સલાલ, બગલીહાર ડેમના દરવાજા બંધ
પાકિસ્તાન દ્વારા શનિવારે જમીનથી જમીન પર પ્રહાર કરતી બેલિસ્ટિક મિસાઇલનું પરીક્ષણ કર્યાના કલાકો બાદ ભારતે કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. જેના અંતર્ગત ભારતે ચેનાબ નદી પરના બંધમાંથી પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીના પ્રવાહને કાપી નાખ્યો છે. ભારતે બગલીહાર બંધમાંથી કાદવ દૂર કરવાની કામગીરી શરૂ કરી, સ્લુઇસ દરવાજા ઘટાડી દીધા છે, જેનાથી પાકિસ્તાન તરફ જતા પ્રવાહમાં 90% સુધીનો ઘટાડો થયો. ઝેલમ પરના કિશનગંગા પ્રોજેક્ટમાંથી વહેતા પાણીને ઘટાડવાની પણ તૈયારી પણ ચાલી રહી છે. નેશનલ હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર કોર્પોરેશનના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું. સિંધુ નદીઓમાંથી “એક પણ ટીપું” પડોશી દેશમાં ન જવા દેવાના નિર્ણયોને અનુસરવા મહત્વનાં પગલાંઓ ભરવામાં આવી રહ્યા છે. જેમાં દેશના તમામ બંદરોમાં પાકિસ્તાની ધ્વજ ધરાવતા જહાજોના ડોકીંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો સમાવેશ થાય છે.
- Advertisement -
“અમે બગલીહાર હાઈડેલ પાવર પ્રોજેક્ટના દરવાજા બંધ કરી દીધા છે. અમે જળાશયમાંથી કાંપ કાઢવાનું કામ પૂર્ણ કર્યું હતું અને તેને ફરીથી ભરવાનું બાકી છે. આ પ્રક્રિયા શનિવારે શરૂ કરવામાં આવી હતી,”
જોકે, દરિયાઇ વન્યજીવન પર નોંધપાત્ર અસર ન થાય તે માટે, સલાલ અને બાલીઘર ડેમના ફક્ત એક જ દરવાજામાંથી પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે.
ગુરેઝ ખીણમાં ઉત્તર પશ્ચિમ હિમાલયમાં સ્થિત પ્રથમ મેગા હાઈડ્રોપાવર પ્લાન્ટ, કિશનગંગા ડેમનું પણ ટૂંક સમયમાં મોટા પાયા પર જાળવણી કાર્ય હાથ ધરવામાં આવશે અને તેમાંથી વહેતા પાણીને નીચે તરફ રોકવામાં આવશે. પાકિસ્તાને આ બંને ડેમની ડિઝાઇન સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે.
- Advertisement -
જળ શક્તિ મંત્રાલયનું ઉત્તર રાજ્યોમાં પાણી પુરવઠા અંગે અપડેટ
શનિવારે, જળ શક્તિ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયને સિંધુ પ્રણાલી નદીઓમાંથી ઉત્તરીય રાજ્યોને પાણી પુરવઠો વધારવા માટે આયોજન કરવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ કર્યું. “અમે પાકિસ્તાન સામે કડક દંડાત્મક પગલાં લેવા માટે તૈયાર છીએ અને NHPC ના લગભગ 50 ઇજનેરો પહેલેથી જ કામગીરીનું નિરીક્ષણ કરવા માટે જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં છે,” પ્રથમ અધિકારીએ જણાવ્યું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે વધુ કહ્યું કે ભારતે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ચેનાબ નદી અને તેની ઉપનદીઓ પર ચાલી રહેલા ચાર જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ પર સતત પ્રગતિ કરી છે અને તે 2027-28 માં કાર્યરત થવાની સંભાવના છે.
પાક અધિકારીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી
પાકમાં ચિનાબ નદીમાં પાણીનો ઘટાડો થવાથી ખરીફ પાકની અછત
પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે ભારતે ચેનાબ નદીના પાણીના પ્રવાહને અટકાવી દીધો છે જેના કારણે ખરીફ પાકની મોસમની શરૂઆતમાં જ ખતરો ઉભો થયો છે પાકિસ્તાનની સિંધુ નદી સિસ્ટમ ઓથોરિટી (IRSA) સલાહકાર સમિતિએ સોમવારે ચેનાબ નદીના પ્રવાહમાં અચાનક ઘટાડો થવા પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સલાલ ડેમ બંધ થયા પછી તેના દૃશ્યને કારણે ચેનાબ નદીના પાણીના સ્તરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
“જો ચેનાબ નદીમાં પુરવઠો સામાન્ય રહે તો IAC એ બાકીની શરૂઆતની ખરીફ સિઝન માટે 21 ટકાની કુલ અછત જાહેર કરી હતી. જો કે, પરિસ્થિતિનું દૈનિક નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે, અને જો “નદી ચિનાબ” માં ઘટાડો ચાલુ રહેશે, તો તે મુજબ અછતની સમીક્ષા કરવામાં આવશે. અંતમાં ખરીફ અછત 7 ટકા રહેવાની ધારણા છે,” સિંધુ નદી સિસ્ટમ ઓથોરિટી (IRSA) એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
પહલગામ આતંકવાદી હુમલાને લઈને લશ્કરી કાર્યવાહી વધવાની આશંકા વચ્ચે, પાકિસ્તાનના એક અધિકારીએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે “ભારતે ચેનાબ નદીમાંથી પાણીનો પ્રવાહ અટકાવી દીધો છે. પાણીનો કોઈપણ પ્રકારનો પ્રવાહ યુદ્ધનો કૃત્ય માનવામાં આવશે.”
પાકિસ્તાનની સિંધુ નદી સિસ્ટમ ઓથોરિટીના પ્રવક્તા મુહમ્મદ ખાલિદ ઇદ્રીસ રાણાએ બ્લૂમબર્ગને જણાવ્યું હતું કે ભારતે પાકિસ્તાનમાં વહેતા સામાન્ય જથ્થામાં લગભગ 90% ઘટાડો કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે જો પ્રવાહ ઓછો રહેશે તો ઇસ્લામાબાદને ખેતરોને પાણી પુરવઠો પાંચમા ભાગ સુધી ઘટાડવાની ફરજ પડશે. “આ અભૂતપૂર્વ છે,” રાણાએ કહ્યું, ઉમેર્યું કે ભારત સામાન્ય રીતે વીજળી ઉત્પાદન માટે દરરોજ થોડું પાણી રાખે છે પરંતુ દર થોડા કલાકે તે છોડે છે.
સિંધુ નદી પ્રણાલીમાં ઝેલમ, ચેનાબ, રાવી, બિયાસ, સતલજનો સમાવેશ થાય છે, જેના ઉપયોગના અધિકારો 1960 ની સંધિ દ્વારા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વહેંચવામાં આવ્યા હતા. પાકિસ્તાન સિંચાઈ માટે નદી પ્રણાલી પર આધાર રાખે છે.
