આરબ પરફ્યુમરીમાં કપૂરનું વિશેષ સ્થાન હતું. તે દુર્લભતા, વિદેશી મૂળ અને ઠંડક, શુદ્ધ સુગંધને સંયોજિત કરે છે જેણે તેને માત્ર વ્યવહારુ જ નહીં પણ ઊંડે પ્રતીકાત્મક પણ બનાવ્યું હતું. કવિતા, દવા અને વેપારના રેકોર્ડ્સમાં તેની હાજરી દર્શાવે છે કે તે મધ્યયુગીન ઇસ્લામિક વિશ્વના ઘ્રાણેન્દ્રિય વિશ્વમાં કેટલું કેન્દ્રિય હતું.

તાઇવાન કનેક્શન ઓફ કપૂર
તાઇવાન ઐતિહાસિક રીતે “કમ્ફોર સામ્રાજ્ય” તરીકે જાણીતું હતું, કારણ કે તેણે 19મી સદીના અંતથી 20મી સદીના મધ્ય સુધી વિશ્વની કુદરતી કપૂરની કુલ માંગનો 70% જથ્થો પૂરો પાડ્યો હતો. કપૂરના આ મજબૂત સ્ત્રોતે ટાપુના ઈતિહાસ, અર્થતંત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. આપણે જાણીએ છીએ તેમ કપૂરનું વૃક્ષ (સિનામોમમ કેમ્ફોરા) તાઈવાન, દક્ષિણ ચીન અને જાપાનના વતની છે, પરંતુ 19મી સદી સુધી તાઈવાન સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવતું હતું. તેનું ઉત્પાદન જાપાનના ઉત્પાદન કરતાં પણ ઘણું વધી ગયું હતું, જે તેને વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ સ્થાન આપતું હતું. ચા અને ખાંડની સાથે કપૂર તાઇવાનના “ત્રણ ખજાના” પૈકીનો એક હતો. તેજીવાળા વેપારે ત્યાંના એ “હક્કા” સમુદાયો માટે નોંધપાત્ર સંપત્તિ ઊભી કરી હતી જેઓ તેના નિષ્કર્ષણ અને નિસ્યંદન માટે મૂળ શ્રમિકો તરીકે સેવા આપતા હતા. 1870 ની આસપાસ વિશ્વના પ્રથમ માનવસર્જિત પ્લાસ્ટિક સેલ્યુલોઇડની શોધ સાથે કપૂરની માંગમાં વધારો થયો. ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મ અને વિવિધ ઘરગથ્થુ સામાન જેવી વસ્તુઓ માટે કપૂર એ આવશ્યક પ્લાસ્ટિસાઇઝર હતું અને લશ્કરી ઉપયોગ માટે ધુમાડા વિનાના ગનપાઉડરનું પણ મુખ્ય ઘટક હતું. તેના પુષ્કળ મૂલ્યને લીધે, કપૂરનો વેપાર સખત ઈજારાશાહીને આધીન હતો, પ્રથમ કિંગ રાજવંશ દ્વારા અને બાદમાં 1895 પછી જાપાની વસાહતી સરકાર દ્વારા. કિંગ સરકારના એકાધિકારને કારણે 1868 “કેમ્ફોર યુદ્ધ” થયું, જ્યાં બ્રિટિશ દળોએ વિદેશી વેપારીઓ માટે વેપાર ખોલવા દબાણ કરવા માટે અનપિંગ પર બોમ્બમારો કરી કબજો કર્યો હતો. બીજી તરફ જાપાનીઓએ સંસાધનનો વ્યવસ્થિત રીતે ઉપયોગ કરવા માટે એક નવી, અત્યંત નિયંત્રિત એકાધિકાર પ્રણાલીની સ્થાપના કરી, જેના કારણે પર્વતીય જંગલ વિસ્તારોમાં સ્થાનિક લોકો સાથે ઘર્ષણ ઉભુ થયું. 20મી સદીમાં આ ઉદ્યોગમાં ઘટાડો થવા લાગ્યો કારણ કે કપૂર માટે કૃત્રિમ વિકલ્પો વિકસાવવામાં આવ્યા હતા અને કુદરતી કપૂરના જંગલો ખતમ થઈ ગયા હતા. આજે, મોટા પાયે ઉદ્યોગ મોટાભાગે અદૃશ્ય થઈ ગયો છે, પરંતુ કપૂર વૃક્ષ તાઈવાનની સંસ્કૃતિ અને પર્યાવરણનો નોંધપાત્ર ભાગ છે. તાઈપેઈના નાનમેન પાર્કમાં ભૂતપૂર્વ સરકાર દ્વારા સંચાલિત કપૂર પ્રોસેસિંગ ફેક્ટરી જેવી ઐતિહાસિક જગ્યાઓ હવે મ્યુઝિયમ છે, અને કેટલાક સ્થાનિક વ્યવસાયોને કુદરતી ઉત્પાદનોમાં નવેસરથી રુચિનો લાભ લઈને કપૂર સાબુ અને આવશ્યક તેલ જેવા કુદરતી ઉત્પાદનો બનાવતી નવી જગ્યાઓ મળી છે.

