આજે પ્રયાગરાજ મહાકુંભ 2025 નો છેલ્લો દિવસ છે. ૪૫ દિવસ સુધી ચાલેલા આ ભવ્ય કાર્યક્રમમાં શ્રદ્ધા અને આધ્યાત્મિકતાનો અદ્ભુત સંગમ જોવા મળ્યો. 65 કરોડથી વધુ ભક્તોએ સંગમમાં પવિત્ર ડૂબકી લગાવી. ૬ શાહી સ્નાન દરમિયાન, શ્રદ્ધાની લહેર જાગી અને ઋષિઓ અને સંતોની જાદુઈ દુનિયાએ બધાને આકર્ષિત કર્યા. અખાડાઓની ભવ્ય શોભાયાત્રા, મંત્રોચ્ચાર, ભજન અને ભક્તિના આ ઉત્સવે વિશ્વને ભારતીય સંસ્કૃતિની ભવ્યતાનો પરિચય કરાવ્યો. મહાકુંભના છેલ્લા દિવસે પણ સંગમ કિનારે ભક્તોની ભારે ભીડ ઉમટી પડી હતી.
આજે વિશ્વના સૌથી મોટા ધાર્મિક કાર્યક્રમ ‘પ્રયાગરાજ મહાકુંભ 2025’નું છેલ્લું સ્નાન છે. ૪૫ દિવસ સુધી ચાલેલા આ દિવ્ય અને ભવ્ય કાર્યક્રમમાં, ૬૫ કરોડથી વધુ ભક્તોએ સંગમમાં પવિત્ર ડૂબકી લગાવી. આજે મહાશિવરાત્રી સાથે આ આંકડો વધુ વધવાની શક્યતા છે. શ્રદ્ધા, સંસ્કૃતિ અને આધ્યાત્મિકતાના આ મહાન સંગમમાં, દેશ અને વિદેશના સંતો, મહાત્માઓ અને ભક્તોએ તેને એક ઐતિહાસિક ઘટના બનાવી.
- Advertisement -
મહાકુંભમાં તમામ ૧૩ મુખ્ય અખાડાઓએ કલ્પવાસ કર્યા. નાગા બાબાઓના પેશ્વાઈ અને તેમના અનોખા હઠયોગ, તપસ્યા અને ધ્યાને લોકોને આકર્ષ્યા.
પ્રયાગરાજ મહાકુંભમાં ભેગા થયેલા ભક્તોની સંખ્યા ઘણા દેશોની કુલ વસ્તી કરતા વધુ હતી. આ મહાકુંભમાં સ્નાન કરનારા લોકોની સંખ્યા કરતાં ફક્ત ભારત અને ચીન જ એવા દેશો છે જેમની વસ્તી વધુ છે.
શાહી સ્નાન ક્યારે થયું?
- Advertisement -
૧૩ જાન્યુઆરીથી ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ દરમિયાન મહાકુંભમાં કુલ છ શાહી સ્નાન થયા. આ શાહી સ્નાનાગાર માત્ર ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી જ નહીં પરંતુ સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિકોણથી પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
- ૧૩ જાન્યુઆરી – પ્રથમ શાહી સ્નાન
- ૧૪ જાન્યુઆરી – મકરસંક્રાંતિ સ્નાન
- ૨૯ જાન્યુઆરી – મૌની અમાવસ્યા સ્નાન
- ૨ ફેબ્રુઆરી – વસંત પંચમી સ્નાન
- ૧૨ ફેબ્રુઆરી – માઘ પૂર્ણિમા સ્નાન
- ૨૬ ફેબ્રુઆરી – મહાશિવરાત્રી સ્નાન (છેલ્લું શાહી સ્નાન)
સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત મહાકુંભની પૌરાણિક વાર્તા!
મહાકુંભ દર 12 વર્ષે યોજવામાં આવે છે અને તે સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે સમુદ્ર મંથન થયું ત્યારે અમૃત કળશમાંથી અમૃતના કેટલાક ટીપા હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન, પ્રયાગરાજ અને નાસિકમાં પડ્યા. આ ચાર સ્થળોએ મહાકુંભનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
ટેકનોલોજીનો અનોખો ઉપયોગ… AI વડે ભક્તોની ગણતરી
મહાકુંભ 2025 માં સૌપ્રથમ વખત કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે 500 થી વધુ AI કેમેરા દ્વારા ભક્તોની સંખ્યાની ગણતરી કરી. આ કેમેરા ભીડની ઘનતા, માથાની સંખ્યા અને ચહેરાની ઓળખ જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને ડેટા એકત્રિત કરી રહ્યા હતા.
