– નેવિગેશન સેટેલાઇટમાં અમદાવાદ સ્પેસ એપ્લિકેશન સેન્ટર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ અણુ ઘડિયાળનો ઉપયોગ
ISROએ શ્રીહરિકોટા ખાતેના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી નેવિગેશન ઉપગ્રહને લોન્ચ કર્યો છે. વાત જાણે એમ છે કે, ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશને 29 મે 2023ના રોજ સવારે 10:42 વાગ્યે સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટથી નવા-યુગના નેવિગેશન ઉપગ્રહને લોન્ચ કર્યો હતો. આ ઉપગ્રહનું નામ NVS-01 છે, જેને GSLV-F12 રોકેટ દ્વારા લોન્ચ પેડ-2 પરથી છોડવામાં આવ્યો હતો.
- Advertisement -
શું કહ્યું ઇસરોના વડાએ ?
ઈસરોના વડા ડો.એસ.સોમનાથે જણાવ્યું કે, હાલમાં અમે સાત જૂના NavIC ઉપગ્રહોની મદદથી કામ કરી રહ્યા હતા. પરંતુ તેમાંથી માત્ર 4 જ કામ કરી રહ્યા છે. ત્રણ ખરાબ થઈ ગયા છે. જો આપણે ત્રણેયને બદલીશું તો ત્યાં સુધીમાં આ ચાર પણ નકામા થઈ જશે. તેથી જ અમે પાંચ નેક્સ્ટ જનરેશન નાવિક સેટેલાઇટ NVS છોડવાની તૈયારી કરી છે.
અગાઉ ભારતીય પ્રાદેશિક નેવિગેશન સિસ્ટમ (IRNSS) હેઠળ સાત NavIC ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ નક્ષત્રની જેમ કામ કરતા હતા. તેમના દ્વારા જ ભારતમાં નેવિગેશન સેવાઓ મર્યાદિત મર્યાદામાં ઉપલબ્ધ હતી. તેનો ઉપયોગ માત્ર સેના, એરલાઇન્સ વગેરે દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો હતો. પરંતુ નેવિગેટરના સાતમાંથી ત્રણ ઉપગ્રહોએ કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. એટલા માટે ISRO એ પાંચ નવા ઉપગ્રહોનું એક નક્ષત્ર બનાવવાનું કામ હાથમાં લીધું.
GSLV-F12/NVS-01 mission is set for launch on Monday, May 29, 2023, at 10:42 hours IST from SDSC-SHAR, Sriharikota. https://t.co/bTMc1n9a1n
- Advertisement -
NVS-01 is first of the India's second-generation NavIC satellites 🛰️ that accompany enhanced features.
Citizens can register at… pic.twitter.com/OncSJHY54O
— ISRO (@isro) May 23, 2023
સેટેલાઇટ 18 મિનિટમાં નિશ્ચિત સ્થાન પર પહોંચ્યો
મહત્વનું છે કે, NVS-01 ઉપગ્રહને 36,568 કિમીની ઊંચાઈએ પૃથ્વીની જીઓસિંક્રોનસ ભ્રમણકક્ષામાં તૈનાત કરવામાં આવશે. આ ઉપગ્રહ લંબગોળ ભ્રમણકક્ષામાં પૃથ્વીની આસપાસ ફરશે. પ્રક્ષેપણ પછી લગભગ 18 મિનિટમાં GSLV રોકેટ પૃથ્વીથી 251.52 કિમી ઉપર ઉપગ્રહ છોડશે. આ પછી તે પોતાની જાતે જ પોતાના ક્લાસમાં જશે. તેના થ્રસ્ટર્સને કારણે તે નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચી જશે.
GLSV-F12 51નું વજન કેટલું ?
GSLV-F12 રોકેટ 51.7 મીટર ઊંચું રોકેટ છે. જેનું વજન લગભગ 420 ટન છે. આમાં ત્રણ તબક્કા છે. અને NVS-01 સેટેલાઇટનું વજન 2232 કિલો છે. આ ઉપગ્રહ ભારત અને તેની સરહદોની આસપાસ 1500 કિલોમીટર સુધી નેવિગેશન સેવાઓ પ્રદાન કરશે. તે કોઈપણ સ્થળની ચોક્કસ વાસ્તવિક સમયની સ્થિતિ જણાવશે. આ ઉપગ્રહ મુખ્યત્વે L-1 બેન્ડ માટે સેવાઓ આપશે. પરંતુ તેમાં L-5 અને S બેન્ડના પેલોડ્સ પણ લગાવવામાં આવ્યા છે.
સોલાર પેનલથી એનર્જી મળશે, કેટલા વર્ષ કામ કરશે ?
મહત્વનું છે કે, આ સેટેલાઈટને બે સોલાર પેનલથી ઉર્જા મળશે. જેના કારણે સેટેલાઈટને 2.4 kW ઉર્જા મળશે. આ સાથે સેટેલાઇટમાં ફીટ કરવામાં આવેલી લિથિયમ આયન બેટરી પણ ચાર્જ થશે. આ સેટેલાઇટ લોન્ચ થયા બાદ આગામી 12 વર્ષ સુધી કામ કરતું રહેશે. L-1 બેન્ડનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પોઝિશનિંગ, નેવિગેશન અને ટાઇમિંગ માટે થાય છે. તેનો ઉપયોગ નાગરિક સેવાઓ માટે થાય છે.
સેટેલાઇટ પાસે છે અણુ ઘડિયાળ, જાણો ખાસિયતો
આ વખતે આ નેવિગેશન સેટેલાઇટમાં સ્વદેશી બનાવટની રૂબિડિયમ એટોમિક ક્લોકનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમદાવાદના સ્પેસ એપ્લિકેશન સેન્ટર દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. એવા કેટલાક દેશો છે કે જેમની પાસે આવી પરમાણુ ઘડિયાળો છે. આ ઘડિયાળ શ્રેષ્ઠ અને સચોટ સ્થાન, સ્થિતિ અને સમય જણાવવામાં મદદ કરે છે.
NVS-01 સેટેલાઇટના મુખ્ય કાર્યો
જમીન, હવા અને દરિયાઈ નેવિગેશન
કૃષિ માહિતી
જીઓડેટિક સર્વેક્ષણ
કટોકટીની સેવાઓ
ફ્લીટ મેનેજમેન્ટ
મોબાઈલમાં સ્થાન આધારિત સેવાઓ
ઉપગ્રહો માટે ભ્રમણકક્ષા નિર્ધારણ
દરિયાઈ મત્સ્યોદ્યોગ