ઇટાલિયન કનેક્શન ઓફ કપૂર
કપૂર સાથે પ્રાચીન ઇટાલીનો જે નાતો છે તે વેપાર, ઇતિહાસ, ઔષધજ્ઞાન, અને વનસ્પતિશાસ્ત્રના પ્રસાર સહિતના ઘણા આયામોને સ્પર્શે છે. કપૂર જ્યારે મુખ્યત્વે પૂર્વ એશિયા સાથે સંબંધિત છે, ત્યારે તેની ઇટાલીની યાત્રાએ પશ્ચિમી વિશ્વમાં તેના ઉપયોગ અને વ્યુત્પત્તિની વાતો રસપ્રદ બની રહે છે

ઝફભીશક્ષીળ જફક્ષશફિંશિંત:
સૌથી નોંધપાત્ર ઐતિહાસિક કડીઓમાંની એક ઝફભીશક્ષીળ જફક્ષશફિંશિંત છે, જે ઇબ્ન બુટલનના કાર્ય પર આધારિત મધ્યયુગીન આરોગ્ય ગ્રંથ છે. આ કૃતિની 14મી સદીની પ્રસિદ્ધ ઉત્તરીય ઇટાલિયન હસ્તપ્રતમાં જીઓવાન્નીનો ડી ગ્રાસી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. તે સમયના એક ચિત્રમાં કપૂરનું વેચાણ થતું દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જે મધ્યયુગીન ઇટાલિયન વેપારમાં તેની કિંમતી ચીજવસ્તુ તરીકેના સ્થાનને ઉજાગર કરે છે.
જૂના સમયના ઇટાલિયન પ્રવાસ લેખકોએ યુરોપિયનો માટે કપૂરના મૂળના દસ્તાવેજીકરણમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી. જીઓવાન્ની બટ્ટીસ્ટા રામુસિયો (1485-1557) એ “બોર્નિયોમાં ઉગે છે તે કપૂર” નું બહુ સુંદર વર્ણન કર્યું છે, જે ઇટાલિયન પ્રજાને આ પદાર્થના કેટલાક પ્રારંભિક એકાઉન્ટ્સ પ્રદાન કરે છે. અપભ્રંશના કારણે મૂળ કપૂર માટેનો ઇટાલિયન શબ્દ “કેનફોરા” છે. તેની ઇટાલીની ભાષાકીય યાત્રામાં મધ્ય પૂર્વીય સ્ત્રોતોમાંથી લેટિન કેમફોરાનો અનુવાદ સામેલ હતો, જે મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ કપુરમ પરથી ઉતરી આવ્યો હતો. કપૂર વૃક્ષો (સિનામોમમ કેમ્ફોરા) યુરોપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને આજે પણ ઇટાલીમાં જોવા મળે છે. નેપલ્સમાં કેપોડિમોન્ટેના રોયલ પાર્કમાં એક વિશાળ કપૂર વૃક્ષ સત્તાવાર રીતે “ઇટાલીના સ્મારક વૃક્ષો” પૈકીના એક તરીકે સૂચિબદ્ધ છે. તે 23 ફૂટના ઘેરાવા સાથે લગભગ 66 ફૂટ ઊંચું છે. નોંધપાત્ર નમુનાઓ બોટનિકલ ગાર્ડન્સ અને એસ્ટેટમાં પણ દસ્તાવેજીકૃત છે, જેમ કે ઇસોલા બેલા પર. આ ઉપરાંત સંશોધને ઇટાલીના મૂળ છોડના તેલમાં કપૂરને મુખ્ય ઘટક તરીકે ઓળખાવ્યું છે, જેમ કે ચિલિયાડેનસ લોપાડુસાનસ, લેમ્પેડુસા ટાપુની સ્થાનિક એસ્ટેરેસી પ્રજાતિ. યુરોપમાં બ્લેક ડેથ દરમિયાન, રોગચાળા સામે લડવા માટે ઇટાલી અને તેનાથી આગળ કપૂરનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો. આજે, ઊંખ કેમિકલ્સ અને સિલ્વરલાઈન કેમિકલ્સ જેવી કેટલીક રાસાયણિક કંપનીઓ, ફાર્માસ્યુટિકલ અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતોને પૂરી કરીને, ઇટાલીમાં કપૂરના મુખ્ય સપ્લાયર્સ અને નિકાસકારો તરીકે કામ કરે છે.