આ વખતે મહાકુંભ 4000 હેક્ટર (15,812 વિઘા) માં ફેલાયેલો હતો. તેને 25 ક્ષેત્રોમાં વહેંચવામાં આવ્યું હતું. સંગમ નદીના કિનારે 41 સ્નાનઘાટ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. ભક્તોની સુવિધા માટે, વહીવટીતંત્રે 102 પાર્કિંગ જગ્યાઓ, 7 પ્રવેશ માર્ગો અને 24 સેટેલાઇટ પાર્કિંગ લોટ પણ બનાવ્યા હતા.
સંગમ નાકનું વિસ્તરણ
મહાકુંભમાં સંગમ નાકનું ખૂબ મહત્વ છે. અહીં ગંગા, યમુના અને અદ્રશ્ય સરસ્વતીનો સંગમ થાય છે. આ વખતે સંગમ નાકને વધુ વિસ્તૃત બનાવવામાં આવ્યું હતું. IIT ગુવાહાટીના નિષ્ણાતો સાથે પરામર્શ કરીને, અહીં વધારાનો 2 હેક્ટર વિસ્તાર વિકસાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં 630 વાહનો સમાવી શકાય.
સરકારે મહાકુંભ મેળા માટે એક અસ્થાયી જિલ્લો બનાવ્યો
મહાકુંભની તીવ્રતાને ધ્યાનમાં રાખીને, યોગી સરકારે એક અસ્થાયી જિલ્લો ‘મહાકુંભ મેળો’ બનાવ્યો હતો, જેમાં ચાર તાલુકાઓના 67 ગામોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. પોલીસ સ્ટેશનો, વહીવટી કચેરીઓ અને ચોકીઓ કામચલાઉ ધોરણે સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.
મહાકુંભ માટે 7 સ્તરની સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે
મહાકુંભમાં શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા માટે 7-સ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી. આમાં NSG કમાન્ડો, યુપી પોલીસ કર્મચારીઓ અને 300 થી વધુ ડાઇવર્સ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. સ્નાન દરમિયાન કટોકટીની પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટે વોટર એમ્બ્યુલન્સ પણ તૈનાત કરવામાં આવી હતી.
મહાકુંભમાં 10 લાખથી વધુ લોકોના રહેવાની વ્યવસ્થા હતી. આમાં 2000 કેમ્પનું ટેન્ટ સિટી, 42 લક્ઝરી હોટલ, 204 ગેસ્ટ હાઉસ, 90 ધર્મશાળા અને 3000 બેડવાળા નાઇટ શેલ્ટરનો સમાવેશ થાય છે.
ગુગલ મેપની અનોખી પહેલ
આ વખતે ગુગલ મેપે કુંભ મેળા માટે એક ખાસ સુવિધા શરૂ કરી હતી. આમાં, પુલ, આશ્રમ, અખાડા, રસ્તા અને પાર્કિંગ સ્થળો જેવા તમામ મુખ્ય સ્થળોને ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી ભક્તોને મેળા વિસ્તારમાં સરળતાથી ફરવા જવામાં મદદ મળી.
પ્રયાગરાજ મહાકુંભ 2025 એ તેના વિશાળ આયોજન, અભૂતપૂર્વ સંખ્યામાં ભક્તો અને આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી ઇતિહાસ રચ્યો. તે માત્ર એક ધાર્મિક પ્રસંગ જ નહીં પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ, આધ્યાત્મિકતા અને શ્રદ્ધાનો સૌથી ભવ્ય ઉત્સવ બની ગયો.
આગામી કુંભ: સિંહસ્થ મહાપર્વ 2028 માં ઉજ્જૈનમાં યોજાશે
પ્રયાગરાજ પછી, આગામી કુંભ મેળો 2028 માં ઉજ્જૈનમાં ક્ષિપ્રા નદીના કિનારે યોજાશે, જેને સિંહસ્થ મહાપર્વ કહેવામાં આવે છે. તે માર્ચ થી મે વચ્ચે યોજાશે. બાર જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક, મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, ઉજ્જૈનમાં સ્થિત છે.
